I SA/Go 348/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W skardze A.K. wniósł o zwolnienie od "opłaty od skargi" podając, że lnie ma na jej uiszczenie środków. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2008r. wydanym [przez Przewodniczącego Wydziału skarżący został wezwany do usunięcia braków 'formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wypełnienie urzędowego formularza "PPF". Brak te zostały, po dodatkowym wezwaniu skarżącego do złożenia podpisu na formularzu uzupełnione. Przy rozpoznaniu wniosku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni odpisu ostatniego rocznego zeznania podatkowego, wyciągów z rachunku bankowego z ostatniego miesiąca, zaświadczeń o statusie bezrobotnego, (dotyczących także żony skarżącego) oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków jego i domowników. Zobowiązanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 czerwca 2008 roku. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2008 roku Referendarz sądowy odmówił l przyznania prawa pomocy wskazując, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym. W przypadku uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny rzeczywistego uznania stanu posiadania lub rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości strona może być zobowiązana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Zaniechanie złożenia tych dokumentów skutkuje rozpoznaniem wniosku w oparciu o treść zawartego w formularzu oświadczenia. Ta zaś została uznana za niewystarczającą. Brak jest również procesowej możliwości jego weryfikacji. Od wskazanego postanowienia, doręczonego w dniu 21 lipca 2008 roku, w dniu 28 lipca 2008 roku., z zachowaniem terminu, skarżący złożył sprzeciw. W jego treści, w sposób dorozumiany, domagał się uwzględnienia wniosku i zwolnienia od kosztów sądowych podnosząc, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne z jego sytuacją osobistą jednak Referendarz sądowy bezpodstawnie zakwestionował jego oświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II FSK 741/06). W oświadczeniu podane jest wprawdzie, że skarżący wraz z żoną nie pracują i utrzymują się prac dorywczych szacowanych na około 1150 złotych miesięcznie oraz zamieszkują wraz z czworgiem dzieci. Trafne jest jednak wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Referendarza Sądowego stanowisko, iż analiza sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego małżonki przeprowadzona wyłącznie na podstawie treści oświadczenia nie pozwala na stwierdzenie, czy wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie stwarza dla wnioskującego obciążenia o wyjątkowym charakterze, prowadzącym tym samym do potrzeby przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem, nietrudnych do pozyskania dokumentów, które umożliwiłyby weryfikację treści tego oświadczenia. Tak jak wskazano to w treści postanowienia z dnia 9 lipca 2008 roku ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskujący powinien podjąć czynności mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 roku, l GZ 235/07). Podnoszone w sprzeciwie zarzuty mają ogólnikowy charakter i nie prowadzą, mimo skutku sprzeciwu, do zdezaktualizowania się przyczyn, które uzasadniały potrzebę weryfikacji treści oświadczenia. Sporządzenie wniosku na formularzu ma bowiem na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Nie uchybia to ustawowej kompetencji do domagania się dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych dotyczących okoliczności wymienionych we wniosku, tym bardziej jeśli, tak w jak w tej sprawie, istniały wątpliwości, co zasadności żądania (art. 255 P.p.s.a.). Takie dokumenty i oświadczenie nie zostały złożone. Skarżący nie wyjaśnił także przyczyn niewykonania zobowiązania. Dlatego należy uznać, że treść oświadczenia nie jest wystarczająca, a przesłanki udzielenia pomocy nie zostały wykazane. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 255, 254 § 1 oraz 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.