I SA/Go 353/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2010 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku I.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Skarżący I.P. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] do której dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jest właścicielem nieruchomości o pow. 0,58 ha określonej jako nieużytki, a jego dochody w głównej mierze pochodzą z działalności gospodarczej i wynoszą 3.000,00 zł brutto. Jego żona nie pracuje od listopada 2009 r. i pobiera z tego tytułu zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 717, 00 zł. miesięcznie. Uzasadniając wniosek wskazał, że zła koniunktura w transporcie samochodowym doprowadziła do sytuacji, w której majątek firmy wystawiany jest na sprzedaż, a deklarowana strata, którą wykazał w informacji o wysokości dochodu za 2009 r. - PIT/B wyniosła 211.875,06 zł. Z powodu złej kondycji finansowej firmy w grudniu 2009 r. zwolnił się ostatni pracownik. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej zwana – P.p.s.a.) skarżący złożył dodatkowe dokumenty w postaci: - wyciągów z rachunków bankowych z których wynika, że na koniec marca 2010 roku saldo na jednym rachunku bankowym wynosiło 3063 zł, na drugim natomiast 3361 zł; saldo na rachunku bankowym żony skarżącego jest natomiast ujemne; - wydruku z ksiąg podatkowych - "podsumowanie księgi przychodów i rozchodów" z którego wynika, że za pierwsze trzy miesiące bieżącego roku skarżący wykazał stratę z działalności gospodarczej wynoszącą - 42.772,49 zł; - odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od października do marca 2010 roku informujących, że sumaryczna wartość dostawy towarów i usług we wszystkich okresach rozliczeniowych wyniosła netto 333.780 zł, a wartość netto nabytych towarów i usług 213.639 zł; - oświadczenia, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 2.430 zł. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że z oświadczeń skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów wynikają istotne sprzeczności. Jak podkreślił, skarżący oświadczył, że jego dochody wynoszą 3.000,00 zł, podczas gdy z dokumentacji potwierdzającej działalność gospodarczą wynika, że przynosi ona stratę. Zaznaczył, że mimo braków zasobów finansowych, skarżący nadal finansuje działalność gospodarczą co pozwala przyjąć, że posiada niewskazane we wniosku źródła finansowania swoich wydatków, których miesięczna wartość i tak znaczenie przekracza potencjalne koszty sądowe należne w niniejszej sprawie. Podkreślił, że skarżący nie wskazał również, czy i w jakiej części koszty uzyskania przychodu w roku 2009 i 2010 obejmowały wartości nie stanowiące wydatków (np. odpisy amortyzacyjne). Od w/w postanowienia wpłynął do tutejszego Sądu sprzeciw skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. w którym wniósł o zmianę przedmiotowego postanowienia oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniósł, że nie dochodzi zwolnienia od wpisu, lecz od kosztów sądowych całości, gdyż jak twierdzi na obecną chwilę nie wiadomo jak będzie wyglądała dalej postępowanie sądowoadministracyjne i jakie zapadanie rozstrzygnięcie, a zatem nie wiadomo też jakie będą rzeczywiste koszty. Ponadto wskazał, że na chwile obecną jest prowadzonych kilka postępowań w jego sprawach przed Naczelnikiem Urzędu Celnego i każde z nich może znaleźć swój finał w sądzie, co może doprowadzić do zwielokrotnienia kosztów sądowych. W załączeniu dołączył dowód w postaci wydruków bankowych przedstawiających na dzień [...] maja 2010 r. ujemne saldo. Dodał, że o jego złej kondycji finansowej świadczy również fakt, iż ze względu na brak środków finansowych w dniu [...] maja 2010 r. nie wyjechały w trasę dwa samochody ciężarowe celem kontynuacji działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W myśl art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym – czyli w takim o jaki wnioskował skarżący - jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto, należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., II FSK 741/06). W niniejszym sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi jedynie wpis od skargi. Przede wszystkim z oświadczeń skarżącego oraz z przedłożonych przez niego dokumentów wynikają istotne sprzeczności. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, iż szacowana strata z działalności gospodarczej którą prowadzi, za rok 2009 wyniosła -100.000,00 zł. W informacji o wysokości dochodu za ten rok wskazał natomiast stratę w wysokości – 211.875,06 zł. Tymczasem deklaracje dla podatku od towarów i usług za okres od października 2009 r. do marca 2010 r. potwierdzają, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą dostarczając i nabywając towary na kwoty zdecydowanie przewyższające koszty należne w niniejszym postępowaniu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że majątek spółki jest wystawiony na sprzedaż, a w grudniu zwolnił się ostatni pracownik. Tymczasem z analizy przepływu środków finansowych na rachunkach bankowych wynika, że skarżący do maja 2010 r. dokonywał wielu transakcji związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto Sąd zauważą, że przedłożone wyciągi z rachunków bankowych nie zostały zablokowane ani też zajęte na poczet egzekucji, a sama okoliczność ujemnego salda na rachunkach bankowych nie jest w ocenie Sądu wystarczającą przesłanką do uznania, iż skarżący znajduje się w złej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu skarżący był również w stanie poczynić stosowne oszczędności na poczet przyszłych kosztów sądowych. W przedłożonym wniosku podniósł bowiem, iż jego dochody łącznie z dochodami żony która pobiera zasiłek dla bezrobotnych wynoszą 3717,00 zł. Z kolei w oświadczeniu o wysokości miesięczny wydatków wskazał, że wynoszą one 2430,00 zł. W zakresie posiadanego majątku podał natomiast, że posiada nieruchomość o powierzchni 0,58 ha którą określił jako nieużytki. Tym samym, należy wnioskować, iż skarżący był nie tylko w stanie poczynić oszczędności na poczet przyszłych kosztów sądowych, ale mógł również przedsięwziąć odpowiednie kroki, by zdobyć środki na ich pokrycie z innych składników majątku. Ponadto, w ocenie Sądu, prowadząc działalność gospodarczą na własny rachunek skarżący powinien się liczyć z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z tym konsekwencji, łącznie z ponoszeniem kosztów sądowych, które jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej powinny być traktowane na równi z innymi kosztami tej działalności. Sąd zauważa również, że skarżący wykazując stratę z działalności gospodarczej za miesiące od stycznia do marca 2010 r. w kwocie – 42.772, 49 zł i wliczając w koszty uzyskania przychodu "pozostałe wydatki" w kwocie 124.494,00 zł nie wskazał, na co owe wydatki zostały poniesione. Zdaniem Sądu nie ma znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego w niniejszym postępowaniu fakt, że przed Naczelnikiem Urzędu Celnego toczą się obecnie postępowania w których jest on stroną i które mogą ewentualnie znaleźć swój finał w sądzie. Sąd bada bowiem szeroko rozumiane możliwości finansowe strony na moment złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, nawet argument dotyczący wielości ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych i związany z tym obowiązek poniesienia stosownych kosztów nie może przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Każda bowiem sprawa jest rozpatrywana oddzielnie ( postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt I FZ 679/05). Sąd zauważa także, że skarżący podniósł we wniesionym sprzeciwie, iż ze względy na brak środków finansowych w trasę nie wyjechały dwa samochody ciężarowe, co pozwala domniemywać, że skarżący prowadząc usługi transportowe, jest co najmniej posiadaczem tych pojazdów, w związku z czym posiada też środki na utrzymanie tych pojazdów. Tym samym, w oparciu o złożone dokumenty, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, po przeanalizowaniu kosztów postępowania i aktualnej kondycji finansowej skarżącego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 orzekł jak w sentencji postanowienia. ( - ) Stefan Kowalczyk