I SA/Go 361/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r . sprawy ze skargi B.Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienie zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Skarżący B.Ł. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] maja 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2018 r. w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym. Z akt postepowania wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwaną dalej Kpa. Uzasadniając postanowienie organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi egzekucje administracyjną wobec Skarżącego z przedmiotu zastawu skarbowego (samochodu osobowego), na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z [...] kwietnia 2017 r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem wyegzekwowania zaległości w podatku od towarów i usług. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w dniu 5 lipca 2017 r. Pismem z [...] lipca 2017 r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego, podnosząc kwestie przedawnienia zobowiązania podatkowego, a także brak doręczenia stronie upomnienia. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postepowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie, stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela – Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajecie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów. Postanowieniem z [...] stycznia 2018r. wierzyciel uznał zarzuty za niezasadne. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez Skarżącego i stało się ostateczne. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał złożone zarzuty za niezasadne. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia oraz umorzenie postepowania egzekucyjnego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Uznał, że zgodnie z zapisami znajdującymi się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało doręczone Skarżącemu za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 11 kwietnia 2018 r. Podkreślił, że postanowienie zwierało prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z zasadami dotyczącymi obliczania terminów 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie, liczony od 12 kwietnia 2018 r. upłynął w dniu 18 kwietnia 2018 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21 kwietnia 2018 r., a zatem z uchybieniem terminu przewidzianego do dokonania tej czynności (art. 17 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Podniósł również, że Skarżący wnosząc zażalenie nie przedłożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z art. 58 § 1 i 2 Kpa. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w całości, zrzucając mu obrazę art. 134 Kpa, polegającą na ustaleniu, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, ponieważ doręczono mu przesyłkę w dniu 11 kwietnia 2018 r., zaś zażalenie zostało wniesione w dniu 21 kwietnia 2018 r., chociaż z dowodu nadania wynika, iż zostało ono nadane w dniu 17 kwietnia 2018 r., a więc w prawidłowym terminie. Wskazując na powyższy zarzut Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący podniósł, że nie jest mu znane na jakiej podstawie organ uznał, iż środek odwoławczy został wniesiony po terminie. Może jedynie przypuszczać, że przyjął datę wpływu przesyłki, co jest błędne. W ocenie Skarżącego bezspornym jest, że zażalenie zostało nadane w dniu 17 kwietnia 2018 r. Tym samym zostało ono wniesione w terminie. Do skargi został dołączony dowód nadania przesyłki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podkreślono, że z uwagi na całkowitą nieczytelność stempla pocztowego widniejącego na kopercie nadawczej, zawierającej zażalenie, organ oparł się na danych uzyskanych z elektronicznego systemu Poczty Polskiej "eMonitoring: Śledzenie przesyłek". Ze sporządzonego wydruku wynikało, że w systemie odnotowano następujące czynności: przygotowanie do wysyłki – 21.04.2018 r., przekazanie do doręczenia – 23.04.2018 r., doręczenie – 23.04.2018 r. Na podstawie wskazanych dowodów organ uznał, że przesyłka został nadana w dniu 21 kwietnia 2018 r., czyli z uchybieniem terminu. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu organ zauważył, że stosownie do art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W ocenie organu druk potwierdzenia nadania przesyłki, prawidłowo wypełniony i podpisany przez Pracownika Poczty, ma przymiot dokumentu urzędowego. Takiej mocy nie ma jednak kserokopia takiego dokumentu, w szczególności nie potwierdzona za zgodność z oryginałem, bowiem odpis dokumentu jest jedynie dokumentem, który wskazuje na istnienie takiego dokumentu. Podkreślono, że Skarżący kwestionując ustalenia organu, nie wykazał w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że zażalenie wniósł z zachowaniem terminu. Pismem procesowym z [...] października 2018 r. organ wskazał, że w związku z rozbieżnościami miedzy dowodami zgromadzonymi w sprawie a kserokopią dowodu nadania przesyłki poleconej przedłożoną przez Skarżącego do skargi, podjęte zostały dodatkowe czynności wyjaśniające. Z uzyskanej przez organ odpowiedzi Poczty Polskiej z [...] września 2018 r. wynika, że w wyniku niezamierzonego błędu pracownika, przesyłka polecona nie została zarejestrowana w systemie informatycznym poczty, a odcisk datownika jest nieczytelny. W wyniku postepowania oraz sprawdzenia dokumentacji pocztowej ustalono i przyjmuje się za dzień nadania przesyłki poleconej 20 kwietnia 2018 r. w agencji pocztowej mieszczącej się przy ul. [...]. Tego samego dnia przesyłka została przekazana do dalszego przewozu a 23 kwietnia 2018 r. została doręczona adresatowi. W konsekwencji organ stwierdził, że przesyłka zawierająca zażalenie nadana została w dniu 20 kwietnia 2018 r., czyli z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 18 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2119), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kryteria powyższe zostały określone przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności; podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził, że istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Przypomnieć należy, że organ jako podstawę prawną postanowienia wskazał art. 134 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dyspozycja art. 134 Kpa obliguje zatem organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jedynie w takiej sytuacji kiedy organ niespornie ustali, że zażalenie wniesione zostało po terminie. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ stwierdził, iż sporne postanowienie doręczone zostało skarżącemu w dniu 11 kwietnia 2018 r., a 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia, liczony od 12 kwietnia 2018 r., upływał 18 kwietnia 2018 r. Dalej stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21 kwietnia 2018 r., czyli z uchybieniem terminu. Podkreślić jednak należy, że organ nie wskazał, jaki to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawiał za takim stanowiskiem. Można się jedynie domyślać, że chodzi o znajdujące się w aktach sprawy wydruki z elektronicznego systemu Poczty Polskiej "eMonitoring: "Śledzenie przesyłek". Ze sporządzonego wydruku wynikało, że w systemie odnotowano następujące czynności: przygotowanie do wysyłki – 21.04.2018 r., przekazanie do doręczenia – 23.04.2018 r., doręczenie – 23.04.2018 r. Na podstawie wskazanych dowodów organ uznał, że przesyłka został nadana w dniu 21 kwietnia 2018 r. Takie stanowisko organ zawarł dopiero w odpowiedzi na skargę. Jeżeli organ powziął wątpliwości, co do daty nadania przesyłki przez Skarżącego, ponieważ odcisk pieczęci datownika był nieczytelny, to mógł oczywiści posiłkować się innymi dowodami w tym wydrukiem z elektronicznego systemu Poczty Polskiej. Powinien jednak w celu rozstrzygnięcia tych wątpliwości zwrócić się przede wszystkim, bezpośrednio do samego skarżącego i wezwać go do przełożenie oryginału dokumentu nadania przesyłki poleconej zawierającej zażalenie. Organ winien mieć na uwadze normę generalną wynikającą z art. 7 Kpa, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Z normą tą koresponduje przepis art. 50 § 1 Kpa, który umożliwia organowi wezwanie osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Jak już Sąd stwierdził art. 134 Kpa obliguje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jedynie w takiej sytuacji kiedy organ niespornie ustali, że zażalenie wniesione zostało po terminie. Niesporność ustalenia okoliczności uchybienia terminowi (nadanie przesyłki po terminie) musi być jednoznaczna, wszelkie zaś wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony. Jeżeliby nawet przyjąć za prawidłowe stanowisko organu, że mógł on ustalić prawidłową datę nadania przesyłki, na etapie postępowania administracyjnego w oparciu o wydruki z elektronicznego systemu Poczty Polskiej, to jednak przekonanie to powinno było ulec modyfikacji w chwili wniesienia przez skarżącego skargi. Z jej treści wynikało bowiem, że Skarżący nadał przesyłkę zawierającą zażalenie w dniu 17 kwietnia 2018 r., na okoliczność czego załączył do skargi kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej, na której widnieje data nadania – 17 kwietnia 2018 r. Podkreślić należy, że organ nie zakwestionował tej okoliczności w odpowiedzi na skargę. Wskazał jedynie, że kserokopia tego dokumentu nie może stanowić dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa. Tym samym uznał organ, że sporna jest jedynie forma przedłożonego dokumentu a nie wynikająca zeń okoliczność (data nadania). W takiej zaś sytuacji organ winien rozważyć możliwość zastosowania w sprawie art. 54 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Mógł zatem, jeszcze przed przesłaniem do Sądu skargi, wezwać Skarżącego do przedłożenia oryginału dokumentu nadania przesyłki i dopiero po dokonaniu jego analizy podjąć decyzję, co do kierunku, sposobu dalszego postepowania. Za całkowicie błędne uznał Sąd stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu, jakoby Skarżący mógł wraz z zażaleniem złożyć wniosek o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 i 2 Kpa. Przypomnieć wypada, że stosownie do wskazanych przepisów w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie Skarżący pozostawał i nadal pozostaje w przekonaniu, że terminowi nie uchybił, na okoliczność czego przedłożył do skargi kserokopie dokumentu nadania przesyłki poleconej. Nie mógł tym samy wnosząc zażalenie, złożyć jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, któremu w jego przekonaniu nie uchybił. Nie można bowiem uchybić terminowi, który jeszcze nie upłynął. Rozpoznając sprawę ponownie rolą organu będzie uwzględnienie wskazań Sądu wynikających bezpośrednio z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania wskazane w treści uzasadnienia, w szczególności art. 134 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.