I SA/Go 367/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R.B. złożył skargę na wymienione w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., że jest obecnie bankrutem i utracił cały dorobek życia. Toczą się wobec niego liczne egzekucje na kwotę ok. 20 mln złotych. Utrzymuje się dzięki dzieciom. Zgodnie z zawartym w formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący mieszka wraz z żoną. Jest właścicielem dwóch magazynów: o powierzchni 600 m2 i wartości ok. 800.000 zł (obciążonego hipoteką do 350.000 zł) oraz o powierzchni 2000 m2 i wartości ok. 2.300.00 zł (obciążonego hipoteką do 2.250.000 zł). Posiada wierzytelności o wartości ok. 150.000 zł zajęte przez urząd skarbowy. Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, natomiast jego żona prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód ok. 5.000 zł miesięcznie. Wśród stałych wydatków skarżący wskazał: ugodę kredytową 1000 zł, 1.500 zł prąd hurtowni, 800 zł umowa [...], 150 zł ochrona obiektu, 300 zł gaz, 70 zł woda. Ponadto wskazał zobowiązania w postaci: podatku od nieruchomości - 45.000 zł, zobowiązania dla dostawców - ok. 1.500.000, podatek VAT – ok. 250.000 zł, inne zobowiązania podatkowe – 350.000 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Z nadesłanych rozliczeń podatkowych PIT-5L firmy H wynika, że R.B. i jego żona, za okres maj-lipiec 2018 r. uzyskali przychód w wysokości 20.639,94 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 40.270,65. Z kolei działalność PW B, prowadzona przez żonę skarżącego, przyniosła 200.685,34 zł przychodu przy kosztach jego uzyskania w wysokości 193.340,17 zł. Nadesłane wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają skalę działalności gospodarczych, okoliczność spłaty kredytów oraz brak zgromadzonych środków finansowych. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej przesłał do Sądu dokumenty potwierdzające prowadzenie postępowań egzekucyjnych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, że sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącej nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – zwanej dalej "K.r.o.", małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonek ma obowiązek udzielenia pomocy żonie w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14, CBOSA). Od maja 2018 r. małżonkowie B. uzyskali przychód w łącznej wysokości 221.325,28 zł. Pozwala to ocenić, że skarżący dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na prowadzenie działalności gospodarczej. Jej skala jest na tyle duża, że w ocenie orzekającego, uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie nie zachwieje płynnością finansową firm skarżącego i jego małżonki. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w dwóch sprawach: I SA/Go 367/18 oraz I SA/Go 388/18. Jedynymi opłatami niezbędnymi na chwilę obecną dla prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego są wpisy od skarg, wynoszące w obu sprawach 100 zł. Ich uiszczenie nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny skarżącego. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skarżący dysponuje znacznym majątkiem. Wartość wykazanych przez niego nieruchomości i wierzytelności wynosi około 3.250.000 zł. Skarżący nie wskazał stanu majątkowego żony informując jedynie, że "wszystko zajęte przez US, Komornika i Bank". Jak wynika z zawiadomienia o ustanowieniu zastawu skarbowego z [...] czerwca 2017 r. skarżący wraz z żoną posiadali przynajmniej dwa samochody ciężarowe o znacznej wartości: [...] (rok produkcji 2007 i 2009) oraz samochód osobowy [...] (rok produkcji 2006 r.). Wartość ww. majątku przekracza zatem wysokość należności podatkowych skarżącego oraz ustanowionych hipotek. Z kolei zobowiązania wobec kontrahentów skarżącego nie mogą mieć pierwszeństwa przed koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji