I SA/Go 368/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2015 r. wniosku K.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 14.439 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie wskazał, że domaga się wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych to jednak treść uzasadnienia wniosku wskazywała, że żądał również ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżącego wezwano zatem do oświadczenia co do zakresu żądanego prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że żąda zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Wobec braku odpowiedzi w zakreślonym terminie przyjęto, że skarżący żąda przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku skarżący oświadczył, że mieszka z żoną i dwojgiem dzieci (siedmioletnim synem i trzymiesięczną córką). Podał również, że nie ma majątku oraz że utrzymuje się z "prac dorywczych", a swe miesięczne dochody netto określił na 3.000 zł. Poinformował jednocześnie, że jego żona otrzymuje świadczenie z tytułu urlopu macierzyńskiego w wysokości 1140 zł netto miesięcznie. Wobec uznania, że treść oświadczenia o majątku i dochodach nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano go, by w terminie 7 dni złożył dodatkowo: wyciągi z rachunków i lokat bankowych (swoich i żony) oraz dokumenty potwierdzające wysokość dochodów (swoich i żony). W odpowiedzi skarżący przedstawił zaświadczenie potwierdzające wysokość dochodów jego żony deklarowaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wyciągi z dwóch rachunków bankowych żony, zaświadczające brak oszczędności. Złożył jednocześnie trzeci wyciąg z rachunku bankowego. Wydruk ten jednak zawierał jednak niedające się zidentyfikować dane. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania, że osoba występująca z wnioskiem nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odniesieniu do stanu majątkowego swojego oraz rodziny, skarżący stwierdził, że nie ma majątku i zarabia ok. 3.000 zł miesięcznie, a jego żona otrzymuje zasiłek w wysokości 1140 zł. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. pełnomocnika skarżącego wezwano zatem do przedstawienia dokumentów wymienionych we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, a obrazujących jego sytuację majątkową. Z żądanych dokumentów skarżący przedstawił jedynie zaświadczenie o wynagrodzeniu żony oraz wyciągi z dwóch jej rachunków bankowych potwierdzające brak na nich oszczędności. Nie złożył natomiast żądanych od niego dokumentów potwierdzających źródło, podstawę prawną oraz wysokość swoich dochodów. Wezwanie w tym przedmiocie było konieczne, ponieważ we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował, że uzyskuje stałe dochody z - jak to określił - prac dorywczych. Nieprzedstawienie jakiegokolwiek dokumentu w sytuacji braku bliższych informacji dotyczących konkretnych źródeł i wysokości dochodów skarżącego uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń dotyczących jego zdolności płatniczych. Samo oświadczenie w tym przedmiocie nie mogło zostać uznane za miarodajne, ponieważ z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że stronę domagającą się przyznania prawa pomocy, obciąża obowiązek wykazania, tzn. niebudzącego wątpliwości udowodnienia, że nie jest w stanie ponieść kosztów swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ewentualnemu wyjaśnieniu wątpliwości wynikających z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy służy wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do takiego wezwania ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy pozostaje niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Jak wskazano, w niniejszej sprawie oświadczenia skarżącego i złożone przezeń dokumenty nie stanowiły wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ nie obrazowały wyczerpująco sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Tym samym uznano, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z udziałem w sprawie. Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).