I SA/Go 368/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. Uchyla zaskarżone postanowienie w całości. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Zwraca skarżącemu od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu. T.M. – dalej zwany Skarżący, Strona – złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego -dalej zwanego SKO – wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Pełnomocnik Strony w dniu 7 maja 2021 r. złożył odwołanie od decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2015 r. W odwołaniu decyzji zarzucił wydanie jej z obrazą przepisów Ordynacji podatkowej i wniósł o jej uchylenie. Ponadto podniósł, że zaskarżona decyzja nie została doręczona. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji widnieje podpis A.P. z datą 20.02.2015 r. oraz odcisk pieczęci firmowej. SKO wydało postanowienie w którym stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zaskarżona decyzja została Stronie doręczona 20 lutego 2015 r. Organ wskazał, że decyzja została odebrana pod adresem [...] w dniu 20.02.2015 r., przez A.P., a na podpisie została umieszczona pieczęć firmowa "Ł.M., T.M.". Adres doręczenia jest zgodny z adresem zamieszkania i adresem do korespondencji podanym w informacji podatkowej podatnika T.M. w sprawie podatku od nieruchomości z [...].08.2014 r. oraz adresem wynikającym z ewidencji gruntów i budynków, znajdujących się w aktach sprawy. Postanowienie zostało doręczone Stronie 19 sierpnia 2021 r. Skarżący na przedmiotowe postanowienie złożył skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie art. 149 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię, 2) naruszenie art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, 3) naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez nie zebranie pełnego materiału dowodowego i orzekanie na podstawie nieprawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że kwestionuje skuteczność dokonanego doręczenia zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że nie jest zgodne z prawdą, że na pieczęci umieszczonej na podpisie A.P. umieszczono pieczęć firmową "Ł.M. T.M.". Umieszczona bowiem na podpisie osoby kwitującej odbiór przesyłki pieczęć jest pieczęcią firmową spółki cywilnej B w skład której wchodzili wspólnicy Ł.M. i T.M.. Na pieczęci tej wyraźnie też jest wskazany adres ul. [...] oraz NIP i REGON tej właśnie spółki. Dookreślenie "Ł.M. T.M." na tej pieczęci jest tylko elementem firmy przedsiębiorstwa, którego współwłaścicielem był skarżący. Co należy w tym miejscu szczególnie wskazać spółka cywilna B nie była adresatem przesyłki, zaś jej adres nie jest zgodny z adresem zamieszkania skarżącego. Skarżący kwestionuje, doręczenie przedmiotowej korespondencji pod adresem, na który została zaadresowana korespondencja albowiem pani A.P. nigdy nie była domownikiem, sąsiadem ani dozorcą domu skarżącego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." w związku z czym, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego – naruszenie przepisów postępowania. Niniejsza sprawa dotyczy postanowienia w którym organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, od decyzji którą organ I instancji wydał ponad 6 lat wcześniej. W ocenie Sądu stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania przez organ jest co najmniej przedwczesne. Zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 228 op, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienia w tym przedmiocie są ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki NSA z 14.03.2013 r. I FSK 590/12 i z 29.08.2013 r. I FSK 1060/12 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zarazem wątpliwości, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być oparte na dowodach wskazujących na okoliczność, iż odwołujący się przekroczył termin określony w art. 223 § 2 op. Zgodnie z treścią tego przepisu odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 op organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej i to one w efekcie przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W sprawie brak jest ustaleń dotyczących okoliczności doręczenia decyzji. Należy podkreślić, że Strona twierdzi, że decyzja nie została doręczona co oznacza, że nie weszła do obrotu prawnego. Zgodnie z art. 148 Ordynacji podatkowej w brzmieniu z dnia dokonywania doręczenia tj. w brzmieniu z lutego 2015 r. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Zgodnie z § 2 powołanego przepisu pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji; W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§3). W przypadku osób fizycznych podstawową zasadą jest doręczanie pism na adres miejsca ich zamieszkania lub pracy (art. 148 § 1 O.p.). Alternatywnymi, równoważnymi miejscami doręczenia są siedziba organu podatkowego oraz miejsce zatrudnienia, gdzie pismo należy doręczyć adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 O.p.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Natomiast brak możliwości doręczenia pisma (decyzji) do rąk własnych strony z powodu jej nieobecności aktualizuje możliwość doręczenia zastępczego. Zgodnie z art. 149 O.p.w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania doręczenia - w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zauważyć należy, że w miejscu pracy adresata, oprócz doręczenia właściwego, można również dokonać doręczenia zastępczego, osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji - art. 148 § 2 pkt 2 O. p. (por. B. Gruszczyński (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 464, podobne stanowisko prezentuje też B. Brzeziński i in. (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 515 akcentując, iż jedyny wyjątek od zasady osobistego doręczania przewidziany został w art. 148 § 2 pkt O.p.). Z okoliczności faktycznych, na tle których zapadło zaskarżone postanowienie, wynika, że decyzja wymiarowa organu I instancji została skierowana na adres miejsca zamieszkania Strony, adres ten również wskazany był na informacji podatkowej złożonej przez Stronę. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis A.P., oraz jest pieczęć firmowa "Ł.M., T.M.; [...]". Ze złożonej przez Stronę informacji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że miejsce położenia przedmiotów opodatkowania to ul. [...]. Jako sposób doręczenia doręczyciel Poczty zakreślił – doręczono adresatowi. Kwestionując rozstrzygnięcie organu pełnomocnik skarżącego wywodzi, że co prawda adres na który zaadresowano przesyłkę jest tożsamy z adresem podanym w informacji podatnika z [...] sierpnia 2014 r., adresem wynikającym z ewidencji gruntów i budynków oraz adresem podanym w odwołaniu, jest to również jego adres zamieszkania, jednak dokonanie doręczenia do rąk A.P. jest nieprawidłowe, gdyż w/w nie była domownikiem Strony, ponadto brak jakiegokolwiek dowodu z którego wynikałoby, że podjęła się oddania korespondencji adresatowi. W rezultacie, zdaniem Strony, doręczenie decyzji wymiarowej nie mogło być skuteczne, a decyzja Burmistrza Gminy i Miasta nie weszła do obrotu prawnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji wynika, że rozstrzygnięcie organu I instancji doręczone zostało – A.P.. Skarżący w swojej skardze złożonej na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania zaprzeczył, że A.P. jest domownikiem. Mając na uwadze podnoszone w odwołaniu zarzuty organ powinien ustalić, dlaczego operator pocztowy uznał, że A.P. jest uprawniona do odbioru korespondencji zaadresowanej do Strony, czy w/w posiadała odpowiednie upoważnienie do odbioru korespondencji, a przede wszystkim czy decyzja została stronie doręczona – organ ustaleń w tym zakresie nie prowadził. W konsekwencji uprawnionym jest wniosek, że wywiedzione przez organ argumenty o prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji są co najmniej przedwczesne. Ponadto z uwagi na znaczny upływ czasu od wydania decyzji i twierdzenia Strony o braku doręczenia decyzji, organ powinien dokonać ustaleń czy rzeczywiście decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego np. poprzez ustalenie czy była wykonana. Należy podkreślić, że organ zobowiązany jest prawidłowo doręczyć decyzję, przede wszystkim by zapewnić jej adresatowi/ stronie postępowania rzeczywistą możliwość brania udziału w postępowaniu. W sytuacji w której stronie postępowania decyzję doręczono nawet z uchybieniem przepisów o doręczeniach, czyli strona faktycznie decyzję otrzymała, uchybienie przy doręczeniach należy ocenić pod kątem czy wpłynęło ono na prawa strony w szczególności w zakresie możliwości złożenia w terminie środka odwoławczego. Zdaniem sądu w składzie rozpoznającym sprawę za zasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego i orzekanie na podstawie nie w pełni zgromadzonego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uzupełnić materiał dowodowy w zakresie ustalenia czy A.P. upoważniona/uprawniona była do odbioru korespondencji, z jakich przyczyn operator pocztowy uznał ją za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej na prywatny adres Strony, czy decyzja weszła do obrotu prawnego, czy nawet w sytuacji naruszeń przepisów dotyczących doręczenia, Strona faktycznie decyzję otrzymała. Należy również zauważyć, że w sytuacji w której decyzja weszła do obrotu, a strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu to okoliczność ta może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. W tym stanie sprawy sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 , art. 205 § 1 i art. 225 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.