I SA/Go 370/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi G.O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie wartości celnej towaru, kwoty długu celnego, kwoty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę. W dniu 9 maja 2012 r. G.O. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] marca 2012 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] listopada 2011 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej z [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydanej w przedmiocie wartości celnej, kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu dokonanego w dniu [...] sierpnia 2008 r. importu towaru. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. W dniu [...] sierpnia 2008 r. skarżący G.O. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego ze Szwajcarii używanego samochodu osobowego marki [...] procedurą dopuszczenia do obrotu. Zgłoszenie to spełniało wymogi formalne określone w art. 62 WKC i zostało przyjęte przez organ celny. Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 WKC organ celny, po zwolnieniu towaru, dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności kontrolnych załączony do odprawy dokument sprzedaży został przesłany do weryfikacji przez szwajcarskie służby celne, które ustaliły, że eksporter nie udowodnił pochodzenia objętego zgłoszeniem pojazdu, stwierdzając że z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia a dowód pochodzenia uznać jako nieważny. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru, określenia prawidłowej stawki celnej, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenia prawidłowych wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu, które zakończyło się wydaniem przez niego w dnia [...] czerwca 2008 r. decyzji określającej wartość celną towaru, kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, prawidłową kwotę podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Celnej, w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. G.O. nie złożył skargi na powyższą decyzję. W dniu [...] maja 2011 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. przez nieudowodnienie przesłanek dających podstawę do kwestionowania wartości celnej towaru; art. 30 ust. 2 WKC w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej przez niezastosowanie, w wyniku czego mylnie przyjęto, bez żadnego postępowania wyjaśniającego, iż nie ma żadnych innych dowodów dokonywania importu na obszar Unii Europejskiej takich samych albo innych samochodów, co wpłynęło na wysokość danin publicznych; art. 31 ust. 2 WKC przez niezastosowanie, w wyniku czego przyjęto wyższą z dwóch wartości. Nadto zarzucił, "że samochód wymieniony w opinii jest porównywalny z samochodem importowanym". Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej oraz ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając złożony wniosek skarżący stwierdził, że w sprawie błędnie stwierdzono, iż importowany samochód oraz samochód wymieniony w opinii biegłego, to samochody porównywalne, a są to dwa zupełnie inne od siebie pojazdy. W dokumentach otrzymanych ze Szwajcarii brak jest danych, czy sprzedająca samochody firma istniała w dniu sprzedaży. W aktach brak także dowodów na poszukiwanie lub próby znalezienia jakichkolwiek danych umożliwiających zastosowanie jednej z wielu metod określenia wartości celnej towaru, poprzedzających powołanie biegłego. Zdaniem skarżącego, ten brak postępowania winien skończyć się decyzją uchylającą i przekazującą sprawę do I instancji, celem przeprowadzenia postępowania na nowo. Skarżący podkreślił również, że w trakcie dokonywania importu na obszar Unii Europejskiej powołano jednego rzeczoznawcę, który zawyżył wartość celną importowanego towaru, a w chwili obecnej powołano drugiego rzeczoznawcę, który dokonał obliczenia wartości celnej na nowo, a organ wybrał wartość większą, która dotyczy samochodu innego niż w rzeczywistości sprowadzony. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Izby Celnej, powołując przepis art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 73 ustawy – Prawo celne, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wskazując że argumenty podniesione we wniosku nie uzasadniają stwierdzenia nieważności tej decyzji, gdyż nie narusza ona w sposób rażący prawa i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Od powyższej decyzji skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuty odwołania, jak i ich uzasadnienie są tożsame z zawartymi we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Rozpoznając odwołanie, Dyrektor Izby Celnej, opierając się na art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 73 ustawy – Prawo celne, nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska w kwestii braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej i decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, zatem jest sprawą odrębną od sprawy rozpatrywanej w trybie zwykłym. Jego celem nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy co do istoty, tylko sprawdzenie czy decyzja ostateczna nie została dotknięta jedną z najpoważniejszych wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie to ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności decyzji z prawem i w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady prawnej, bez względu na granice zgłaszanego przez wnioskodawcę żądania. W decyzji wydanej w wyniku przeprowadzenia wnioskowanego postępowania znajduje się wyłącznie rozstrzygnięcie dotyczące bytu prawnego decyzji, której zarzuca się wadliwość w zakresie wymienionym w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy podkreślił, że badanie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji nie może polegać na ocenie prawidło9wości zastosowania przez organ przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zdaniem organu, wymienione w odwołaniu zarzuty prowadzą do wniosku, że skarżący w istocie dąży do wykazania nieprawidłowości w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego i określenia kwoty wynikającej z długu celnego lecz naruszenie zasad o charakterze procesowym czy przepisów materialnych, na które w swoim wniosku powołuje się skarżący, nie mogą być badane w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 247 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji stwierdził, że merytoryczne zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie mogą być rozpatrzone przez organ celny, gdyż decyzja ta nie narusza w sposób rażący prawa i zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, a organ I instancji działał zgodnie z przepisami prawa, dołożył starań w wyjaśnianiu stanu faktycznego, prowadząc postępowanie w zakresie określonym przepisami prawa. Podkreślił jednocześnie, że decyzja ostateczna, której stwierdzenia nieważności skarżący się domaga podlegała w następnym etapie kontroli sądowej, o której skarżący został pouczony, lecz nie skorzystał z tego uprawnienia. W złożonej w ustawowym terminie skardze na powyższą decyzję G.O. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, powtarzając w całości zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie określenia wartości celnej towaru, kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, objęta wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności, jest dotknięta kwalifikowaną wadą wymienioną w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Na wstępie rozważań podnieść należy, że przedmiot żądania wnioskodawcy determinuje tryb postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie był nim tryb uregulowany przepisami Rozdziału 18 "Stwierdzenie nieważności decyzji" Ordynacji podatkowej, a więc jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Zatem, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ celny ma obowiązek traktować jako samodzielne, odrębne postępowanie administracyjne, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności wyrażoną w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Taki zakres omawianego postępowania wiąże się niewątpliwie z treścią art. 128 Ordynacji podatkowej, statuującego zasadę trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Oznacza to, że konsekwencją prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie jest, co należy mocno zaakcentować, orzekanie o prawach i obowiązkach strony wynikających z przepisów materialnego prawa celnego czyli powtórne rozpatrywanie sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym, lecz rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 marca 2003 r., sygn. akt III SA 1473/01; wyrok NSA z dnia 19 września 2002 r., sygn. akt III SA 3297/00; wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95; B. Adamiak, J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004" s. 829 i nast.). Wobec tak zakreślonych granic tego nadzwyczajnego postępowania, organ celny nie ma ustawowych kompetencji do gromadzenia nowych dowodów w sprawie, bowiem jego działanie w takim postępowaniu polega na ocenie legalności decyzji ostatecznej na podstawie tylko i wyłącznie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwykłym. Art. 247 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog ośmiu kwalifikowanych wad ostatecznych decyzji organu podatkowego, będących podstawą dla stwierdzenia ich nieważności. Zgodnie z jego treścią, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1/ została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, 2/ została wydana bez podstawy prawnej, 3/ została wydana z rażącym naruszeniem prawa, 4/ dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 5/ została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 6/ była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 7/ zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, 8/ w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Istotnym jest również to, że rzeczą strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 247 Ordynacji podatkowej jest podniesienie wszelkich okoliczności, które przemawiałyby za stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 2062/99). Tymczasem, w przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo, że reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, we wniosku o stwierdzenie nieważności nie tylko nie wskazał podstawy prawnej kwalifikowanej wady decyzji ostatecznej uzasadniającej stwierdzenie jej nieważności z tych określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, ale też nie zarzucił decyzji ostatecznej obciążenia jakąkolwiek z kwalifikowanych wad nawet bez wskazywania podstawy prawnej tego obciążenia. Wskazał jedynie na naruszenie, jak sam zaznaczył, przepisów prawa materialnego: art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r., art. 30 ust. 2 WKC w zw. z art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 31 ust. 2 WKC, nie próbując nawet uzasadnić, iż było to naruszenie rażące. W tej sytuacji, Dyrektor Izby Celnej zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, powołując się ogólnie na przepisy art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i wyjaśniając, że decyzja ostateczna nie narusza w sposób rażący prawa. Również zdaniem Sądu brak jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez decyzję ostateczna, które mogłoby być podstawą do eliminacji jej z obrotu prawnego. Sąd, podobnie jak i organy obu instancji, nie dopatrzył się także wystąpienia którejkolwiek z pozostałych wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Argumentacja skarżącego zaprezentowana we wniosku bez wątpienia dotyczy okoliczności merytorycznych, co do istoty sprawy, i mogła być podnoszona przez niego w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w sprawie skargi na decyzję ostateczną, określającą kwotę należności celnych i podatkowych. Zatem, skoro skarżący w sprawie wymiarowej nie skorzystał z możliwości tej kontroli, to w żadnym razie postępowanie w trybie nadzwyczajnym nie może jej teraz zastąpić. Tymczasem analiza wszystkich złożonych przez skarżącego w niniejszej sprawie pism, tj. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. oraz skargi, prowadzi do wniosku że skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji domaga się w rzeczywistości kolejnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o zarzuty, które powinny być podnoszone wobec decyzji ostatecznej w postępowaniu zwyczajnym. W świetle powyższych rozważań oraz w wyniku analizy stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, iż decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej z [...] stycznia 2011 r. nie jest obarczona którąkolwiek z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym Sąd, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2012 r. za zasadne, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Stefan Kowalczyk