I SA/Go 371/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok oddala skargę. Skarżąca [...] skargą złożoną 26 lutego 2007 roku zaskarżyła decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zw. dalej: Dyrektor LOR ARiMR ) z dnia [...] roku nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( zw. dalej: Kierownik BP ARiMR) z [...] roku w sprawie uchylenia decyzji nr [...] i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W sprawie organy ustaliły następujący stan faktyczny. Skarżąca w dniu 31.05.2004 r. w Biurze Powiatowym ARiMR złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Jako producent rolny zadeklarowała działkę ewidencyjną nr [...]/5 obręb, gmina, powiat, województwo o powierzchni 1,97ha oraz [...]/6 obręb, gmina, powiat, województwo o powierzchni 1,93ha. Wniosek ten stał się podstawą wydania decyzji nr [...] z [...]r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Następnie pismem z 9.05.2005r. skarżąca [...] wystąpiła o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005. Zadeklarowała w nim powierzchnię uprawniającą do dopłat wielkości 3,87ha. Organ wytypował jej gospodarstwo do kontroli na miejscu - zgodnie z przepisami rozdziału II Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Kontrolę przeprowadziła 28.07.2005r. firma [...] sp. z o.o. z siedzibą. Zakresem inspekcji objęła działki rolne oznaczone symbolami A o pow. 0,71ha oraz B o pow. 3,16ha. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdziła, iż w przypadku działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej [...]/5 i [...]/6 - powierzchnia zadeklarowana wynosiła 0,71ha zaś powierzchnia stwierdzona 2,82ha. Z kolei odnośnie działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej [...]/5 i [...]/6 – ustaliła, iż powierzchnia zadeklarowana wynosiła 3,16ha - zaś powierzchnia stwierdzona- 0,00ha - albowiem cały ten obszar rolny nie była użytkowany rolniczo na dzień 30.06.2003 r. Wynik kontroli stał się dla Kierownika BP ARiMR przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego za rok 2004 zgodnie z art.145 §1 pkt5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). i w konsekwencji podstawą wydania skarżącej [...] dnia [...].10. 2006 r. rozstrzygnięcia nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...] z [...].10.2004 r. oraz odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W efekcie uruchomienia przez stronę trybów postępowania odwoławczego Dyrektora LOR ARiMR dwukrotnie uchylał i zwracał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ostatnim z odwołań - 15.01.2007r. skarżąca podobnie jak poprzednio kwestionowała wyniki kontroli m. in., co do tego, że działka B nie była użytkowana na dzień 30.06.2003 r. Wywodziła, że grunt ten jako grunt orny nabyła na podstawie aktu notarialnego Repertorium nr [...]/2003r. [...].04.2003 roku od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wyjaśniała, iż grunt rolny nazwała ugorem, gdyż wiedziała, że nie będzie na tym terenie w danej chwili uprawiać roślin. Po jego nabyciu skosiła go przed miesiącem lipcem 2003r. Czynność tą powtarzała również w latach następnych. Zarzuciła, iż zdjęcia wykonane w czasie kontroli w 2005r. nie oddały rzeczywistego stanu, gdyż zrobiono je z bliskiej odległości, co z kolei zniekształciło obraz, albowiem ze względu na panującą w tym okresie wysoką temperaturę i niski poziom opadów — trawa nie rosła i nie mogła w związku z tym być tak wysoka. Potwierdziła też, iż istotnie na skraju działki [...]/6 rosły samosiejki — kilka sosen i brzóz - o wysokości 50cm, lecz jednocześnie zaakcentowała, iż nie usunęła ich, ponieważ nie przeszkadzały przy koszeniu tego terenu. Dyrektor LOR ARiMR w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego i po przeanalizowaniu zarzutów odwołania decyzją z [...] lutego 2007 roku [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W motywach uzasadnienia organ wskazał, iż w sprawie zastosowanie ma art.143b pkt.4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla mechanizmów bezpośredniego wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone mechanizmy wsparcia dla rolników, z brzmienia którego wynika, iż "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych na dzień 30 czerwca 2003r. (...) Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty rolne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe..)". Dyrektor LOR ARiMR odnosząc powołaną treść do wyników kontroli stwierdził, iż należało uznać, że [...] nie spełniła warunków w/w Rozporządzenia. Dalej wyjaśnił, iż w związku z powyższym skarżąca nie spełniła również warunków do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określonych w art.2 ust.1, 2 Ustawy z 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru z dnia 18 grudnia 2003r. (Dz. U. Nr 6 poz. 40 z późń. zm.). Przepis ten stanowi, iż osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwanej dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni 1ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Organ odwołał się również do brzmienia §1 ust.1 §2 ust.1 oraz §4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. dotyczącego minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 nr 65 poz.600 z poźn. zm.), z treści których wynika między innymi, iż utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: 1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; 2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk. Grunt orny uznaje się że był ugorowany, jeżeli podlegał on co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca: 1) koszeniu lub 2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Ponadto, obszary te nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem 1) drzew i krzewów: a) nie podlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochrony przyrody; b)mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; c) niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. Organ powołał także treść pkt 57 ogólnych zasad Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. – zgodnie z którym "w przypadku warunków wzajemnej zgodności zmniejszenia płatności oraz wykluczenia mogą być stosowane w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowych działań. Zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności powinny być oceniane na podstawie wagi popełnionej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowite wykluczenie na określony czas z jednego lub więcej programów pomocy." Działania strony skarżącej zostały przez Dyrektora LOR ARiMR ocenione jako celowe i ukierunkowane na uzyskanie dopłat bezpośrednich do działek nie uprawianych rolniczo- co potwierdził całokształt zebranego materiału. Na zakończenie stwierdził, iż płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Strona podniosła, zarzuty tożsame do tych przedstawionych na etapie postępowania odwoławczego. Wskazała, iż w decyzji nie uwzględniono jej uwag dotyczących formy przeprowadzonej kontroli, treści sporządzonego Protokołu z czynności kontrolnych nr [...] z dnia [...].07.2005r., oraz zarzuciła, że orzeczenie zostało podjęte na podstawie jednostronnej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie. Podkreśliła, że w Protokole, podane wielkości działek odbiegają znacznie od ich faktycznego stanu, albowiem z "wypisu rejestru gruntów" jednoznacznie wynika, że działka [...]/5 zawiera grunty orne o powierzchni (0,15ha, 1,23ha. 0,13ha), pastwiska trwałe 0,45ha, zaś działka nr[...]/6 zawiera: grunty orne o powierzchni (0,14ha, 1,51ha), pastwiska trwałe 0,25ha. Zarzuciła, że w Protokole przy gruncie A - pastwiska, podano iż gruntu tego jest 2,82ha, a nie jak podała 0,71ha i wpisano symbol nieprawidłowości DR13. Zaznaczyła jednak, że w żadnym posiadanych przez nią dokumentach nie ma wymienionej powierzchni 2,82ha. Dyrektor LOR ARiMR w odpowiedzi skargę, podtrzymał dotychczas reprezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podniesione przez Stronę zarzuty w głównej mierze dotyczą naruszenia prawa procesowego – sposobu przeprowadzenia kontroli i jej wyników. Jednakże skargę należało uznać za bezzasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sprawa będąca przedmiotem kontroli sądowej wiąże się z problematyką udzielania rolnikom /producentom rolnym/, pomocy w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zaś główna istota sporu sprowadza się w zasadzie do oceny, czy poczynione ustalenia kontrolne w zakresie działki B położonej na obszarze ewidencyjnym [...]/5 i [...]/6 winny stanowić podstawę uchylenia decyzji z 22.10.2004 o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, oraz odmowy skarżącej przyznania płatności na rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W pierwszej kolejności należy więc podkreślić, iż zagadnienie dopłat w sposób ścisły uregulowane jest przez odpowiednie przepisy prawne tak krajowe jak i unijne. Zgodnie z brzmieniem art.143b pkt.4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla mechanizmów bezpośredniego wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone mechanizmy wsparcia dla rolników, "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych na dzień 30 czerwca 2003r. (...). Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty rolne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe (..)". Ponadto tryb i warunki przedmiotowej pomocy prawodawca określił w treści art.2 ustawy z 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. nr6, poz.40 z 2003r.). Z istoty tego przepisu wynika, iż płatności przysługują producentowi rolnemu na grunty rolne będące w jego posiadaniu, które są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Obejmują one jednolitą płatność obszarową o nazwie skróconej JPO, oraz uzupełniającą płatność obszarową o nazwie skróconej UPO. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni 1ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei z treści §1 ust1 § 2 ust.1 oraz §4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. dotyczącego minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 nr 65 poz. 600 z poźn. zm.) wynika, iż utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest między innymi uprawa roślin lub ugorowanie. Grunt orny uznaje się za ugorowany, jeżeli podlegał on co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Grunty rolne, o których mowa powyżej, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem 1) drzew i krzewów: nie podlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody; mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. Konfrontacja treści powyższych uregulowań, z ustaleniami kontrolnymi i zebranym w toku materiałem dowodzą zarówno braku prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na działce B położonej na obszarach ewidencyjnych nr [...]/5 i [...]/6, jak też tego, że na dzień 30 czerwca 2003 roku przedmiotowy teren nie był użytkowany rolniczo. Należy zgodzić się z organem, iż na tym obszarze w ogóle nie występowała trawa, a cały areał był porośnięty chwastami. Jednocześnie, co jest znamienne dla podjętego rozstrzygnięcia, na obszarze tym stwierdzono występowanie licznych samosiejek drzew. Okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości, albowiem fakt ich występowanie potwierdza zarówno sama strona, jak też wykonana w trakcie kontroli i dołączona do akt dokumentacja fotograficzna. Co się zaś tyczy wyjaśnień strony skarżącej, iż przedmiotowe drzewka nie przeszkadzały jej w wykonywaniu czynności ugorowania (koszenie trawy) są bez znaczenia, albowiem wymóg i warunki jakie należy spełnić - wynikające z treści przytoczonych powyżej przepisów są jasne i precyzyjne. Również za nie mający wpływu dla istoty podjętego rozstrzygnięcia należy ocenić zarzut dotyczący kwestii wielkości działki A, albowiem w świetle treści art.31 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, jeżeli stwierdzi się, że obszar należący do danej grupy upraw jest większy niż zadeklarowany we wniosku o pomoc, zadeklarowany obszar stosowany jest do obliczania pomocy. Organ mając powyższą treść na uwadze przyjął w rezultacie powierzchnię gospodarstwa w wysokości zadeklarowanej przez stronę - 0,71ha. To jednak w konsekwencji brzmienia art.2 ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i określonego w nim warunku uzyskania płatności oznaczało dla Skarżącej, iż nie spełniła kryterium "posiadania przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni 1ha". Na zakończenie należy przyznać rację organom, iż płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności. Reasumując, oceniając całokształt materiału sprawy w kontekście obowiązujących przepisów, poczynionych przez organ ustaleń faktycznych i podnoszoną przez Skarżącą argumentację należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie podlega uchyleniu, ponieważ sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; nie stwierdził też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, tj. przesłanek określonych w art.145 §1 pkt1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. W tej sytuacji na podstawie art.151 w/w ustawy orzeczono jak w sentencji wyroku. (-) Alina Rzepecka (-) Stefan Kowalczyk (-)Krystyna Skowrońska-Pastuszko