I SA/Go 374/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2016 r. wniosku L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2008 postanawia: zwolnić skarżących – L.K. i W.K. od kosztów sądowych. L.K. i W.K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2008. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 października 2015 r. zwolnił skarżących od wpisu od skargi, ustanowił dla nich doradcę podatkowego, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. Wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę małżonków K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2015 r. (pkt 1) i przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu doradcy podatkowemu P.S. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 590,40 zł. Wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku, małżonkowie K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej. Zarządzeniem z dnia 3 marca 2016 r., z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych, Referendarz pozostawił ww. wniosek bez rozpoznania. Wnioskiem z dnia [...] marca 2016 r., uzupełnionym w dniu [...] marca 2016 r., skarżący zgodnie wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Z ich oświadczeń wynikało, że są małżeństwem. Nie mają oszczędności. Jedyny ich majątek stanowi dom mieszkalny o pow. 98 m². Łączne dochody małżonków z wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz renty skarżącego, wraz z jednorazowym dodatkiem w wysokości 400 zł, wynoszą netto 4.283,45 zł miesięcznie. Skarżący są rodzicami dwójki dzieci (w wieku 17 i 21 lat), które uczą się i pozostają na utrzymaniu rodziców. Skarżący ponoszą znaczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny, kształceniem dzieci, a także leczeniem i rehabilitacją, gdyż zarówno wnioskodawcy, jak i ich córka są osobami z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwaną dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć na uwadze, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Instytucja prawa pomocy stanowi zaś wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Prawo pomocy ma więc charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa i majątkowa małżonków K. nosi znamiona wyjątkowości. Z niebudzących wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń w nim zawartych wynikało bowiem, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Ich dochody, przy uwzględnieniu faktu, że służą utrzymaniu czterech osób oraz faktu ponoszenia wydatków związanych z leczeniem i utrzymaniem studiujących dzieci, nie mogą bowiem zostać uznane za wystarczające do poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności czy też wydatków innych niż służące koniecznemu utrzymaniu dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.