I SA/Go 375/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2019 r. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 postanawia: przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę J. W. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Jednocześnie skarżący złożył wniosek, którego terminowi uchybił. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest osobą 76 letnią, niepełnosprawną, schorowaną i nie majętną. Od kilkunastu lat boryka się z niepełnosprawnością swoją i małżonki. Prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe i są zdani tylko na siebie. Skarżący wyjaśnił, że ze względu na powyższe nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Zaznaczył, że zwrócił się z wnioskiem do sądu o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o pomoc adwokata. Przy czym pomoc adwokata nie została mu udzielona. Z tego też względu skarżący uważał, że Sąd wziął pod uwagę jego sytuację i otrzyma odpis z pouczeniem. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2018 r. wezwano skarżącego by wskazał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, iż ze względu na to, że małżonka zważywszy na wiek przeszła bardzo poważną operację ratującą życie na przełomie lipca i sierpnia oraz przebyła rehabilitację we wrześniu pozostaje z narastającym niedowładem spastycznym kończyn i wymaga jego opieki. Skarżący podkreślił, iż zamieszkują sami a on również jest niepełnosprawny. Podniósł, że opieka (wizyty lekarskie, zakup lekarstw) oraz podstawowe czynności w funkcjonowaniu a inaczej przeżyciu kolejnego dnia spadają na niego. Skarżący wyjaśnił, że uchybił terminowi gdyż dodatkowo od 25 listopada skarżącego i jego małżonkę dopadła infekcja i nie mógł zająć się sprawą. Na potwierdzenie powyższego załączył zaświadczenia o niepełnosprawności, wypisy żony ze szpitala oraz faktury za recepty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże zgodnie z regulacją art. 86 § 1 tej ustawy jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały sprecyzowane w art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku wskazał trudną sytuację zdrowotną jego i jego małżonki oraz konieczność sprawowania opieki nad małżonką a także fakt, iż tkwił w przekonaniu, że odpis wyroku z uzasadnieniem otrzyma z urzędu. Przedłożone przez skarżącego dokumenty w postaci zaświadczenia o niepełnosprawności, wypisu żony ze szpitala oraz faktur za recepty potwierdzają przedstawione przez skarżącego okoliczności niemniej jednak nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić kiedy ustała przyczyna chybienia terminu a w związku z tym kiedy skarżącemu upłynął termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy mając na względzie również wiek skarżącego sąd uznał, iż ponowne wzywanie skarżącego by precyzyjnie wskazał datę ustania przyczyny uchybienia terminu prowadziłoby do zbędnego przedłużania postępowania. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli z okoliczności sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II OZ 661/06 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku skarżący złożył stosowny wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Tym samym dopełnił czynności, której terminowi uchybiono. Uznać zatem należy, że wniosek skarżącego spełnia kryteria formalne, o których mowa w art. 87 § 1- § 4 P.p.s.a. warunkujące merytoryczne rozpoznanie wniosku. W ocenie Sądu skarżący uprawdopodobnił także, iż uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku bez swojej winy. Skarżący wyjaśnił, że ze względu na podeszły wiek oraz stan zdrowia jego i jego małżonki nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Zaznaczył, że zwrócił się z wnioskiem do sądu o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o pomoc adwokata. Przy czym pomoc adwokata nie została mu udzielona. Z tego też względu skarżący uważał, że Sąd wziął pod uwagę jego sytuację i otrzyma odpis z pouczeniem. Wskazać należy, że postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zwolnił skarżącego od kosztów sądowych jednakże odmówił przyznania mu pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie referendarz wyjaśnił skarżącemu, że o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie bowiem z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. W ocenie Sądu powyższa informacja, mogła spowodować u skarżącego, który jest osobą w podeszłym wieku, mylne przekonanie, że w każdym przypadku odpis wyroku z uzasadnieniem zostanie mu doręczony z urzędu, bez względu na fakt, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy Sąd poucza skarżącego o treści art. 141 § 2 P.p.s.a. Sąd miał na uwadze również okoliczność, że wniosek skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Istotnym jest fakt, że dopiero doręczenie stronie wyroku wraz z uzasadnieniem umożliwia jej wniesienie skargi kasacyjnej, tj. zainicjowanie postępowania mającego na celu kontrolę wydanego w sprawie orzeczenia. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.