I SA/Go 383/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant referent Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2009 r. H Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu [...] marca 2004 r. na przejściu granicznym objęto procedurą tranzytu towar w postaci kwiatów ciętych i zieleni ozdobnej, o łącznej wartości 5.414,96 EURO. Przedmiotowa procedura miała zakończyć się do dnia [...] kwietnia 2004 r. na przejściu granicznym w [...]. Ponieważ graniczny urząd celny przeznaczenia nie potwierdził dostarczenia towaru oraz dokumentów, Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w przedmiocie uregulowania statusu celnego towaru. Po jego zakończeniu decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], stwierdził usunięcie towaru spod dozoru celnego oraz wskazał, że dług celny powstał z dniem [...] kwietnia 2004 r., określając jego wysokość oraz kwotę podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. Odbiór decyzji adresowanej na H sp. z o.o. w dniu 12 marca 2007 r. potwierdzono pieczęcią firmy H, nieczytelnym podpisem wraz z dopiskiem "S.K.". Skarżąca nie uiściła należności w terminie. Pismem z [...] stycznia 2009 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego o doręczenie decyzji z dnia [...] marca 2007 r., wskazując iż decyzja ta nie została jej wcześniej doręczona. Wniosek ten przekazano Naczelnikowi Urzędu Celnego, który przesłał kserokopię decyzji pismem z dnia [...] marca 2009 r. Skarżąca w dniu [...] marca 2009 r. złożyła od powyższej decyzji odwołanie, wskazując w nim, że o wydaniu tego rozstrzygnięcia dowiedziała się w dniu [...] stycznia 2009 r., kiedy to Dyrektor Izby Celnej doręczył jej tytuł wykonawczy. To spowodowało, że Spółka wystąpiła [...] stycznia 2009 r. o doręczenie w/w decyzji. Decyzja została doręczona Spółce w dniu [...] marca 2009 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru. Skarżąca wyjaśniła, że S.K. stwierdził, iż podpis widniejący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji nie jest jego podpisem, wnosząc jednocześnie o jego przesłuchanie w charakterze świadka. Do odwołania dołączyła kserokopię oświadczenia S.K. złożonego na powyższą okoliczność. W dniu [...] czerwca 2009r. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] stwierdził, że odwołanie z dnia [...] marca 2009 r. zostało złożone z uchybieniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia i nie podlega rozpatrzeniu. Organ zakwestionował twierdzenie skarżącej, że decyzję doręczono jej dopiero [...] marca 2009 r. Wskazał, że ustawa przewiduje zamknięty katalog odbiorców pism i są nimi: adresat, dorosły domownik, sąsiad lub dozorca (art. 149 Ordynacji podatkowej), osoba upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej) oraz osoba upoważniona do odbioru korespondencji (art. 151 Ordynacji podatkowej). Wskazał, iż skutek prawny doręczenia pisma osobie prawnej następuje przez sam fakt jego odbioru i złożenie podpisu. Wymogom tym odpowiada zwrotne potwierdzenie odbioru, zawierające dodatkowo pieczęć firmy H. Stąd organ przyjął, iż w dacie [...] marca 2007 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji z [...] marca 2007 r. i wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka uznał za bezprzedmiotowy. W dniu [...] stycznia 2008 r. firma H uiściła kwotę 1698 zł na podstawie tytułów wykonawczych, które doręczono jej tego samego dnia. Wobec tego, zdaniem organu, nie sposób przyjąć argumentu, że skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji dopiero [...] stycznia 2009 r. Ani w dacie doręczenia upomnienia z [...] czerwca 2007 r., ani doręczenia tytułu wykonawczego skarżąca nie podniosła żadnego argumentu o tym, że decyzja z [...] marca 2007 r. nie została jej doręczona. Powyższe postanowienie doręczono skarżącej 21 maja 2009 r. W złożonej z zachowaniem ustawowego terminu skardze Spółka wniosła o uchylenie w całości skarżonego postanowienia z powodu niezgodności z prawem oraz obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał, iż odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniesione zostało z uchybieniem terminu, gdyż skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 12 marca 2007 r. i ten termin organ przyjął jako wyznaczający czas do podjęcia trybu odwoławczego. Skarżąca nie zgodziła się z tak przedstawianym stanowiskiem, stwierdzając że decyzja organu I instancji nie została jej nigdy doręczona. Skarżąca zarzuciła organowi celnemu naruszenie art. 151 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę oficjalności w zakresie doręczania pism. Wskazała, że adresat nie musi zabiegać o doręczenie mu pisma i nie może ponosić negatywnych konsekwencji płynących z wadliwego doręczenia. Tylko prawidłowe doręczenie uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. Art. 151 Ordynacji podatkowej nie pozwala na doręczanie pism osobom nieupoważnionym do odbioru korespondencji, również osobom, które podjęły się oddania pisma adresatowi w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła także, iż z nieznanych jej powodów w zaskarżonym postanowieniu nie mówi się nic o nazwisku osoby, która dokonała czynności odbioru decyzji. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie twierdząc, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w siedzibie Spółki, zgodnie z dyspozycją art. 151 Ordynacji podatkowej, 12 marca 2007 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Za końcowy termin do wniesienia odwołania organ uznał [...] marca 2007 r. Organ celny za istotny uznał fakt, że w dniu [...] listopada 2007 r. Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuł wykonawczy, który przesłał Dyrektorowi Izby Celnej celem wyegzekwowania należności. Oba tytuły egzekucyjne doręczono skarżącej 16 stycznia 2008 r., co podważa twierdzenia skarżącej, że dowiedziała się o wydaniu decyzji dopiero w dniu [...] stycznia 2009 r. Organ zwrócił także uwagę na fakt, że zarzut niedoręczenia skarżącej przedmiotowej decyzji pojawił się dopiero w momencie, gdy Dyrektor Izby Celnej decyzją z marca 2009 r., odmówił rozłożenia na raty należności celnych. Nadto Spółka [...] kwietnia 2009 r. wniosła o wznowienie postępowania celnego i podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] marca 2007 r., a więc tej samej, od której wniesiono odwołanie z dnia [...] marca 2009 r. Sąd zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy. W przedmiotowej sprawie sporną jest kwestia, czy decyzja z dnia [...] marca 2007 r. wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego została skutecznie doręczona skarżącej, a tym samym od kiedy rozpoczął bieg termin do wniesienia od niej odwołania. Zgodnie z art. 223 § 1 i 2 pkt 1) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Natomiast zgodnie z art. 151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym (a taką jest skarżąca) pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepis ten wyraźnie precyzuje do czyich rąk należy doręczać pisma. Konkretyzacją sposobu dokumentowania doręczenia jest art. 152 Ordynacji podatkowej, który w § 1 stanowi, że odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. W świetle przytoczonych wyżej przepisów należy podkreślić, iż dla biegu terminu odwołania istotna może być tylko data doręczenia decyzji stronie, potwierdzona przez uprawnioną do odbioru korespondencji osobę. Organ celny uznał, że przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej skutecznie w dniu 12 marca 2007 r., ponieważ na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji widnieje pieczęć firmowa H Sp. z o.o. oraz nieczytelny podpis odbierającego, opisany jako podpis S.K.. Pomijając milczeniem, złożone wraz z odwołaniem, oświadczenie S.K. stwierdzające że podpis "na kserokopii zwrotki z dnia 12.03.2007 r." nie jest jego, odmówił przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania jako bezprzedmiotowego, uznając iż skutek prawny doręczenia pisma skarżącej nastąpił przez sam fakt jego odbioru i złożenie podpisu. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, ponieważ wydając zaskarżone postanowienie organ nie wyjaśnił w sposób pełny i wyczerpujący kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2007 r. Przede wszystkim zupełnie pominięto oświadczenie S.K. stwierdzające, że widniejący na "zwrotce" podpis nie jest jego podpisem. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, iż decyzja została doręczona skarżącej skutecznie, bo doręczenia dokonano na adres jej siedziby, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oprócz podpisu umieszczono także pieczęć firmy. Całkowicie bezzasadnie organ celny odmówił przesłuchania S.K. – osoby, która (według organu) swoim podpisem potwierdziła skuteczność doręczenia decyzji, a która prawdziwość tego podpisu zakwestionowała. Nadto, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika czy osoba na nim podpisana, jak wskazano – S.K., była upoważniona do odbioru korespondencji. Zdaniem Sądu błędne było również przyjęcie przez organ domniemania, że osoba, która dysponowała pieczęcią skarżącej Spółki i potwierdziła odbiór korespondencji była osobą upoważnioną do odbioru pisma. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż organ celny uznając, że decyzja z dnia [...] marca 2007 r. została skutecznie doręczona skarżącej, a tym samym doszło do upływu terminu do wniesienia odwołania naruszył przepis art. 151 i art. 152 § 1, a w konsekwencji art. 233 § 2 pkt 1) Ordynacji podatkowej. Organ nie wyjaśnił, czy podpis figurujący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest podpisem S.K., a jeżeli tak - czy był on upoważniony do odbioru korespondencji. Należy także zauważyć, iż przy badaniu skuteczności doręczenia decyzji z dnia 6 marca 2007 r. nie ma znaczenia odebranie przez skarżącą upomnienia, tytułów wykonawczych czy złożenie przez nią wniosku o rozłożenie na raty bądź wznowienie postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej precyzyjnie wskazują sposoby doręczania decyzji osobie prawnej i nie ma wśród nich przepisów pozwalających na ocenę skuteczności tego doręczenia przez pryzmat skuteczności doręczania skarżącej innych pism bądź rodzaju wniosków przez nią składanych. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej winien ustalić czy i kiedy nastąpiło doręczenie decyzji skarżącemu, a następnie na tej podstawie ustalić czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. Ustaleń tych organ winien dokonać przesłuchując przede wszystkim S.K.. Winien także zażądać od skarżącej przedłożenia oryginału oświadczenia S.K., jak również zwrócić się do właściwego dla skarżącej urzędu pocztowego o wyjaśnienie kto w marcu 2007 r. był upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki H. Do złożenia takiego wyjaśnienia winien zobowiązać także skarżącą. Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ( - ) Alina Rzepecka ( - ) Anna Juszczyk - Wiśniewska ( - ) Barbara Rennert