I SA/Go 385/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-05-07
Skład orzekający: Alina Rzepecka, Damian Bronowicki, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości publicznoprawne może zostać wydana, jeśli decyzja pierwotnie ustalająca zobowiązanie spółki nie jest ostateczna z powodu nieskutecznego środka odwoławczego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu została wydana prawidłowo. Kluczowe było ustalenie, że decyzja pierwotnie ustalająca zobowiązanie spółki stała się ostateczna, ponieważ spółka nie uzupełniła braków formalnych w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto, organ prawidłowo wykazał przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu (bezskuteczność egzekucji wobec spółki, pełnienie funkcji w okresie powstania zobowiązania) i nie stwierdził wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, stwierdzając, że skarżący miał zapewnione prawo do obrony i możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
Skarżący Ł. K., prezes zarządu spółki G. J. sp. z o.o., zaskarżył decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zwrot dofinansowania unijnego. Spółka otrzymała dofinansowanie, jednak po kontroli stwierdzono niekwalifikowalność wydatków. Po bezskutecznej egzekucji wobec spółki, wszczęto postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu. Skarżący kwestionował ostateczność pierwotnej decyzji zwrotowej, zarzucając naruszenia proceduralne i materialnoprawne, w tym brak wyjaśnienia aspektów prawnych przejścia zobowiązań oraz błędne uznanie wydatków za niekwalifikowalne. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Jacek Niedzielski (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania oddala skargę w całości.
Skarżący, Ł. K., wniósł skargę na decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] września 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lipca 2025 r. w sprawie ustalenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu G. J. Spółki z ograniczona odpowiedzialnością, Ł. K. – Prezesa Zarządu, za zaległości publiczno-prawne wynikające z decyzji Zarządu Województwa [...] z [...] kwietnia 2023 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.
B. M. Sp. z o.o., obecnie G. J. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (zwana dalej Beneficjentem, Spółką) zawarła z Zarządem Województwa [...], pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej (dalej IZ) w dniu [...] października 2018 r. umowę o dofinansowanie na realizację projektu pn. "Dzieciaki czekają na nowe miejsca w przedszkolu w [...] i [...]".
Zgodnie z pismem Beneficjenta z dnia [...] marca 2022 r., w dniu 2 grudnia 2021 r. dokonano w trybie art. 529 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych podziału spółki M. Sp. z o.o. W wyniku podziału powstała spółka G.J. Sp. z o.o. Zgodnie z planem podziału składnikiem przejętym przez G. J. Sp. z o.o. jest podpisana umowa o dofinasowanie projektu o nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Organ ocenił, że w związku z powyższym wszystkie zobowiązania spółki M. przeszły na nowopowstałą spółkę G. J. Sp. z o.o.
W wyniku przeprowadzonej przez IZ kontroli w dniach od 20 grudnia 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. ustalono niekwalifikowalność wydatków w wysokości 604 147,56 zł. Wskutek powyższego IZ pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. (doręczono 2.6.02.2023 r.) wezwała Beneficjenta do zapłaty kwoty 604 147,56 zł, którą uznano za niekwalifikowalną w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.
W związku z brakiem zwrotu środków, uchwałą nr 323/4448/23 Zarządu Województwa [...] z dnia [...] marca 2023 r., wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne, o czym zawiadomiono spółkę pismem z dnia [...] marca 2023 r. (doręczono 24 marca 2023 r.). Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) pismem z dnia [...] marca 2023 r. Beneficjent został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Beneficjent nie skorzystał z prawa do wypowiedzenia się oraz zapoznania z aktami sprawy.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. Zarząd Województwa [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez G.J. sp. z o.o. kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 604 147,56 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 18 listopada 2020 r. do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu Województwa. Decyzję doręczono 17 kwietnia 2023 r. Następnie spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] kwietnia 2023 r. Wniosek zawierał brak formalny w postaci braku podpisu osoby uprawnionej do działania w imieniu Wnioskodawcy, stąd IZ pismem z dnia [...] maja 2023 r. (doręczonym 16 maja 2023 r.) na podstawie art. 64 § 2 kpa organ wezwał Spółkę do uzupełnienia niniejszego braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Beneficjent nie uzupełnił braków w wyznaczonym terminie, wobec czego IZ adnotacją z dnia [...] czerwca 2023 r. stwierdziła, iż wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. pozostawi bez rozpoznania.
Organ stwierdził, że w związku z nieskutecznym wniesieniem środka odwoławczego decyzja Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. stała się ostateczna z dniem[...] maja 2023 r., natomiast Spółka nie zwróciła ww. środków.
W związku z brakiem spłaty należności wynikającej z decyzji Zarządu Województwa [...] pismem z dnia[...]lipca 2023 r. (doręczono 10 lipca 2023 r.) IZ przekazała Beneficjentowi upomnienie przedegzekucyjne. Organ tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o przeprowadzenie wobec spółki postępowania egzekucyjnego. Wtoku postępowania egzekucyjnego Beneficjent wniósł zarzut z dnia [...] sierpnia 2023 r, który został przez IZ odrzucony postanowieniem Zarządu Województwa [...] z dnia [...]października 2023 r.
W toku postępowania egzekucyjnego nie odzyskano żadnych środków, a samo postępowanie zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. IZ wniosła zażalenie na wskazane postanowienie, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, które stało się ostateczne z dniem doręczenia, tj. 7 listopada 2024 r.
Ponieważ egzekucja prowadzona wobec Beneficjenta była bezskuteczna ze względu na brak majątku zobowiązanego, co uniemożliwiało wyegzekwowanie chociażby powstałych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych, IZ wszczęła procedurę dotyczącą ustalenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu Spółki za jej zobowiązanie. Uchwałą Zarządu Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. wszczęto z urzędu, wobec Ł. S. K. - Prezesa Zarządu G. J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością postępowanie administracyjne służące ustaleniu jego solidarnej odpowiedzialności ze Spółką za zaległości publiczno-prawne wynikające z decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i prawie do czynnego udziału w postępowaniu pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. (doręczonym 12 lutego 2025 r.).
W dnia 21 lutego 2025 r., Strona zwróciła się o przesłanie jej akt postępowania w formie elektronicznej. IZ pismem z dnia [...] lutego 2025 r. wskazała, że ze względu na fakt, iż nie dysponuje systemem teleinformatycznym umożliwiającym udostępnienie akt postępowania stronom w sposób wypełniający warunki art. 73 § 3 kpa zapoznanie z aktami może nastąpić osobiście lub przez pełnomocnika w siedzibie organu. Strona dnia 3 kwietnia 2025 r. ponowiła wniosek o udostępnienie akt w formie elektronicznej. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2025 r. IZ wskazała, że nie pozwalają na to wymogi art. 73 § 3 kpa w zw. z art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ponadto w piśmie wymieniono jakie dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Odpowiadając na ww. pismo skarżący w dniu 7 maja 2025 r. ponownie wniósł o udostępnienie akt w formie elektronicznej. Pismem z dnia [...] maja 2025 r., doręczonym dnia 2 czerwca 2025 r. IZ wyznaczyła stronie ostateczny siedmiodniowy termin na zapoznanie się z aktami sprawy w siedzibie organu oraz wskazała, że w przypadku braku stawiennictwa decyzja w sprawie zostanie wydana w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia pisma.
Dodatkowo pismem z dnia [...] marca 2025 r. organ wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów i/lub wyjaśnień wskazujących, czy:1. do właściwego sądu złożono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki G.J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, 2. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy, ewentualnie, czy: 3. spółka dysponuje mieniem, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie ww. zaległości w znacznej części.
W odpowiedzi z dnia [...] maja 2025 r. p. P. R. wskazała odpowiedzi na powyższe pytania oraz ponownie wniosła o udostępnienie akt w formie elektronicznej.
Organ ustalił, że skarżący jest Prezesem Spółki od dnia jej rejestracji w KRS, tj. od dnia [...] grudnia 2021 r. Zarząd Spółki, wg odpisu pełnego KRS jest jednoosobowy. Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki oraz do jej reprezentowania upoważnieni są jeden członek zarządu samodzielnie. Ponadto jest obecnie zaangażowany w 13 podmiotach jako Prezes Zarządu lub członek zarządu, czy też beneficjent rzeczywisty, oraz jako udziałowiec w 4 spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.
Decyzja z [...] lipca 2025 r. Zarząd Województwa [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności z G. J. Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością Ł.S.K., Prezesa Zarządu G. J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązanie wynikające z decyzji Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 198,64 zł oraz kosztami upomnienia w wysokości 16,00 zł.
Pismem z [...] lipca 2025 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, m.in.: 1. Błędne przyjęcie, że decyzja zwrotowa stała się ostateczna w sytuacji gdy pismem z dnia [...] maja 2023 r. Spółka uzupełniła brak formalny odwołania z [...] kwietnia 2023 r., zgodnie z wezwaniem z [...] maja 2023 r. - przez co wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w sytuacji, gdy decyzja zwrotna nie posiada cech ostateczności było przedwczesne; 2. Błędne przyjęcie, że przy realizacji Projektu doszło do nieprawidłowości uzasadniających wydanie decyzji zwrotowej; 3.Orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązanie G. J. sp. z o.o. do zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinasowanie w sytuacji, gdy w decyzji zwrotowej IZ RPO WL (a) nie wskazał podstawy prawnej, (b) nie wyjaśnił prawnych aspektów przejścia obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie z M. sp. z o.o. na G.J. sp. z o.o., (c) nie wyjaśnił przyczyn dla których uznał , że obowiązek zwrotu dofinasowania przeszedł na G. J. sp. z o.o. - a w konsekwencji decyzja zwrotowa została skierowana do niewłaściwego podmiotu; 4. Naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej w zw. art. 7 ust. 1 u.f.p., z zasadą równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa - polegające na wydaniu decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązanie G. J. sp. z o.o. w sytuacji, gdy członek zarządu dochował staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw tej spółki, co wyłącza możliwość orzeczenia o takiej odpowiedzialności; 5. Naruszenie art. 7 i art.77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej; k.p.a), art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a) Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ust.1 u.f.p. - polegające na nieustaleniu przez IZ R. W., wbrew obowiązkowi, czy po stronie zarządu G. J. sp. z o.o. powstali obowiązek złożenia wniosku o upadłość tej spółki, a jeżeli tak to w jakim czasie.
Decyzją z [...] września 2025 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzje własną z [...] lipca 2025 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał między innymi, że na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej u.f.p) do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu ii! ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej:o.p.) w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Art. 108 tejże ustawy reguluje kwestie dotyczące postępowań w sprawie ustalenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Art. 116 o.p. w § 1 stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Organ stwierdził, że zgodnie 2 art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. 2 2025 r. poz. 614, dalej p.u.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Natomiast wg. art. 11 p.u. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust.1), Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust.1 a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust.2), Do majątku, o którym mowa w ust. 2, nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości (ust.3). Do zobowiązań pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 4 (ust.4), Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust.5). Zgodnie z art. 21 p.u. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust.1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).
Przepis art. 108 § 1 o.p. stanowi, że o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Natomiast zgodnie z art. 104 § 1 KPA organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Organ wskazał, że G. J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r.: wydanej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, zobligowana była do zwrotu 604 147,56 zł. Stosownie do brzmienia wskazanego przepisu: w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów/ finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. ,9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Dalej organ stwierdził, że wszczęte i przeprowadzone na podstawie wystawionego przezeń tytułu wykonawczego było bezskuteczne ze względu na brak majątku spółki, który pozwalałby na zaspokojenie chociażby kosztów postępowania egzekucyjnego.
Instytucja Zarządzająca RPO [...] rozpoczęła - na podstawie przepisu art. 67 u.f.p., procedurę przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązanie Spółki wynikające z decyzji dnia [...] kwietnia 202,3 r. na członka zarządu. Postępowanie administracyjne wobec skarżącego zostało wszczęte uchwałą Zarządu Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2025 r., o której zawiadomiono skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2025 r., doręczonym 12 lutego 2025 r.
Zgodnie z przepisami art. 107 i następnymi o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
Organ wskazał, że art. 116 § 1 o.p. stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Ponadto art. 116 § 1 o.p. dzieli przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu) na dwie grupy, tj. przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, których spełnienie wyklucza zaktualizowanie się tej odpowiedzialności.
Do przesłanek pozytywnych obok konieczności stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki zaliczyć należy okoliczności, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu w okresie, w którym powstały zaległości. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające od odpowiedzialności za zaległości spółki. Z konstrukcji powołanej regulacji prawnej wynika, że to na członku zarządu, z udziałem którego jest prowadzone postępowanie administracyjne, spoczywa ciężar przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności za zobowiązania podmiotu. Podkreślono, że organ podatkowy nie ma obowiązku, przy braku aktywnego udziału strony w postępowaniu, dowodzenia z urzędu istnienia przesłanek ekskulpacyjnych, wskazanych w art. 116 Ordynacji podatkowej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 lutego 2008 r., / SA/Lu 636/07, LEX nr 462703).
Organ wskazał, że G. J. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w Sądzie Rejonowym dla [...], pod nr [...]. W czasie powstania zobowiązania wobec spółki oraz w terminie jego płatności, skarżący Ł. S. K. był aktywnym członkiem zarządu Spółki. Był prezesem G. J. Sp. z o.o. od dnia [...] grudnia 2021 r.
Organ ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że zaistniały przesłanki do zastosowania przywołanych wyżej przepisów i orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej - członka zarządu za zobowiązania Spółki, wynikające z niezwróconych środków na realizację projektu, określonych w decyzji Zarządu Województwa[...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że funkcję członka zarządu w G. J. sp. z o.o., Ł. K. pełnił w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania. Kolejna przesłanka, której wykazanie spoczywa na organie, dotycząca nieskuteczności egzekucji z majątku Spółki, również została spełniona. Postępowanie egzekucyjne wszczęte i prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] sierpnia 2023 r., okazało się bezskuteczne, gdyż spółka nie posiada żadnego majątku.
Organ wskazał dalej, że ustalenia w zakresie przesłanki egzoneracyjnej, jaką jest złożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości ma miejsce poprzez odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ wskazał, że na dzień, w którym zobowiązanie spółki wobec IZ stało się wymagalne, tj. na dzień 2. maja 2023 r. nie był złożony wniosek o ogłoszenie upadłości.
W ocenie organu, ustalony stan faktyczny dowodzi, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne stanowiące o odpowiedzialności solidarnej strony za zaległości spółki i jednocześnie nie wystąpiła żadna z przesłanek art. 116 § 1 o.p., zwalniająca stronę z odpowiedzialności za zaległości z tytułu niezwróconych przez spółkę środków.
Organ podkreślił, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2023 roku stała się ostateczna z dniem [...] maja 2023 r. Brak jest podstaw do twierdzenia, że nie posiada ona cech ostateczności. Jak wskazano w treści decyzji I instancji o przeniesieniu odpowiedzialności - decyzję doręczono 17 kwietnia 2023 r. Następnie Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] kwietnia 2023 r. Wniosek zawierał brak formalny w postaci braku podpisu osoby uprawnionej do działania w imieniu Wnioskodawcy, stąd IZ pismem z dnia [...] maja 2023 r (doręczonym 16 maja 2.023 r.) na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwała Spółkę do uzupełnienia niniejszego braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Beneficjent nie uzupełnił braków w wyznaczonym terminie, wobec czego IZ adnotacją z [...] czerwca 2023 r. stwierdzał, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. pozostawia bez rozpoznania.
Beneficjent został również poinformowany, że nieuzupełnienie braku formalnego będzie skutkowało pozostawieniem sprawy bez rozpatrzenia. Organ podkreślił, że strona pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. zwróciła się z prośba o wyjaśnienie dokonanego zajęcia na koncie oraz braku odpowiedzi na odwołanie. IZ pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. (doręczonym 28.08. 2023 r.) wskazała, że zajęcie nastąpiło w ramach postępowania egzekucyjnego natomiast wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy posiada błąd formalny w postaci braku podpisu osoby upoważnionej co uniemożliwiało jego rozpoznanie. Zgodnie z powyższym Beneficjent już w sierpniu 2023 roku miał wiedzę, że sprawa pozostaje bez rozpatrzenia ze względu na błąd formalny. Strona do wniosku z dnia [...] sierpnia 2025 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy załączyła wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy dotyczący zwrotu dofinansowania z dnia [...] maja 2023 r. wraz ze zdjęciem koperty zaadresowanej na Zarząd Województwa [...], która zawiera również pieczątkę z powyższą datą. Organ ocenił, że nie może przyjąć, iż niniejsza koperta oraz treść w niej zawarta jest dowodem nadania. Organ zwraca uwagę,że do Instytucji Zarządzającej nie wpłynęło we wskazanej dacie pismo o przedstawionej treści. Ocenił, że skarżący powinien przedstawić dowód nadania i doręczenia pisma, czego nie uczynił.
Organ wyjaśnia również, że zarzuty dotyczące realizacji projektu oraz uznanie wydatków za niekwalifikowalne były kwestią rozpatrywaną na etapie postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne dla projektu, co oznacza, iż nie są one przedmiotem niniejszegopostępowania. Na etapie przeniesienia odpowiedzialności nie ma możliwości ponownego rozstrzygania kwestii związanych z decyzją zwrotową gdyż stała się ona ostateczna. W związku z powyższym brak jest również podstaw do przesłuchania strony i świadków wskazanych w odwołaniu, które miałyby potwierdzić dochowanie należytej staranności w prowadzeniu spółki w tym m.in., poprzez podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie powstania nieprawidłowości w projekcie.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1. art. 7, z art, 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 16 § 1 oraz art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), polegające na przyjęciu, że Decyzja Zwrotowa stała się ostateczna z uwagi na niezłożenie przez Spółkę w sposób skuteczny środka odwoławczego w sytuacji, gdy pismem z [...] maja 2023 r, Spółka uzupełniła brak formalny odwołania z [...] kwietnia 2023 r., zgodnie z wezwaniem z [...]maja 2023 r. (doręczonym 16 maja 2023 r.) - przez co wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej oraz wydanie Zaskarżonej Decyzji w sytuacji, gdy Decyzja Zwrotowa nie posiada cechy ostateczności było przedwczesne;
1.2. art. 7 i art, 77 k.p.a. polegające na orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązanie G. J. sp. z o.o. do zwrotu dofinansowania wynikającego z Umowy o dofinansowanie w sytuacji, gdy w Decyzji Zwrotowej ani w Zaskarżonej Decyzji IZ R. W. nie wyjaśnił prawnych aspektów przejścia obowiązków wynikających z Umowy o dofinansowanie z M. sp. z o.o. na G.J. sp. z. o.o., oraz nie wyjaśnił przyczyn dla których uznał, że w wyniku podziału M. sp. z o.o. obowiązek zwrotu dofinansowania przeszedł na G. J. sp. z o.o. - przez co Decyzja Zwrotowa została skierowana do niewłaściwego podmiotu, skutkiem czego dotknięta jest sankcją nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 4 k.p.a., przez co zaskarżona Decyzja została wydana beż podstawy faktycznej;
1.3. art. 7, art. 7b, art, 10, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.) w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 60 pkt 6 u.f.p. ustawy o finansach publicznych (dalej u.f.p.) w zw. z art, 2 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: TUE) (państwo prawa, poszanowanie praw człowieka), art. 19 TUE (prawo do sądu), art. 325 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE), art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (prawo do dobrej administracji) (dalej: KPPUE) I art. 47 KPPUE (prawo do skutecznego środka zaskarżania i prawo do sądu) polegające na błędnym uznaniu przez Organ II instancji, że członek zarządu nie może w toku postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności za zaległości publicznoprawne osoby prawnej kwestionować ustaleń faktycznych i prawnych przyjętych za podstawę Decyzji Zwrotowej wobec Spółki;
1.4. art. 7, art. 7b, art. 11 art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p., w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. polegające na nieustaleniu przez IZ R. W., wbrew ciążącemu obowiązkowi, czy po stronie zarządu G. J. sp. z o.o. powstał obowiązek złożenia wniosku o upadłość tej spółki, a Jeżeli tak, to w jakim czasie;
1.5. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, że przy realizacji Projektu doszło do nieprawidłowości uzasadniających wydanie Decyzji Zwrotowej, a to poprzez: a. uznanie oferty firmy M. D. sp. z o.o. za podlegającą odrzuceniu z powodu braku oryginałów zaświadczeń wymaganych zapisami zapytania ofertowego w sytuacji, gdy zgodnie z zapytaniem ofertowym oferent miał możliwość złożenia zaświadczenia, a oferent M. D. sp. z o.o. złożył oświadczenie - przez co oferta ta wadliwie została uznana przez IZ R. W. za podlegającą odrzuceniu; b. uznanie, że nie istniała umowa najmu lokalu w [...]- podczas gdy umowa najmu lokalu na potrzeby żłobka została zawarta w sposób dorozumiany, co potwierdza fakt wystawiania przez wynajmującego faktur z tytułu najmu oraz ich opłacania przez Spółkę (jako najemcę), a z przepisów Kodeksu cywilnego nie wynika wymóg zachowania formy pisemnej dla ważności umowy najmu (art. 660 k.c.), co skutkowało błędnym stwierdzeniem przez IZ R. W. nieprawidłowości w tym zakresie, albowiem Spółka dysponowała prawem do lokalu; c. uznanie wszystkich wydatków w Projekcie jako niekwalifikowanych "Ze względu na całkowite nieosiągnięcie założeń merytorycznych projektu (niezrealizowanie zadań projektu; osiągnięta wartość "0" dla każdego wskaźnika produktu i rezultatu) przy braku wystąpienia siły wyższej mogącej uniemożliwić lub utrudnić realizacje projektu zgodnie z umową o jego dofinansowanie, a także w związku z brakiem starań beneficjenta ukierunkowanych na osiągnięcie założeń projektu, zespół kontrolujący uznaje wszystkie wydatki poniesione przez beneficjenta w niniejszym projekcie za niekwalifikowalne. W związku z powyższym opiekun finansowy na etapie rozliczania końcowego wniosku o płatności zastosuje regułę proporcjonalności zgodnie z Podrozdziałem 8.8 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020." - podczas gdy ustalenia te są dowolne i niezgodne ze stanem faktycznym, albowiem w okresie realizacji Projektu występowała siła wyższa w postaci pandemii COVlD-19, a beneficjent wykonywał wiele starań nakierowanych na osiągnięcie założeń projektu, jak np.: ekspresowe wykonanie remontu, wcześniejszy zakup wyposażenia po to, aby można bardzo szybko wyposażyć placówkę i niezwłocznie dokonać odbiorów po to, aby jak najszybciej przyjąć dzieci do placówki; d. nieuwzględnienie w informacji pokontrolnej występowania "siły wyższej" w postaci pandemii COVID-19 i związanych z nią ograniczeń, pomimo oczywistości wpływu COVID-19 na opóźnienia w realizacji projektu; e.uznanie wydatków poniesionych na remont jako niekwalifikowanych w sytuacji, gdy w okresie COVID-19 ceny za materiały budowlane i usługi budowlane rosły z tygodniana tydzień w sposób nieprzewidywalny, co stanowiło okoliczność pozostającą całkowicie poza wpływem beneficjenta; przez co Decyzja Zwrotowa została wydana z naruszeniem prawa i nie może stanowić podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 2.1. art. 107 § 1, art. 107 § 2 pkt 2 oraz pkt 4, art. 108 § 1 w zw. z art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 60 pkt 6 u.f.p. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i orzeczeniu o odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązanie G. J. sp. z o.o. do zwrotu dofinansowania wynikającego z Umowy o dofinansowanie w sytuacji, gdy Decyzja Zwrotowa jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) z uwagi na skierowanie jej do podmiotu niebędącego stroną, przez co Zaskarżona Decyzja została wydana beż podstawy faktycznej;
2.2. art. 531 § 1 w zw. z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h). w zw. z art. 116 § 1 o.p. w zw. art. 67 ust. 1 u.f.p. polegające na błędnym przyjęciu, że G. J. sp. z o.o. jako spółka powstała przez wydzielenie z M. sp. z o.o. odpowiada za zobowiązania zaciągnięte przez M. sp. z o.o. wynikające z Umowy o dofinansowanie, a w konsekwencji nieskutecznej egzekucji z majątku G. J. sp. z o.o. odpowiedzialność subsydiarną poniosą członkowie zarządu G. J. sp. z o.o.;
2.3. art. 116 § 1 o.p. wzw. art. 67 ust. 1 u.f.p. polegające na wydaniu decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązanie G. J. sp. z o.o. w sytuacji, gdy członek zarządu dochował staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw tej Spółki, co wyłącza możliwość orzeczenia o takiej odpowiedzialności.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej; TSUE), stosownie do art. 267 TFUE, w trybie prejudycjalnym, z następującym pytaniem dotyczącym wykładni aktów prawa Unii Europejskiej, tj.; Czy art. 2 TUE (państwo prawa, poszanowanie praw człowieka), art. 19 TUE (prawo do sądu), ort. 325 ust 1 TFUE, art. 41 KPPUE i art. 47 KPPUE (prawo do skutecznego środka zaskarżania i prawo do sądu), w związku z gwarantowaną przez prawo Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, prawem do rzetelnego procesu oraz prawem do obrony, należy interpretować w ten sposób, że sprzeczne z nimi są regulacje krajowe i oparta na nich praktyka krajowa, które pozbawiają członka zarządu, wobec którego prowadzone jest postępowanie w sprawie orzeczenia jego solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie osoby prawnej do zwrotu dofinansowania udzielonego z udziałem środków unijnych (w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego):
1) możliwości skutecznego kwestionowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w toku postępowania przeciwko spółce;
2) możliwości skutecznego powołania się, w celu wykazania braku winy, na to, że członek zarządu dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzaniu spraw danej spółki?
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie obu decyzji Zarządu oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.
Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kluczowym zagadnienie w sprawie, jest podniesiona przez skarżącego kwestia, czy jak to określił skarżący, "Decyzja Zwrotna" stała się ostateczna. Skarżący wskazał bowiem, że w sytuacji, gdy pismem z [...] maja 2023 r, Spółka uzupełniła brak formalny odwołania z [...] kwietnia 2023 r., zgodnie z wezwaniem z [...] maja 2023 r. (doręczonym 16 maja 2023 r.) –to wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej było przedwczesne.
Przypomnieć zatem należy, że z akt administracyjnych postępowania wynika, że organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez G. J. sp. z o.o. kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 604 147,56 zł wraz z należnymi odsetkami. Decyzję doręczono 17 kwietnia 2023 r. Następnie Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek zawierał brak formalny w postaci braku podpisu osoby uprawnionej do działania w imieniu wnioskodawcy, stąd IZ pismem z dnia [...] maja 2023 r. (doręczonym 16 maja 2023 r.) na podstawie art. 64 § 2 Kpa organ wezwał Spółkę do uzupełnienia braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Beneficjent nie uzupełnił braków w wyznaczonym terminie, wobec czego IZ adnotacją z dnia [...] czerwca 2023 r. stwierdziła, iż wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. pozostawi bez rozpoznania.
W ocenie Sądu organ był uprawniony do stwierdzenia, że decyzja Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. stała się ostateczna z dniem 1 maja 2023 r.
Pozostawienie odwołania (lub innego podania) bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 1 lub § 2 Kpa następuje w formie czynności materialno-technicznej, zwykle dokumentowanej pismem informacyjnym lub adnotacją w aktach sprawy, a nie w formie decyzji czy postanowienia. Organ adnotacją z [...] czerwca 2023 r. stwierdzał, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. pozostawia bez rozpoznania. O fakcie tym Spółka nie została zawiadomiona w dacie adnotacji. Jednak, jak wykazał organ , spółka pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. zwróciła się z prośba o wyjaśnienie dokonanego zajęcia na koncie oraz braku odpowiedzi na odwołanie. Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. (doręczonym 28.08. 2023 r.) wskazał, że zajęcie nastąpiło w ramach postępowania egzekucyjnego, natomiast wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy posiada błąd formalny w postaci braku podpisu osoby upoważnionej co uniemożliwiało jego rozpoznanie. Zatem spółka już w sierpniu 2023 roku miał wiedzę, że sprawa pozostaje bez rozpatrzenia ze względu na brak formalny, który nie został uzupełniony. Skarżący do wniosku z dnia [...] sierpnia 2025 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy załączył wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy dotyczący zwrotu dofinansowania z dnia [...] maja 2023 r. wraz ze zdjęciem koperty zaadresowanej do Zarząd Województwa [...], która zawiera również pieczątkę z powyższą datą.
Racje ma jednak organ, że nie można przyjąć, iż koperta oraz treść w niej zawarta stanowi dowód nadania wniosku, przesyłki. W tym zakresie skarżący nie przedstawił ani w toku postepowania przed organem, ani przed Sądem, jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu (jego oryginału) nadania pisma stanowiącego uzupełnienie wskazanych przez organ braków formalnych.
Wskazać również należy, że stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oznacza to, że spółka miała skuteczne środki prawne umożliwiające jej dochodzenie swoich praw i od dnia doręczenia pisma organu z [...] sierpnia 2023 r. (doręczonym 28.08. 2023 r.), mogła wnieść skargę na bezczynność organu.
Z tych powodów zarzut podniesiony w zakresie ostateczności decyzji zwrotnej uznać należało za niezasadny.
Przypomnieć wypada, że na podstawie art. 67 ust. 1 u.f.p do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu IIIo.p.
Zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Art. 108 ustawy reguluje kwestie dotyczące postępowań w sprawie ustalenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Art. 116 o.p. w § 1 stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Natomiast według art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Z kolei zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 (zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich"), za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego artykułu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4).
Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta (art. 108 § 2 pkt 2 lit.b Ordynacji podatkowej). Postępowanie to nie może także zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3 (art. 108 § 2 pkt 3 o.p.). Egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 108 § 4 o.p).
Rolą organów jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki (art. 116 § 1 o.p.), okoliczności pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego i zobowiązanie to przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2o.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej).
Natomiast rzeczą osoby, na którą organ podatkowy zamierza rozciągnąć odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzićnależy, że przewidziane w art. 108 o.p. i w art. 116 § 1 o.p. pozytywne przesłanki, warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, zostały w badanej sprawie spełnione.
W sprawie ustalono, że:- skarżąca pełniła funkcję prezesa jednoosobowego zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania, - zobowiązanie spółki zostało określone w (obecnie ostatecznej) decyzji wymiarowej, wynikające z decyzji z [...] kwietnia 2023 r., - przeprowadzona na wniosek organu postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku spółki okazało się bezskuteczne z uwagi na brak majątku.
W sprawie nie wystąpiły również przesłanki egzoneracyjne określone w art. 116 § 1 pkt 1 lit a) i b) o.p.
Przypomnieć należy, że z niespornych ustaleń organu wynika jednoznacznie, że skarżący był prezesem zarządu spółki w okresie powstania należności oraz w okresie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania. Tym samym skarżący miał pełne rozeznanie w zakresie kondycji ekonomicznej i finansowej spółki. Wiedział również o toczących się względem spółki postępowaniach. Mógł, powinien i brał w nich aktywny udział.
Podkreślić należy, że członek zarządu (a był i jest nim nadal skarżący), jako osoba odpowiedzialna za prowadzenie spraw spółki, powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Członek zarządu spółki powinien mieć wiedzę o zaległościach. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Zatem w takim przypadku niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku jest wynikiem zawinionego zaniechania obowiązków członka zarządu.
Skarżący jako prezes zarządu nie wykazał, że wniosek taki założył, nie wykazał również, że wniosku takiego składać nie musiał. Jako prezes zarządu wiedział jaka jest sytuacja spółki, wiedział o toczącym się postępowania egzekucyjnym i o jego bezskuteczności. Zobowiązanie stało się wymagalne, a na dzień jego wymagalności, ani w późniejszym okresie, skarżący, jako prezes zarządu spółki, nie złożył wniosku o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit a) i b) o.p.
Skarżący nie wykazał więc jakichkolwiek okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności, o których mowa w art.116 § 1 pkt 1 lit a) i b) o.p.
Subiektywne przekonanie skarżącego, że prowadził sprawy spółki z należyta staranności, w zestawieniu z brakiem możliwości wyegzekwowania dochodzonych przez organ należności z majątku spółki, której skarżący jest nadal prezesem, przeczy jego twierdzeniom.
Skarżący, odwołując się do orzeczeń TSUE w sprawach C-189/18, C-278/24, C-277/24 stwierdził, że w ramach przysługującego mu prawa do obrony obejmującego m.in. prawo do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych w toku postepowania wobec spółki.
W sprawie C-277/24 Trybunał sformułował następująca tezę "Art. 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich".
Natomiast z orzeczenia C-278/24 wskazano, że: "Art. 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego:
- członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od wartości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję,
- odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna,
- zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy,o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa".
Odnosząc tezy obu orzeczeń do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co Sąd już wcześniej wskazywał, że skarżący miał zapewnione prawo do obrony w bardzo szerokiej perspektywie. W prowadzonym wobec spółki postępowaniu, brał udział jako jej prezes. Przysługiwały mu zatem wszelkie prawa procesowe związane z toczącym się postępowaniem. Miał zapewniony wgląd w akta postępowania, mógł formułować wnioski dowodowe, uwagi zastrzeżenia, opinie.
Taka sama sytuacja miała miejsce w postępowaniu prowadzonym już bezpośrednio wobec skarżącego.
Okoliczność, że organ dokonał oceny materiału dowodowego w sposób, który skarżącego nie zadowolił, sama w sobie, nie może prowadzić do wniosku, że postępowanie organu naruszało prawo. W sprawi organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, prowadząc postępowanie z zachowaniem wszystkich praw skarżącego do obrony swojego słusznego interesu.
Tym samym stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił przewidziane w art. 108 o.p. i w art.116 §1 o.p. pozytywne przesłanki, warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (skarżąca pełniła funkcję prezesa jednoosobowego zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania, zobowiązanie spółki zostało określone w (obecnie ostatecznej) decyzji wymiarowej, wynikające z decyzji z [...] kwietnia 2023 r.,przeprowadzona na wniosek organu postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku spółki okazało się bezskuteczne z uwagi na brak majątku).
W sprawie nie wystąpiły również przesłanki egzoneracyjne określone w art. 116 § 1 pkt 1 lit a) i b) o.p.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło