I SA/Go 386/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2017 r. wniosków L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K., W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dochodu za 2009 rok niepowodującego powstania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia zwolnić skarżących od kosztów sądowych. L. i W. małżonkowie K. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dochodu za 2009 rok niepowodującego powstania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. referendarz sądowy zwolnił skarżących od wpisu od skargi oraz ustanowił dla skarżących doradcę podatkowego. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę L. i W.K.. Składając wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący wnieśli jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczyli, iż mieszkają razem i wspólnie utrzymują dwoje uczących się dzieci (dwudziestotrzyletnią córkę i dziewiętnastoletniego syna). Są właścicielami domu mieszkalnego o pow. 98 m2. Nie posiadają oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Natomiast skarżący choruje na chorobę Bürgera oraz cukrzycę. Córka skarżących jest również osobą niepełnosprawną. Z oświadczeń skarżących oraz akt zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że utrzymują się oni z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą a wynoszącego 2.576,27 zł oraz renty otrzymywanej przez skarżącego w wysokości 651 zł. Obok bieżących kosztów utrzymania określonych na kwotę 1700 zł (gaz, prąd, woda) ponoszą wydatki związane ze spłatą kredytów (kredyt hipoteczny 300 zł i kredyt na studia córki 2 x 400 zł) oraz rehabilitacją ok. 300 zł. Skarżący ponoszą także koszty związane z zakupem leków (300-600 zł) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 – powoływanej dalej jako P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA – na stronie internetowej orzeczenia.nsa.pl). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Sąd oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżących uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zwolnienia ich od kosztów sądowych. Z przedstawionych przez nich dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, że nie mają oszczędności, a ich stałe, podstawowe wydatki pochłaniają całość dochodów. W tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.