I SA/Go 394/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Budowlanego "J" sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za l kwartał 2004 roku postanawia: 1. zwolnić Przedsiębiorstwo Budowlane "J" sp. z o.o. od wpisu od skargi. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Przedsiębiorstwo Budowlane "J" Sp. z o.o. (skarżąca) złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to uzasadniono brakiem pieniędzy i trudną sytuacją gospodarczą spółki. Oddalając wniosek postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy ustalił, że z oświadczeń i dokumentów złożonych przez spółkę wynika, że nie osiąga ona dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a saldo na rachunku bankowym jest ujemne. Spółka zatrudnia dwóch pracowników. Jej wydatki w ostatnich trzech miesiącach ograniczały się do wynagrodzeń za pracę, składek na ubezpieczenie społeczne oraz kosztów dzierżawy lokalu biurowego. Wydatki te w całości sfinansowano z przychodów z, jak stwierdzono, "drobnych usług". Spółka posiada środki trwałe o wartości bilansowej 43.862,00 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) stronie będącej osobą prawną prawo pomocy w zakresie częściowym można przyznać w razie wykazania przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza skarżąca na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie jest wpis od skargi wynoszący - zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 6 sierpnia 2008 r. - jedynie 500 zł. W świetle oświadczeń spółki nie można uznać, by poniesienie takiej kwoty przekraczało jej możliwości majątkowe. Spółka podała bowiem, że prowadzi w niewielkim zakresie działalność gospodarczą, uzyskując środki wystarczające na sfinansowanie bieżących kosztów, których miesięczna wysokość przewyższa wartość należnego wpisu od skargi. Uprawnia to wniosek, że uzyskiwane środki pozwalają również na pokrycie tej opłaty sądowej. Oceny tej nie zmienia wykazane ujemne saldo na rachunku bankowym, gdyż sama taka okoliczność nie przesądza jeszcze o zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Badaniu podlega bowiem ogólna sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze spółki. Te natomiast w analizowanym przypadku należy uznać za wystarczające do pokrycia przez spółkę należnych od niej kosztów sądowych. W sprzeciwie złożonym od wskazanego postanowienia skarżąca wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jej zdaniem odpowiednie znalezienie pokrycia i ograniczenie innych wydatków nie dotyczy wydatków niezbędnych dla utrzymania strony. Koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowią niezbędne koszty utrzymania spółki. Nie posiada ona natomiast innych środków pozwalających na uiszczenie opłaty sądowej. Brak środków pieniężnych, wbrew twierdzeniu zawartym w zaskarżonym postanowieniu, ma charakter permanentny, wywołany prowadzonymi w stosunku do spółki postępowaniami podatkowymi i egzekucyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a., między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, Sprzeciw skarżącej należy uznać za zasadny, choć nie w całym zakresie. Podzielając stanowisko, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (post. NSA z dnia 21 grudnia 2006r., II FSK 741/06). Choć za podzieleniem racji wyrażonych w zaskarżonym postanowieniu przemawiają kontynuowanie działalności gospodarczej przez skarżącą oraz odniesienie do formalnie nienaruszonej wysokości kapitału zakładowego aktualnie ustalona sytuacja skarżącej uprawdopodabnia przesłanki podniesione w sprzeciwie. Za wydatki niezbędne dla utrzymania spółki należy uznać wszystkie te koszty, które umożliwiają przedsiębiorcy kontynuowanie działalności i zachowanie płynności finansowej. Wykazane w piśmie z dnia [...] lipca 2008r. i przyjęte w ustaleniach wydatki należy uznać właśnie za takie niezbędne minimum. Zatem zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi jest uzasadnione. Dodać należy, iż w tej sprawie skarżąca uzyskała już częściowe zwolnienie od kosztów (wpisu od skargi kasacyjnej), a z przedstawionych danych nie wynika, by sytuacja finansowa skarżącej uległa poprawie. Ten zakres zwolnienia gwarantuje jej zatem możliwość dochodzenia ochrony prawa przed sądem. Jeśli chodzi o dalsze zwolnienie jest ono na tym etapie postępowanie przedwczesne. Z tych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 255, 254 § 1 oraz 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.