I SA/Go 394/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Go 394/17 w sprawie ze skargi P.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. P.R. złożył 16 października 2017 r. wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego. Z zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania są dochody z najmu dwóch lokali mieszkalnych. Posiada 3 mieszkania o powierzchniach 31,9 m2, 31,87 m2 oraz 60 m2. Dwa pierwsze z nich obciążone są hipoteką przez organ podatkowy. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wierzytelności. Jedynym przedmiotem o wartości powyżej 5.000 zł jest samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2005. Jego dochód wynosi 1600 zł natomiast, dochód małżonki prowadzącej wraz z nim gospodarstwo domowe – 2000 zł. Ponieważ treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go o przedłożenie dodatkowo: wyciągów ze wszystkich kont bankowych obojga małżonków, odpisów ich rocznych zeznań podatkowych, zaświadczenia o wynagrodzeniu żony skarżącego, kopii umów najmu lokali mieszkalnych oraz oświadczenia o wysokości kosztów związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego. Z nadesłanych dokumentów wynikało, że łączna wysokość czynszu z tytułu najmu wynosi 1.686 zł, od którego skarżący płaci podatek w wysokości 143 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Nie nadesłał również wyciągów z rachunków bankowych żony ani też zaświadczenia o wysokości jej zarobków. Z kolei miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą od około 3100 do 3300 zł miesięcznie: wyżywienie 1200 zł, czynsz media 700-800 zł, koszty leczenia 200 zł, ubrania, kultura, komunikacja 300-400 zł, utrzymanie samochodu 500 zł, koszty związane z utrzymaniem mieszkań 200 zł. Postanowieniem z 14 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy oceniając, że oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego wskazują, że jest on w stanie uiścić wpis od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Następnie 27 listopada 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, w którym stwierdził brak możliwości poniesienia kosztu w postaci wpisu sądowego. Oświadczył, że pomoc udzielana matce wynosi od 50 do 150 zł miesięcznie. Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie o zarobkach małżonki wskazujące, że miesięcznie otrzymuje ona wynagrodzenie netto w wysokości 2.065,52 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Natomiast zgodnie z treścią § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, CBOSA). Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego, a tym samym nie znalazł do podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Sąd wziął pod uwagę złożone do akt sprawy oświadczenia i dokumenty. Wstępnie wymaga podkreślenia, że ani na wezwanie referendarza sądowego ani też później wraz z wniesieniem sprzeciwu skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych żony, co uniemożliwiło Sądowi w dostateczny sposób zweryfikować wysokości przychodów oraz ponoszonych wydatków gospodarstwa domowego skarżącego. Wskazać również należy, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie o osiąganych przez jego małżonkę dochodach z tytułu umowy o pracę na stanowisku nauczyciela (k. 55 akt sądowych) nie może zmienić dokonanej przez referendarza sądowego oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, gdyż wysokość średniego wynagrodzenia z 3 miesięcy wynikająca z zaświadczenia (2065, 52 zł) nawet przewyższa kwotę wskazaną przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy (ok. 2000 zł – k. 22v akt sądowych). Z powyższego wynika, że gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje miesięcznie kwotą 3.608 zł. Ponieważ zadeklarowane przez skarżącego stałe koszty utrzymania wynoszą maksymalnie 3450 zł, z których część nie jest płacona co miesiąc (np. koszt naprawy samochodu czy remontu mieszkań), a część z nich jest ponoszona w różnej wysokości (pomoc matce skarżącego). Powyższe w ocenie Sądu potwierdza, że skarżący wraz z małżonką dysponują wolnymi środkami finansowymi w kwocie min. 160 zł. Przy uwzględnieniu okoliczności upływu czasu od momentu wniesienia skargi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego rozpoznania oraz okoliczności zmiennej wysokości wydatków, które nie co miesiąc są ponoszone przez skarżącego w wysokości maksymalnej, należało stwierdzić, że skarżący, odpowiednio gospodarując dochodami, jest w stanie uiścić wymagany w niniejszej sprawie wpis od skargi. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 260 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji