I SA/Go 395/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2012 r. wniosku D.N. i J.N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.N. i J.N. na decyzję Dyrektora Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok postanowił: 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi w części przekraczającej 750 (siedemset pięćdziesiąt) złotych; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Przedmiotem skargi D.N. i J.N. (skarżących) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczeniu wpisu określonego na 1.500 zł skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, jak również z przedstawionych dodatkowych dokumentów, wynika, co następuje. Skarżący są małżeństwem i mieszkają razem. Skarżąca jest właścicielką mieszkania, natomiast skarżący nie posiada majątku (dowód: oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach - k. 27v). Ich miesięczne dochody (po odliczeniu potrącenia egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę skarżącego) wynoszą netto ok. 4.500 zł (dowód: zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń i rozliczenia wynagrodzenia skarżącego - k. 68-71, wydruk "bilans z księgi" obejmujący obliczenie dochodu z działalności gospodarczej - k. 64). Skarżący posiadają dwa rachunki bankowe, nie mają jednak oszczędności. Rachunek bankowy skarżącej na [...] lipca 2012 r. wykazywał wprawdzie saldo przekraczające 33.000 zł, lecz kwota ta została przeznaczona na spłatę zaległości podatkowej w dniu [...] lipca 2012 r. (dowód: wyciągi z rachunków bankowych - k. 35-39 i k. 41-50, dowód wpłaty - k. 40, oświadczenie pełnomocniczki skarżących - k. 33). Skarżący nie są właścicielami samochodów. Ich miesięczne koszty utrzymania wynoszą od 2.500 do 2.800 zł (wg oświadczenia pełnomocniczki skarżących - k. 34). Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z wynagrodzenia za pracę oraz z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W świetle przedstawionych dokumentów, niewiarygodne jest oświadczenie skarżących zawarte w uzasadnieniu wniosku o braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Suma ich miesięcznych dochodów znacznie przewyższa wysokość miesięcznych wydatków (o min. 1.500 zł). Uwzględniając nawet podany przez nich fakt konieczności rozpoczęcia w sierpniu 2012 r. spłaty kredytu zaciągniętego na spłatę zaległości podatkowej (przy racie wynoszącej 750 zł miesięcznie), należy uznać, iż nadal będą oni dysponować środkami przekraczającymi wartość wydatków służących koniecznemu utrzymaniu. Tymczasem to zapewnienie możliwości uczestnictwa w postępowaniu bez narażenia na niebezpieczeństwo niemożności sfinansowania podstawowych potrzeb życiowych stanowi prawne kryterium uprawniające do uzyskania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy ocenie wniosku skarżących nie można jednak pomijać okoliczności, iż obciążają ich łącznie wpisy w trzech sprawach prowadzonych przed tutejszym sądem, a łączna ich kwota (3.427 zł) przekracza możliwości płatnicze małżonków N.. Ostatecznie uznano, iż częściowe zwolnienie od wpisu od skargi, stanowiącego jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania zapewni skarżącym możliwość poddania kontroli sądowej wydanej w ich sprawie decyzji podatkowej. Zapłata kwoty 750 zł nie będzie bowiem stanowiła istotnego uszczerbku majątkowego i nie spowoduje niemożności sfinansowania podstawowych wydatków. Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono o zwolnieniu skarżących od wpisu od skargi w części przekraczającej 750 zł oraz oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.