I SA/Go 402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Ilona Szyszkowska-Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług 1. oddala skargę 2. przyznaje radcy prawnemu B.P.-P. od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Skarżąca B.M. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].01.2007 roku nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...].10.2006 roku nr [...] w przedmiocie omowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług na okres od stycznia do grudnia 2005 roku w kwocie 3.492 złote i dodatkowych zobowiązań podatkowych za ten okres. Z akt sprawy wynika, że : Skarżąca od dnia [...].10.2001 roku do dnia [...].01.2005 roku prowadziła pozarolnicza działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego. Po dniu [...].01.2005 roku mimo deklaracji, iż działalność powyższą zlikwidowała prowadziła ją nadal nie ewidencjonując wartości sprzedaży na kwotę 15.877,04 złote w okresie od [...].01.2005 roku do dnia [...].12.2005 roku. Skarżąca w powyższym okresie nie składała również deklaracji VAT - 7 i nie wykazała przychodu w złożonym zeznaniu podatkowym PIT - 36 za rok 2005, nie uiszczając w związku z tym zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...].06.2006 roku określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok w kwocie 184 złote. Skarżąca w dniu [...].07.2006 roku złożyła wniosek do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skargowego o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 roku w wysokości 3.492,0 złote i dodatkowych zobowiązań podatkowych za ten okres w kwocie 1.047,0 złotych wynikających z decyzji Dyrektora Kontroli Skarbowej z dnia [...].06.2006 roku nr [...], a także umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 20024 roku w kwocie 2.442,0 złotych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę Decyzją z dnia [...].10.2006 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego odmówił skarżącej umorzenia powyższej zaległości podatkowej. Organ podatkowy ustalił w toku postępowania, że dochody miesięczne podatnika wynoszą 1.292,93 złotych, a wydatki kwotę 583,75 złotych. Organ uznał, iż powstałe zaległości podatkowe były następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej, co wyklucza możliwość zastosowania instytucji umorzenia. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie zagraża zdaniem organu egzystencji skarżącej i jej męża, gdyż istnieje możliwość rozłożenia na raty zaległości podatkowej, dostosowanych do realnych możliwości płatniczych skarżącej. Natomiast prowadzenie działalności gospodarczej przez męża skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, iż w przyszłości sytuacja jej nie ulegnie poprawie. Zdaniem organu skarżąca, mimo iż powoływała się na stan zdrowia męża w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających powyższe wydatki. W dniu [...].11.2006 roku skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, iż organ niezasadnie nie uwzględnił w wydatkach kwoty na zakup leków i leczenie męża, bowiem powszechnie wiadomo, że wydatki powyższe nie ma się szczególnych rachunków, a paragony pozostają w aptece. Za powyższymi wydatkami przemawia również wiek męża jak i skarżącej. Podniosła również, że nie dysponuje kwotą 250.000 złotych z sprzedaży lokalu użytkowego, bowiem kwota ta została przejęta przez wierzycieli. Nadto uznała, że przyjęcie, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą bez prowadzenia ewidencji było nieudowodnione i dowolne. W dniu [...].01.2007 roku Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ uznał, iż sytuacja skarżącej jest trudna, jednak jest ona konsekwencją świadomych działań strony. Analizując sytuacje materialną skarżącej i jej rodziny organ wskazał, iż nie można stwierdzić zagrożenia egzystencji rodziny skarżącej. Sytuacja skarżącej nie wskazuje na cechę nadzwyczajności podkreślając, iż skarżąca sama przyczyniła się do powstałej sytuacji. Nadto podkreślił, iż strona skarżąca nie wykazała, aby ponosiła koszty leczenia i lekarstw zarówno w postępowaniu I instancyjnym jak i w postępowaniu odwoławczym. Od powyższej decyzji skargę złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził założenia Naczelnika I Urzędu Skarbowego, iż podatnik dysponuje kwotą 250.000 złotych, gdy tymczasem kwota ta została przejęta przez wierzycieli tj. Urząd Miasta, Komornika oraz [...]. Nadto skarżąca została uznana za osobę niewypłacalną i wpisana do rejestru krajowego dłużników. Zdaniem Skarżącej mimo istnienia przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku o umorzenie organy podatkowe wniosku tego nie uwzględniły. Nadto w piśmie złożonym w toku postępowania skarżąca wskazując na to, iż ważny interes podatnika winien być badany w oparciu o zobiektywizowane wartości w postaci np. życia i zdrowia człowieka, czy też możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. Wskazując również na to, iż zobowiązanie skarżącej do zapłaty zaległości podatkowej spowodowałoby niemożność zakupu leków dla męża czy zakup żywności i popadnięcie skarżącej w stan ubóstwa, wywiodła, iż ważny interes podatnika uzasadnia umorzenie zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż ważnym interesem podatnika określonym w art.. 67a § 1 ordynacji podatkowej jest sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych okoliczności podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Natomiast interesem publicznym jest okoliczność, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa gdyż decyzja dotycząca przedmiotowej ulgi podjęta będzie w ramach uznania administracyjnego, bowiem stwierdzenie istnienia przesłanek ustawowych zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej nie obliguje organu do podjęcia decyzji o umorzenia tej zaległości. Organ podatkowy podkreślił, iż zasada jest płacenie podatków, a odstąpienie od tej zasady winno być podyktowane nadzwyczajnymi okolicznościami w zgodzie z zasadą legalności, gospodarności i celowości Zastosowanie powyższej instytucji winno nastąpić po przedstawieniu przez podatnika dowodów potwierdzających zagrożenie dla jego egzystencji i jego rodziny lub innego interesu w przypadku odmowy umorzenia zaległości. Organ wskazał, iż sytuacja podatnika jest trudna, jednak powstała ona na skutek świadomych działań strony, które stały się podstawa braku podstaw do uprzywilejowania strony. Organ analizując sytuację majątkową skarżącej wskazał, iż skarżąca wydatkuje kwotę 678,32 złote na utrzymanie mieszkania, pozostaje w związku małżeńskim, z którym pozostaje w wspólnym gospodarstwie domowym. Małżonek utrzymuje kwotę 685,94 złote tytułem renty, oraz uzyskuje kwotę 700 złotych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca nadto jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zdaniem organu skarżąca przyczyniła się do powstania trudnej sytuacji majątkowej, bowiem prowadziła działalność nie ewidencjonując wartości sprzedaży i nie ujawniając przychodów z prowadzonej działalności, tak, więc przedwczesna była by rezygnacja z egzekwowania należności. Organ podkreślił także, wobec zarzutu skarżącej, iż kwota 250.000 złotych uzyskana przez skarżąca nie była uwzględniania przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej i nie stwierdzono posiadania przez skarżącą tej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 67a § 1 organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: - odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; - odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; - umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Celem postępowania jest w pierwszej kolejności ustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki warunkujące zastosowanie dobrodziejstwa określonego w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej to jest : ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania organ podatkowy stwierdzi brak ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, nie jest możliwe umorzenie zaległości podatkowych nawet w przypadku gdyby zachodziły warunki do ich umorzenia. Dopiero, bowiem wystąpienie w / w przesłanek warunkuje przystąpienie do rozważenia czy istnieją warunki do umorzenia zaległości podatkowych / wyrok NSA z dnia 29 września 1999 r., Temida (CD), Sopot 2003 /. Jak wynika z uzasadnienia organów podatkowych uznały one, iż brak jest przesłanki określonej jako ważny interes podatnika. Przedmiotem zarzutu skarżącego jest naruszenie art. 67a § 1 pkt. 3 ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż w sytuacji skarżącej nie występuje ważny interes podatnika i ustalenie, iż brak ważnego interesu podatnika uniemożliwia umorzenie zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, iż takie naruszenie miało miejsce. Skarżąca powołała się w wniosku na trudną sytuację materialną i niemożność spłaty zobowiązań. Wskazać należy, iż to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej / wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Temida (CD), Sopot 2003 /. Umorzenie zaległości podatkowych, o których mowa, w art. 67a ordynacji podatkowej, uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków, to tym samym przypadki, o których mowa w art. 67a, powinny posiadać tę samą cechę" / wyrok NSA z dnia 3 lutego 2000 r., I SA/Kr 983/98, Temida (CD), Sopot 2003 /. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować / wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA / Sz 850 / 98, Temida (CD), Sopot 2003/. Podkreślić należy, iż organy podatkowe orzekają w ramach tzw. uznania administracyjnego, oceniając, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również zakres tego umorzenia. Kontrola sądu administracyjnego tychże decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego polega na ocenie, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek, oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów i reguł postępowania określonych w ordynacji podatkowej, które mogły mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie / wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., SA/Sz 1031/98, Temida (CD), Sopot 2003 / Zdaniem Sądu organy podatkowe uwzględniły wszystkie okoliczności i dowody przedstawione i zgromadzone w postępowaniu, które mogłyby świadczyć o istnieniu ważnego interesu podatnika i przesłanek świadczących o możliwości zastosowania wobec niego instytucji umorzenia. Tak, więc organy podatkowe wzięły pod uwagę w procesie decyzyjnym przede wszystkim sytuację majątkową i ekonomiczną skarżącej, jak również jej rodziny, ale również przyczyny, które doprowadziły do powstania zobowiązania podatkowego. Wskazać należy, że organ podatkowy zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o ważnym interesie podatnika, w postaci przedstawionej przez skarżącego. Nie ulega, bowiem wątpliwości, iż to skarżąca poprzez prowadzenie działalności gospodarczej i nie ewidencjonowanie wartości sprzedaży, nie składanie deklaracji VAT -7, nie ujawniając przychodów w zeznaniu podatkowym doprowadziła do powstania zaległości podatkowej. Dodać należy, na podstawie prowadzonego postępowania, iż skarżąca jest zdolna do pracy / nie przedstawiła przeciwwskazań w tym kierunku / i nie ma przeszkód, które nie pozwalałyby na jej podjęcie. Na rynku pracy, istnieje koniunktura, która pozwala na znalezienie pracy, przy uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji skarżącej, co umożliwi uzyskanie jakichkolwiek dochodów przez skarżącą, co rokuje na spłatę przynajmniej części zobowiązań. Nadto skarżąca posiada stabilną sytuację mieszkaniową, co pozwala na nieskrępowaną możliwość poszukiwania pracy. Okoliczności te nie pozwalają na stwierdzenie istnienia ważnego interesu podatnika. Organy podatkowe w toku postępowania poddały analizie wszystkie dostępne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony, o czym świadczy enumeratywne wymienienie poszczególnych okoliczności odnoszących się do tej sytuacji i te okoliczności przy podjęciu decyzji były brane pod uwagę. Podkreślić należy, iż przesądzenie o braku okoliczności przemawiających za umorzeniem zobowiązania podatkowego następuje w ramach uznania administracyjnego, toteż inna ocena tych okoliczności przez podatnika nie może mieć wpływu na uznanie, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania. Natomiast zdaniem Sądu organy podatkowe nie przekroczyły granic reguł poprawnego wnioskowania i nie naruszyły przepisów postępowania. O ile skarżąca uważa, że poza zakresem badania organu pozostały jeszcze inne okoliczności winna je wykazać, czego nie uczyniła, zgodnie z zasadą obowiązującą w tym postępowaniu, iż to podatnik winien wykazać przesłanki określone w art. 67 a § 1 ordynacji podatkowej. Oceniając przestawione dowody i dane wynikające z tych dowodów organ podatkowy doszedł do wniosku, iż skarżący nie wypełnił przesłanek określonych w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej. Tym samym zdaniem Sądu organ podatkowy dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów i nie naruszył art. 67 a § 1 pkt. 3 ordynacji podatkowej. Dodać należy, iż odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu rzeczy osądzonej, co oznacza, iż można ponownie żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo zaległość ta istnieje" / wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r., III SA 398/99, Temida (CD ), Sopot 2003 /. Tak, więc Sąd uznając, że nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Asesor WSA A. Rzepecka Sędzia WSA D. Skupień Sędzia WSA S. Kowalczyk