I SA/Go 412/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 czerwca 2011 r. wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 1.500 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi dom o powierzchni 208 m. kw. Podał również, że - wobec utraty prawa do renty - utrzymuje się jedynie z pieniędzy uzyskiwanych z czynszu w wysokości 1500 zł otrzymywanego za najem domu. Oświadczył także, iż jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1380 zł. Wobec uznania, że sama treść oświadczenia nie jest wystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych skarżącego, oświadczenia skarżącego o posiadanych samochodach osobowych, zeznań podatkowych skarżącego za 2010 rok oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków (omyłkowo, ponieważ informację taką zawarł skarżący w uzasadnieniu wniosku). Skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń, składając jedynie pismo z informacją o cofnięciu skargi. Oświadczenie takie nie uchyla jednak konieczności rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ po pierwsze nie stanowi o zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, a po wtóre ewentualne rozważenie przez wojewódzki sąd administracyjny umorzenia postępowania na skutek cofnięcia skargi będzie możliwe w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania, czego niezbędnym warunkiem jest uiszczenie wpisu od skargi (por. post. NSA z 3 stycznia 2008 r. I OSK 1829/07 LEX 335007). W konsekwencji rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest konieczne także w przypadku cofnięcia skargi. Odnosząc się do meritum wniosku skarżącego, należy wskazać, że z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do stwierdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Z oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący bowiem, za wyjątkiem odpisu decyzji o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, nie przedstawił żadnego innego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania. Skarżący został zatem wezwany do złożenia niezbędnych, wymienionych wcześniej w niniejszym uzasadnieniu, dokumentów. Pomimo upływu terminu skarżący nie wywiązał się z wezwania, co uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej. W szczególności ustalenie aktualnej zdolności płatniczej skarżącego uniemożliwia brak dokumentów zaświadczających saldo jego rachunków i lokat bankowych. Ostatecznie należało uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy. Jego wniosek należało zatem oddalić (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).