I SA/Go 418/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk- Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2017 r. sprzeciwu L sp. z o.o. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Go 418/17 w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L Sp. z o.o. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.424 zł złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik spółki podniósł, że z uwagi na brak środków finansowych skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Z oświadczenia o majątku i dochodach spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 410.000 zł, wartość środków trwałych wg. bilansu za 2016 r.: 7.167.841,89 zł. W roku ubiegłym spółka poniosła stratę w wysokości 346.396,02 zł. Aktualny stan rachunków bankowych jest ujemny, ponadto konta te są zajęte przez organ podatkowy oraz ZUS. Spółka jest właścicielem dwóch nieruchomości obciążonych hipoteką. Miesięczny przychód z tytułu sprzedaży wynosi średnio 15.000 zł. Spółka ponosi koszty związane z najmem lokali, podatkami, wynagrodzeniami, składkami na ZUS, zakupem paliwa do sprzętu, obsługą rachunkową, wynajmem wagi samochodowej, internetem. Do wniosku załączono dokumenty potwierdzające zajęcie wierzytelności, wyciągi z kont bankowych, raporty kasowe, bilans za 2016 r. i pierwszą połowę 2017 r., a także rachunek zysków i strat. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 listopada 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka nie wykazała, że podmiot nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Zauważył, że pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Dysponuje gruntami o wartości powyżej 7.000.0000 zł. Uzyskuje regularny przychód i ponosi znaczne koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wynika chociażby z listy operacji dokonanych w październiku 2017 r. na koncie w [...], wpływy na to konto w zupełności wystarczyłyby na pokrycie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Za okoliczność niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie uznał także wynik finansowy spółki. Ustalenia doprowadziły do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Od postanowienia Referendarza, Spółka złożyła sprzeciw w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowy, obejmującym zwolnienie od uiszczenia opłaty sądowej w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, pomimo złożonego oświadczenia oraz przedstawionych dowodów na ww. okoliczność. Strona wskazała, że powinno wziąć się pod uwagę rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy, a nie jego domniemane dochody. Zdaniem Strony przedłożone przez nią dokumenty potwierdzają stan majątkowy strony wskazany w złożonym oświadczeniu majątkowym oraz okoliczność, iż spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W ocenie spółki przedstawione okoliczności wskazują, iż zachodzą przesłanki zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej określa przepis art. 246 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w powołanym wyżej art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przypomnieć także należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko Referendarza sądowego, co do zasadności odmowy przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Spółka nie wykazała, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Uzyskuje regularny przychód i ponosi znaczne koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zasadnie Referendarz wskazał, że z listy operacji dokonanych w październiku 2017 r. na koncie w [...], wynika, że wpływy na to konto w zupełności wystarczyłyby na pokrycie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. W odniesieniu do wskazanej przez Stronę poniesionej straty, zasadnie Referendarz wskazał, że w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Referendarz oceniając złożony przez Stronę wniosek nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej Strony. Przedstawione dowody wskazują na to, że w spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne oraz to że koszty działalności przewyższają przychody.. W zaskarżonym postanowieniu , wbrew twierdzeniom Strony , Referendarz nie brał pod uwagę domniemanych dochodów, a właśnie rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy ustaloną na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów. Wbrew twierdzeniu Strony przedłożone przez nią dokumenty nie potwierdziły ziszczenie się przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w wysokości 1.424 zł. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zobowiązania skarżącej związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadnie Referendarz zwrócił uwagę na możliwość uzyskania przez spółkę z o.o. dopłat od wspólników. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. –Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2016). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.