I SA/Go 418/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. K. (skarżący, strona) wniósł skargę na postanowienie [...] w [...] (organ, [...]) z dnia [...] sierpnia 2025 r. Organ odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności ekologicznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan sprawy. Dnia [...] maja 2025 r. [...] w [...] z/s w [...] wydał Stronie decyzję w sprawie przyznania płatności ekologicznych na rok 2024. Decyzja, w trybie art. 40 § 1 k.p.a., została doręczona stronie w dniu [...] maja 2025 r. W dniu [...] maja 2025 r. strona złożyła odwołanie za pomocą systemu teleinformatycznego ARiMR, jako załącznik niemerytoryczny do wniosku. [...] zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. wydanym na podstawie art. 63 §1 K.p.a. pozostawił odwołania bez rozpoznania. Podał, iż analizując złożone odwołanie uwzględnił regulacje określone w art. 63 §1 k.p.a. dotyczące formy składania odwołania do organu II instancji. Zawiadomienie zostało doręczone Stronie [...] czerwca 2025 r. W jego treści organ wskazał, że "w przypadku postępowań przed organem II instancji, nie ma zastosowania art. 10c Ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...), zgodnie z którym wnioski, wymiana informacji oraz zawieranie umów może odbywać się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Agencji, tj. PUE. W przypadku postępowania odwoławczego zastosowanie mają przepisy K.p.a., które określają sposób wniesienia (i treść) podania. Zgodnie z art. 63 K.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej utworzonej na podstawie art. 16 ustawy o informatyzacji." I organ dalej wskazał, że "dokument elektroniczny wniesiony w inny sposób niż za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej(ESP) organu administracji publicznej nie może być uważany za skutecznie złożone podanie; przesłanie podania do organu drogą elektroniczną na dowolny adres elektroniczny nie jest tożsame ze złożeniem dokumentu na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji. Przepis art. 63 §1 Kpa wyraźnie uzależnia możliwość złożenia środkami komunikacji elektronicznej od skorzystania przez wnioskodawcę z elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji. W niniejszej sprawie strona złożyła odwołanie za pomocą PUE, a ta nie jest elektroniczną skrzynką podawczą. Doręczenia nań można dokonać, korzystając z własnej skrzynki ePUAP". W ocenie organu, art. 10c Ustawy z dnia 9 maj 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczący składania wniosków, wymiany informacji oraz zawierania umów nie ma zastosowania przed organem II instancji, zwłaszcza kiedy strona składa odwołanie od decyzji organu I instancji wybierając załącznik niemerytoryczny, który jest traktowany jak dokument uzupełniający do wniosku o przyznanie płatności. W dniu [...] lipca 2025 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Podał, że sporządził odwołanie w ustawowym terminie, które dołączył jako załącznik niemerytoryczny do eWniosku Plus. Był przekonany o dopuszczalności złożenia odwołania w takiej formie. Dopiero z pisma otrzymanego z ARiMR dowiedział się, że odwołanie wniesione w tej formie jest nieskuteczne. Dotychczas wszystkie dokumenty niemerytoryczne były dodawane jako załącznik niemerytoryczny do eWniosku Plus. Niedopełnienie formalnych wymogów wynikało z braku wiedzy o niedopuszczalności takiej formy. [...]postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż strona świadomie złożyła odwołanie jako dokument oznaczony w systemie jako niemerytoryczny. Jednocześnie organ podniósł, że samo określenie dokumentu jako niemerytorycznego oznacza, iż nie jest on traktowany jako pismo wywierające istotny wpływ na tok sprawy. W ocenie organu skorzystanie z ww. mechanizmu nie spełnienia warunku określonego w art. 63 § 1 k.p.a., a wskazana przez Stronę przyczyna, nie uzasadnia braku winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Dodał, że nieznajomość prawa przez stronę nie jest usprawiedliwieniem dla uchybienia terminu do wniesienia odwołania w wymaganym terminie i przewidzianej formie. Zasada "nieznajomość prawa szkodzi" oznacza, iż nikt nie może szukać usprawiedliwienia w nieznajomości prawa. Ponadto organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2025 r. strona odebrała zawiadomienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Przyjmując, że dzień zapoznania się z tym pismem stanowił moment ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, termin na wniesienie prośby o przywrócenie terminu upłynął w dniu [...] czerwca 2025 r. Strona natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu [...] czerwca 2025 r., a zatem nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia prośby, wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu i wniósł skargę. Jego zdaniem termin do wniesienia odwołania odbył się w ustawowym terminie, za pośrednictwem eWniosku. Organ błędnie przyjął, iż odwołanie to nie wywołało skutku prawnego i potraktował je jakby nie zostało wniesione, a na prośbę o przywrócenie terminu, aby zrobić tą czynność przez urząd pocztowy zostało wysłane pismo odmowne. Zgodnie z art. 63 § 3a k.p.a. podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego spełniające wymagania przewidziane w przepisach prawa jest równoważne z podaniem wniesionym w formie tradycyjnej. Odmowa przywrócenia terminu jest w tej sytuacji bezpodstawna, gdyż w ogóle nie doszło do uchybienia terminu. W istocie doszło do błędnej oceny prawnej przez organ, który nie uwzględnił obowiązujących przepisów o dopuszczalności formy elektronicznej. Organ pominął przedstawione dowody ograniczając się do ich formalnego zakwestionowania co narusza zasadę pogłębionej oceny materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Brak możliwości przywrócenia terminu prowadzi o naruszenia prawa do merytorycznego rozpoznania odwołania. Nieuwzględnienie przedstawionych przez Skarżącego dowodów i wyjaśnień pozbawiło go realnej możliwości obrony swoich praw i interesów. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. [...]w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. wydane na podstawie art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), którym odmówiono Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2025 r. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 i § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie, zaś o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprzedniego stwierdzenia, że w sprawie miało miejsce uchybienie terminu do dokonania czynności. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu rolą organu jest ustalenie, czy strona zwracająca się z prośbą o przywrócenie terminu dotrzymała 7-dniowego terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. dopełniając czynności, której przywrócenia terminu dochodzi. W dalszej kolejności organ bada, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Co istotne, wnioskodawca w sprawie przywrócenia terminu ma obowiązek uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, leczy tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) określonego stwierdzenia. Jak już wcześniej wskazano, zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. jest możliwe dopiero po uprzednim stwierdzeniu, że w sprawie rzeczywiście doszło do uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu takiego uchybienia nie było. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu [...] maja 2025 r., a termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] maja 2025 r. Skarżący w dniu [...] maja 2025 r. złożył odwołanie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR, dołączając je jako typ dokumentu "załączniki niemerytoryczne" (akta administracyjne - potwierdzenie przyjęcia dokumentu uzupełniającego, nr [...]). Czynność ta została zatem dokonana przed upływem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Organ nie zakwestionował daty jej dokonania, lecz przyjął, że z uwagi na niewłaściwą, w jego ocenie, formę wniesienia odwołania, nie wywołało ono skutków prawnych, a w konsekwencji termin do wniesienia odwołania został uchybiony. W dniu [...] maja 2025 r. organ wydał zawiadomienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Zdaniem Sądu, takie stanowisko organu jest niezasadne. Organ błędnie przyjął, że sposób wniesienia odwołania prowadził do jego bezskuteczności w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie. Art. 63 § 1 k.p.a. określa formy wnoszenia podań tj. podania, w tym żądania, wyjaśnienia, odwołania i zażalenia. Zgodnie z jego treścią wyżej wymienione pisma wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, natomiast podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych albo za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu pozostawia się bez rozpoznania. W ocenie organu "art. 10c ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity z daty zaskarżonego postanowienia Dz. U. z 2023 r., poz. 1199) – dalej ustawa o ARiMR - dotyczy składnia wniosków, wymiany informacji oraz zawierania umów i nie znajduje zastosowania w postępowaniu przed organem drugiej instancji, a zatem, w ocenie organu, nie mógł stanowić podstawy do skutecznego wniesienia odwołania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego". Poza sporem jest, że złożone przez Skarżącego odwołanie, dotyczyło decyzji wydanej przez organ w związku ze złożonym przez Skarżącego wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej. Wniosek ten został złożony przez Skarżącego za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE). Odwołanie od decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanej płatności zostało złożone tą samą drogą co wniosek, dodatkowo – jak wynika z pisma organu I instancji z dnia [...] maja 2025 r. "złożone odwołanie wraz z potwierdzeniem złożenia oraz stanowisko [...] w sprawie złożonego odwołania dołączono do eTeczki sprawy Wnioskodawcy nr (...), która została udostępniona w aplikacji RED". Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 10c ust. 3 ustawy o ARiMR - jeżeli postępowanie administracyjne lub inne postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, wymiany korespondencji dotyczącej postępowania, w tym składania pism przez stronę postępowania i doręczania pism stronie postępowania, oraz wykonywania przez stronę postępowania innych czynności dotyczących postępowania, w tym podpisywania dokumentów, dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji zgodnie z ust. 7, pod warunkiem że strona tego postępowania wyraziła na to zgodę za pomocą tego systemu. Treść powołanego przepisu wskazuje, że korespondencja dotycząca postępowania - w tym pisma składane przez stronę - dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji. Odwołanie niewątpliwie jest pismem dotyczącym postępowania, wniesienie odwołania jest czynnością procesową strony. W ocenie organu, art. 10 c ustawy o ARiMR nie mógł stanowić podstawy do skutecznego wniesienia odwołania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Jednocześnie wskazał, że do wniesienia odwołania zastosowanie ma przepis art. 63 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią wskazanego art. 63 § 1 k.p.a. - podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. W zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2025 r. o pozostawieniu pisma bez rozpoznania organ uzasadniając pozostawienie bez rozpoznania odwołania powołał treść art. 63 § 1 k.p.a. wskazując, że "pisma (...) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej utworzonej na podstawie art. 16 ustawy o informatyzacji" Jednocześnie pominął tę część przepisu z której wynika, że pisma mogą być doręczane za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Platforma Usług Elektronicznych (PUE) ARiMR jest kontem w systemie teleinformacyjnym Agencji. Tym samym odwołanie Skarżącego zostało wniesione za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie organ przyjął, że za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych służącej do przyjmowania i prowadzenia korespondencji dotyczącej składanych za pośrednictwem tej platformy wniosków – nie można złożyć odwołania. Oznacza to, że organ zrównał Platformę Usług Elektronicznych (PUE) o której mowa w art. 10c ust. 1 ustawy o ARiMR z adresem poczty elektronicznej (e-mail) organu o którym mowa w art. 63 § 1 zdanie 3 K.p.a. Jednocześnie z treści żadnego z przywołanych przez organ przepisów nie wynika, że wniesienie odwołania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARMiR jest niedopuszczalne, czy też niewywołujące skutków prawnych. W ocenie Sądu złożone przez Skarżącego w dniu [...] maja 2025 r. odwołanie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (konta w systemie teleinformatycznym Agencji) o którym mowa w art. 10c ustawy o ARiMR zostało złożone w terminie i w sposób określony w art. 63 § 1 k.p.a. System teleinformatyczny ARMiR służy do składania wniosków, umożliwia dołączanie dokumentów w postępowaniu o przyznanie płatności. W tych okolicznościach zasadne jest przekonanie Skarżącego, iż udostępniony przez organ system stanowi dopuszczalny sposób komunikowania się z organem także w zakresie wniesienia środka zaskarżenia w postępowaniu w sprawie płatności ekologicznej. Skoro za jego pośrednictwem możliwe jest składnie wniosku, przekazywanie pism i dokumentów dotyczących sprawy, to brak jest wyraźnych podstaw do uznania, że odwołanie, jako pismo procesowe, jest z tego katalogu wyłączone, zwłaszcza że wcześniej za jego pośrednictwem Skarżący mógł składać inne pisma, oznaczone w systemie jako niemerytoryczne. Okoliczność, że wskazany system jest tak zbudowany, że dokumenty które nie są wnioskami mogą być składane tylko jako dokumenty "niemerytoryczne" nie może obciążać Strony. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych organ I instancji nie miał wątpliwości co do treści złożonego pisma jak i sposobu jego wniesienia. Na marginesie wskazać należy, że w decyzji, od której wniesiono odwołanie, zostało zamieszczone standardowe pouczenie o odwołaniu. Organ nie zawarł precyzyjnego pouczenia co do dopuszczalnych środków komunikacji właściwych do wniesienia odwołania ani nie wskazał, że system teleinformatyczny ARMiR nie może być wykorzystany w tym celu (akta adm. – decyzja z dnia [...] maja 2025 r., nr [...]). Nawet przyjmując, że za pośrednictwem systemu teleinformatyczny ARiMR nie można złożyć odwołania, w sytuacji, w której organ administracji publicznej udostępnia stronie określony system do prowadzenia sprawy i składania dokumentów, brak wyraźnego pouczenia o wyłączeniu określonego sposobu komunikacji nie może być interpretowany wyłącznie na niekorzyść strony. Tym bardziej nie może automatycznie prowadzić do przyjęcia, że termin do wniesienia odwołania w tej sytuacji został uchybiony z winy strony. Należy przy tym podkreślić, że Skarżący nie działał w celu obejścia prawa ani z zamiarem naruszenia przepisów proceduralnych, lecz podjął czynność zmierzającą do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia w ustawowym terminie, wykorzystując oficjalne narzędzie komunikacyjne udostępnione przez organ. Niemniej jednak, w ocenie Sądu wniesienie odwołania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR stanowiło skuteczne dokonanie czynności procesowej w terminie. W konsekwencji należy uznać, że brak było podstaw do złożenia wniosku o którym mowa w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a tym samy brak podstaw do badania przez organ zaistnienia przesłanek wskazanych w powołanym przepisie w tym kwestii braku winy Skarżącego oraz zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji rzeczywistego uchybienia terminowi. Gdy takiego uchybienia nie ma, postepowanie wszczęte wnioskiem o przywrócenie terminu należy uznać za bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 w zw. z art. 63 § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.