I SA/Go 420/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej organu I instancji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 4. zarządza zwrot stronie skarżącej kwotę 300,00 (trzysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu. E.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] lutego 2007 r. nr [...]. W sprawie był następujący stan faktyczny. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r., skierowanym do E.S. oraz EF Co Ltd, Naczelnik Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu blachę walcowaną objętą wspólna procedurą tranzytu, wymierzając cło w wysokości 9.834, 70 zł wraz z odsetkami od należności celnych w kwocie 10.350, 70 zł. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2003, nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji, co skutkowało wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006, sygn. 3/l/SA/Po 2236/03 uchylił obie decyzje wydane przez organy celne. Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie celne w sprawie niezakończenia procedury tranzytu oraz stwierdził przedawnienie do wymiaru należności celnych wynikających z długu z dniem [...] listopada 2002 r.. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Celnej wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] września 2006. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej stwierdził nieważność rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego. E.S. wniósł odwołanie od rozstrzygnięcia wydanego przez Dyrektora Izby Celnej podnosząc, iż organ celny błędnie określił stronę tego postępowania, a nadto wskazał, że postępowanie organu jest bezpodstawne w aspekcie uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2007, nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie z dnia [...] stycznia 2007 r., co skutkowało wniesieniem skargi przez pełnomocnika Strony. Skarżący podnosi, że postępowanie celne zostało wszczęte w dniu [...] marca 2004 r. postanowieniem nr [...], i to postępowanie zostało umorzone decyzją z dnia [...] września 2006 r. Jednocześnie jednak pełnomocnik wywodzi, ze zaistniały stan rzeczy skutkuje stwierdzeniem, ze w dalszym ciągu jest prowadzone wobec E.S. postępowanie podatkowe. W konsekwencji Skarżący wnosi o uchylenie obu decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz z dnia [...] lutego 2007 r., jak też zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Dyrektora Izby Celnej podniósł, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym była tylko i wyłącznie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2006 r., nr [...], mocą której organ ten umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie celne i zarazem stwierdził, iż zaistniała przesłanka przedawnienia wymiaru należności celnych. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu [...] lutego 2002 r. i prowadzono je tylko i wyłącznie wobec E.S., podczas gdy faktycznie towar objęty wspólną procedura tranzytu był przewożony przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej K.T.. Nie ulega też wątpliwości, iż organ prowadzący postępowanie celne został powiadomiony o skierowaniu aktu oskarżenia wobec osób, które dokonały usunięcia towaru wraz z pojazdem spod dozoru celnego. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2006r., sygn. III 412/01 Sąd Okręgowy skazał faktycznych sprawców usunięcia tego towaru. W tym stanie rzeczy wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego nie mogło się ostać. Zgodnie z treścią art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym postępowanie administracyjne staje się tez przedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej mamy do czynienia, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Okoliczności takie nie zaistniały w przedmiotowej sprawie, nie było więc podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Wydając w dniu [...] września 2006 r. decyzję Naczelnik Urzędu Celnego tym samym zakończył całe postępowanie celne w sprawie usunięcia towaru spod dozoru celnego, gdyż uznał, że nie ma ona charakteru sprawy administracyjnej. Innymi słowy, orzeczeniem tym organ celny pierwszej instancji zamknął możliwość prowadzenia postępowania w stosunku do sprawców usunięcia towaru spod dozoru celnego, a jednocześnie bezpodstawnie przyjął, iż wystąpiła instytucja przedawnienia wymiary należności celnych. Towar usunięto spod dozoru celnego w dniu [...] listopada 1999 r., a wszczęte postępowanie karne zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] listopada 1999 r., jednakże podjęto je z dniem [...] październiku 2000 r. W konsekwencji sporządzono akt oskarżenia przeciwko osobom, które towar celny usunęły, a sąd powszechny wydał w tej sprawie wyrok. Mając na uwadze przepis art. 250 § 5 i § 6 ustawy Kodeks celny, wszczęcie postępowania karnego powoduje przerwanie biegu przedawnienia należności celnych. Pierwszy termin trwał do dnia [...] listopadzie 1999 r., a z dniem [...] października 2000 r. nastąpiła kolejna przerwa w jego biegu i trwała ona do chwili wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny. Skoro wyrok w sprawie karnej zapadł w dniu [...] czerwca 2003 r. i stał się prawomocny z dniem [...] września 2004 r., toteż nie mogło nastąpić przedawnienie wymiaru należności celnych z dniem [...] listopada 2002 r. jak przyjął Naczelnik Urzędu Celnego. Powyższe jest kolejną przesłanką przemawiająca za przeprowadzeniem postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym, zmierzającym do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej organu pierwszej instancji. Organ odnosząc się do zarzutów Strony w przedmiocie postępowania podatkowego oświadczył, że postępowanie podatkowe zostało wszczęte z urzędu postanowieniem nr [...] w dniu [...] marca 2004 r. Zostało ono zawieszone na wniosek E.S. z dniem [...] kwietnia 2004 r., a podjęto je postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., w sprawie oznaczonej jako [...] ( poprzedni numer [...]). Faktem jest, iż w sprawie podatkowej Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie podatkowe wskazując, iż jest ono bezprzedmiotowej, a orzeczenie to zostało doręczone E.S. i nie zostało zaskarżone, stąd stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Ponieważ w tej sprawie nie został wdrożony tryb nadzwyczajny zmierzający do wznowienia postępowania, względnie stwierdzenia nieważności tej decyzji ostatecznej, nie sposób twierdzić, że w stosunku do E.S. prowadzone jest postępowanie podatkowe. Natomiast podzielić należy stanowisko pełnomocnika Skarżącej, iż na organach celnych ciąży obowiązek określenia rzeczywistego podmiotu zobowiązanego do uiszczenia długu celnego z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego. Z tego właśnie powodu zostało wszczęte postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia, które skutecznie tamowało przeprowadzenie takiego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, było naruszenie przez organ regulacji art. 247 ordynacji podatkowej. Naruszenie tej regulacji nie było wskazane w skardze, jednak zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dyrektor Izby Celnej , działając na podstawie art. 248 § 3 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 210 § 1 i § 4 ordynacji podatkowej, stwierdził nieważność decyzji ostatecznej organu pierwszej instancji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą usunięcie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych najpoważniejszymi wadami. W pierwszej kolejności przy wszczęciu tego nadzwyczajnego postępowania należy ustalić, czy decyzja, która ma zostać usunięta z obrotu prawnego, ma walor decyzji ostatecznej. Zgodnie z treścią art. 128 zdanie pierwsze, ordynacji podatkowej, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Oznacza to, że decyzja co do której istnieje jeszcze możliwość wniesienia odwołania nie jest decyzją ostateczną, nie można więc z uwagi na brak ostateczności wszcząć nadzwyczajnego postępowania z art. 247 i następne ordynacji podatkowej. W aktach prowadzonego postępowania, co przyznał także organ w piśmie z [...] stycznia 2008 r. (k. 62 akt sądowych), brak dowodu doręczenia firmie EF Co Ltd. decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego z [...] września 2006 r., chociaż była ona stroną prowadzonego postępowania. Nie można zatem przyjąć, że ta zakwestionowana przez organ wyższego stopnia decyzja stała się decyzją ostateczną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie musiał doprowadzić do prawidłowego doręczenia decyzji firmie E. Z akt administracyjnych przedłożonych sądowi wynika, że kwestia prawidłowości doręczenia E została zauważona już wcześniej przez Dyrektora Izby Celnej , jednak nie została w sposób prawidłowy zakończona (k. 65, 71, 135 akt). Organy powinny ponadto rozważyć czy w sprawie nie należało zastosować szczególnego trybu z art. 154 a Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji postanowienia. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 199 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 pkt. 12 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Dokonano także zwrotu nadpłaconego wpisu, albowiem został uiszczony w kwocie 500 zł , zamiast 200 zł, co wynika z § 2 pkt. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Stefan Kowalczyk |Dariusz Skupień |Joanna Wierchowicz |