I SA/Go 426/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant: Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 06 października 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi "BEP" Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym na poczet zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...]r. nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych Postanowieniem z [...] kwietnia 2004r. (nr II-1-25/04), Naczelnik Urzędu Skarbowego zaliczył podlegającą zwrotowi na rzecz BEP Sp. z o.o. (skarżącej) z tytułu nadpłaty w podatku od towarów i usług kwotę 262 zł na poczet zaległości podatkowych. W postanowieniu nie wskazano tytułu powstania zaległości. Za podstawę prawną postanowienia wskazano art. 76a § 1 i art. 76b ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 póz. 926 ze zm. - dalej cyt. jako O.p.). Na skutek zażalenia skarżącej kwestionującego istnienie zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej , postanowieniem z [...] lipca 2004r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ podatkowy II instancji wskazał, iż podstawą zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych były trzy decyzje Urzędu Skarbowego: nr [...] określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2000 roku w kwocie 1958.00 zł zaległość podatkową w tej samej kwocie oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 587,40 zł nr [...] określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2000 roku w kwocie 634,00 zł, zaległość podatkową w kwocie 527,00 oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 158,10 zł nr [...] określająca zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2002 roku w wysokości 1.069,00 zł, zaległość podatkową w wysokości 729,00 zł oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 218,70 zł Dyrektor Izby skarbowej wyjaśnił nadto, iż zaliczenie kwoty zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych znajduje oparcie a przepisach powołanych za podstawę prawną postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaliczenie to wynika z ustawy i nie jest wynikiem uznania organu podatkowego. Jest natomiast wykonaniem decyzji podatkowych, których niezasadność mogła być kwestionowana jedynie w drodze ich zaskarżenia. W złożonej skardze (błędnie nazwanej sprzeciwem), skarżąca wniosła o przychylenie się do jej zdania o obowiązku organu podatkowego zwrotu nadpłaconego podatku od towarów i usług. uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż decyzje podatkowe, na które powołał się Dyrektor Izby Skarbowej, zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (jak podano "NSA") i są przedmiotem sprawy I SA/Po 2906-2917/03. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej , wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając ten wniosek - ponad argumentację przytoczoną w zaskarżonym postanowieniu - potwierdził, iż decyzje podatkowe z których wynikały kwoty zaległości podatkowych na poczet których zaliczono należną skarżącej kwotę nadpłaty w podatku od towarów i usług, zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji i na skutek zaskarżenia przez spółkę oczekują na rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (pod sygn. akt I SA/Po 2402-2415/03). Na rozprawie 6 października 2005r. skarżący złożył odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 maja 2005r. sygn. akt I SA/Po 2402-2415/03 uchylającego m. in. decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2003r. wraz z utrzymanymi nimi w mocy decyzjami Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2003r. o numerach [...],[...] i [...]. Wyrok zawierał nadto rozstrzygnięcie, iż decyzje te nie podlegają wykonaniu. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, iż przesłanki które legły u podstaw uchylenia decyzji istniały już w chwili ich wydania. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko - w tym wniosek o oddalenie skargi, dowodząc, iż w chwili jej wydania, zaskarżone postanowienie było zasadne i zgodne z obowiązującym prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżenie postanowienia okazało się celowe. Zarówno bowiem ono jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotknięte było wadami skutkującymi koniecznością ich uchylenia. Rozstrzygnięcia tej treści nie uzasadniały jednak argumenty przywołane w skardze. Wbrew twierdzeniom skarżącej, uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji określających i ustalających zobowiązania podatkowe, na poczet których zaliczono należną skarżącej do zwrotu nadpłatę w podatku od towarów i usług, nie miało znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Okoliczność ta jednak, na podstawie art. 240 § l pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa może stanowić przesłankę wznowienia postępowania. Trzeba jednak pamiętać, że nie każda przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uchylenia decyzji kończącej to postępowanie. W niniejszej sprawie, zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych dokonane zostało w oparciu o prawomocne i ostateczne w administracyjnym toku instancji decyzje. Tym samym, co do zasady, organy działały w granicach uprawnień wynikających z art. 76 i 76a O.p. Późniejsze uchylenie wspomnianych decyzji nie rzutuje więc na ocenę prawidłowości orzeczeń organów skarbowych. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę decyzji administracyjnych jedynie w zakresie ich zgodności z prawem (art. 145 § l P.p.s.a.). Musi więc brać pod uwagę stan istniejący w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Nie może więc zarzucić organowi administracyjnemu naruszenia prawa, jeśli okoliczność uzasadniająca wzruszenie rozstrzygnięcia nie istniała w momencie jej wydania. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego , było zatem konsekwencją stwierdzenia innych uchybień. W ocenie Sądu, ich wydania nie poprzedziło bowiem rzetelne ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na treść tych rozstrzygnięć. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem w sposób ewidentny wysokość zaległości podatkowych ciążących na skarżącej spółce w dacie wydania postanowienia przez organ podatkowy I instancji. W szczególności zastrzeżenia budzi brak dokumentów źródłowych pozwalających na obliczenie odsetek. W ocenie Sądu ustaleń w tym zakresie nie można dokonywać jedynie w oparciu o treść kserokopii nadesłanego drogą telefaksową pisma, nieczytelnego w stopniu uniemożliwiającym identyfikację nazwiska osoby, która je podpisała. Do akt postępowania winny być dołączane dokumenty oryginalne bądź ich uwierzytelnione odpisy, nie zaś niepotwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie (zob. wyr. NSA z 20.V.2003r. III SA 110/03 LEK 148853). Braki te są tym donioślejsze, że z uzasadnień postanowień organów podatkowych obydwu instancji okoliczności istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy nie wynikają. Uzasadnienie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, poza przytoczeniem jego (nota bene niepełnej) podstawy prawnej, nie wskazuje żadnej okoliczności decydującej o wysokości potrąceń z należnej podatnikowi do zwrotu kwoty nadpłaconego podatku. Trudno oprzeć się wrażeniu, iż postanowienie to urąga wręcz standardom, jakie winny spełniać orzeczenia organów podatkowych. Stanowi ono nieczytelnie wypełniony pismem ręcznym druk, a nadto w sposób niedopuszczalny operuje kwotami bez wskazania waluty. Postanowienie to nie określa ani wysokości zaległości podatkowych, ani też nie wskazuje czy potrącana nim kwota wyczerpuje całość zaległości za określone miesiące, czy też część (a jeżeli tak to jaką). Wątpliwości tych w żaden sposób nie rozwiewa także uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Operuje ono jedynie ogólnie kwotami zaległości podatkowych spółki. Uzasadnienie to nie wskazuje zarazem, by w postępowaniu odwoławczym weryfikowano rzetelność wyliczenia kwoty potrąceń. W odpowiedzi na zarzuty zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż zgodnie z dokonanymi ustaleniami i informacją udzieloną stronie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na skarżącej spółce ciążyły określonej wysokości zaległości podatkowe. Treść uzasadnienia nie wskazuje zarazem, by poddano kontroli rzetelność przeprowadzonych wyliczeń. Powyższe mankamenty świadcząc naruszeniu przez organ podatkowy II instancji art. 127 O.p. Zgodnie bowiem z przewidzianą tym przepisem zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Innymi słowy, nie może on ograniczyć się do kontroli orzeczenia organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym zbadaniu tej samej sprawy, nie zaś jedynie na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (zob. wyr. WSA w Szczecinie z 12.1.2005r. SA/Sz 2273/03 Biul.Skarb. 2005/4/30). Uchybienie to w sposób oczywisty mogło wywrzeć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i jako takie skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia (art. 145 § l pkt l lit. c) P.p.s.a. Jednocześnie, z uwagi na wskazane powyżej braki i wady orzeczenia organu podatkowego I instancji, należało uchylić również to rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie, należałoby również zbadać kwestię właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania postanowienia utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej. Na podstawie art. 152 P.p.s.a., sąd orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania stanowił art. 200 P.p.s.a.