I SA/Go 427/25

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-03-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska, Sędzia WSA Dariusz Skupień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował uznanie administracyjne przy rozkładaniu na raty spłaty należności publicznoprawnej, uwzględniając przy tym przesłanki społeczne i gospodarcze oraz możliwości płatnicze zobowiązanego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nieprawidłowo zastosował uznanie administracyjne przy rozkładaniu na raty spłaty należności. Organ nie dokonał wszechstronnej analizy sytuacji finansowej strony, nie odniósł się do jej możliwości płatniczych ani do zaproponowanego harmonogramu spłaty, a także nie rozpoznał wniosku w zakresie umorzenia odsetek i opłaty prolongacyjnej. Uzasadnienie decyzji było niewystarczające i nie wykazywało związku między ustaloną liczbą i wysokością rat a realnymi możliwościami zobowiązanego.
Stan faktyczny
Fundacja wniosła o rozłożenie na raty spłaty należności w wysokości ponad 459 tys. zł, domagając się jednocześnie umorzenia odsetek i niepobierania opłaty prolongacyjnej. Organ pierwszej instancji rozłożył należność na 18 rat, co Fundacja uznała za nieodpowiadające jej możliwościom finansowym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję w zakresie liczby i wysokości rat, zmieniając jedynie harmonogram spłaty. Fundacja zaskarżyła tę decyzję do WSA, zarzucając m.in. niedostateczne uwzględnienie jej sytuacji finansowej i społecznej oraz wadliwe zastosowanie uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zasądził od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty należności 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] z siedzibą w [...] (Fundacja, skarżąca) wniosła skargę na decyzję [...] (ZW) z dnia [...]października 2025 r., nr [...]utrzymującą w mocy decyzję [...] z dnia [...]sierpnia 2025 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Fundacja zawarła z [...] pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej (dalej IZ) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] 2020 w dniu [...] grudnia 2020 r. umowę o dofinansowanie nr [...]na realizację projektu "[...]" w ramach poddziałania 8.1.1. Poprawa dostępności i jakości edukacji przedszkolnej - projekty realizowane poza formułą ZIT. Decyzją nr [...]z dnia [...] września 2024 r. organ orzekł, że Fundacja jest zobowiązana do zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 459. 589,17 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta. Fundacja nie wniosła skargi do przedmiotowej decyzji oraz nie wykonała zobowiązania. W dniu [...] marca 2025 r. organ wystawił tytuł wykonawczy. Pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. Fundacja złożyła wniosek o rozłożenie na raty zwrotu środków w wysokości 459.589,17 zł, a także o niepobieranie opłaty prolongacyjnej w związku z rozłożeniem należności na raty oraz umorzenie odsetek od tej należności, które na dzień złożenia wniosku opiewają na kwotę 882.618,37 zł. Zaproponowała, aby ostateczny termin spłaty przypadał na [...] września 2030 r., przy czym spłata miałaby następować w 63 ratach. Do wniosku załączyła sprawozdanie finansowe za 2024 r. Pismem z dnia [...] maja 2025 r. organ wezwałstronę do uzupełnienia braków oraz złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących: 1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie Fundacja otrzymała w minionych 3 latach (rozumianych jako 3 x 365 dnia) oraz wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymała w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat albo 2) oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w tym okresie albo 3) oświadczenia o tym, że Beneficjent nie otrzymał takiej pomocy w tym okresie, 4) wszystkich zaświadczeń o otrzymanej pomocy związanej z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, 5) formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, 6) informacji o orzeczonych wobec Beneficjenta na podstawie art. 207 ust. 1 UFP obowiązkach zwrotu środków w ramach realizowanych przez niego projektów z udziałem środków europejskich w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz udzielonych w tym przedmiocie ulgach w spłacie zobowiązań, 7) informacji o podpisanych umowach o dofinansowanie projektów finansowanych z udziałem środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, 8) wykazu wysokości zaległości z podziałem na; zaległości wobec kontrahentów, ZUS, podatkowe, kredyty bankowe pobrane na działalność gospodarczą ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 i wysokości zaplanowanych w nich kosztów pośrednich, celem ustalenia faktycznych możliwości płatniczych Beneficjenta, 9) wykazu należności,10) informacji o zaciągniętych kredytach na działalność gospodarczą (np. harmonogramy ich spłaty), 11) innych dokumentów mających wpływ na sytuację wnioskodawcy np. wypadek, kradzież, choroba (dołączyć stosowne dokumenty potwierdzające te sytuacje, a w przypadku chorób dołączyć zaświadczenia o ich leczeniu ze wskazaniem wysokość miesięcznych kosztów tego leczenia oraz wypisy ze szpitala). W dniu [...] lipca 2025 r. strona przekazała informację o zaległościach, które na dzień złożenia wniosku wynoszą: 1.) 38.336,67 zł - ZUS - rozłożone na raty, 2.) 1.271,95 zł - Urząd Skarbowy; (-) oświadczenie o nieubieganiu się i niekorzystaniu z pomocy publicznej związanej z zapobieganiem i przeciwdziałaniem oraz zwalczaniem COVID - 19,(-) listę przypadków otrzymanej pomocy publicznej za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2024 r., (-) umowę pożyczki z dnia [...] grudnia 2019 r. na kwotę 75.000,00 zł wraz z harmonogramem spłat, zawarta z Funduszem Regionu [...], (-) kopię dwóch umów o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, zawartych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...], (-) informację o umowach o dofinansowanie projektów z udziałem środków europejskich, (-) sprawozdania finansowe za lata 2022, 2023 oraz 2024, (-) formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, (-) oświadczenie o otrzymaniu pomocy de minimis, (-) oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis. [...]decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r.,nr [...],udzielił Fundacji ulgi w spłacie zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2024 r. określając, że zobowiązanie należy spłacić w osiemnastu ratach, ustalając wysokość rat nr 1-17 na kwotę 25.532,73 zł i raty nr 18 na kwotę 25.532,76 zł, a termin płatności pierwszej z rat określił na [...] sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji, organ wskazał, że względy społecznerozumianesą jako dyrektywapostępowania nakazująca respektowanie wartościwspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy. Przesłankata wiąże sięz finansowymaspektemfunkcjonowania wspólnoty samorządowej i społeczeństwa, przy czym nie można jej zawężaćjedynie do sytuacji ekonomicznej dłużnika. Pod pojęciem względów gospodarczych należy rozumieć sytuację, w jakiej znalazła się Strona wnioskująca o przyznanie ulgi, powodów niezależnych od jej postępowania, a których skutkiem jest takie pogorszenie się sytuacji finansowej, że niebędzie w staniewywiązać sięze zobowiązaniamającego byćprzedmiotem ulgi. Pojęcie toodnosi się dosytuacji nadzwyczajnychi zdarzeń losowych, których stronaprowadząc swoją działalność w normalnej sytuacji ekonomicznej nie mogła przewidzieć i na wystąpieniektórych nie miała wpływu, a pogorszenie sytuacji finansowejnie nastąpiłoz jej winy. W związku z tym szczególny nacisk powinienbyć położonyna analizę sytuacji ekonomicznej strony. Uzasadniając zastosowanie wnioskowanej ulgi organ wskazał, że Skarżąca Fundacja jest instytucją, której celem jest wspieranie rozwoju, edukacji, twórczości i kreatywności dzieci , młodzieży i osób dorosłych. Obszar działania Fundacji wpisuje się w sfery życia społecznego objęte priorytetem przez władze publiczne. Dalej wskazał, że obecnie jest w trudnej sytuacji finansowej, jednakże obecnie przedszkole i żłobek, które prowadzone jest w nowym miejscu wskazuje na rozwój i przynoszenie zysków Fundacji. Zdaniem Strony rozłożenie należności na raty pozwoli zachować płynność finansową bez uszczerbku dla majątku oraz pozwoli dokonywaćzwrotukwoty dotacjiokreślonej w decyzji. W dniu [...] sierpnia 2025 r. Fundacja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że Instytucja Zarządzająca nie uzasadniła przyczyn, które spowodowały że wysokość oraz liczbarat została ustalona niezgodnie z wnioskiem strony z dnia [...] czerwca 2025 r. Ponadto wyznaczenie płatności pierwszej z rat na dzień [...] sierpnia 2025 r., czyli na dzień, w którym decyzja o udzieleniu ulgi nie była jeszcze ostateczna narusza art. 156 § 1 pkt 5k.p.a.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2025 r. w części ustalającej ilość i wysokość rat oraz zmienić w części ustalającej harmonogram spłaty ww. należności w ten sposób, że zapłaty każdej z osiemnastu rat należy dokonać do trzydziestego dnia każdego kolejnego miesiąca. Pierwszą ratę należy zapłacić do trzydziestego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja stała się ostateczna. W uzasadnieniu organ wskazał, że prawidłowo udzielono ulgi w postaci rozłożenia zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2024 r. w tym zakresie nie był związany treścią wniosku. IZ prawidłowo wskazała podstawę prawną rozstrzygnięcia szczegółowo wyjaśniając jak prawnie i doktrynalnie rozumiane są, użyte w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., pojęcia: "względy społeczne", "względy gospodarcze" oraz "możliwości płatnicze zobowiązanego". Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podkreślił, że zobowiązany jest działać w granicach uznania administracyjnego uwzględniając obok interesu zobowiązanego interes społeczny. Przy czym nie może dojść do sytuacji, w której interes jednostki będzie nadrzędny w stosunku do interesu ogółu. Sprawa wymagała przez organ rozważenia i wyważenia nałożonego na niego przepisami prawa obowiązku przestrzegania dyscypliny finansów publicznych z interesem społecznym, jakim bez wątpienia jest działalność prowadzonego przez Fundację przedszkola w miejscowości [...] oraz z interesem Strony, polegającym na utrzymaniu płynności finansowej.Wniosek strony zawierał podanie o rozłożenie zaległości na sześćdziesiąt trzy raty płatne od lipca 2025 r. Zgodnie z wnioskiem Strony całkowita spłata zobowiązaniamiała więc nastąpić do dnia [...] września 2030 r. Oznaczałoby to, realizację obowiązku wynikającego z decyzji nr [...][...] z dnia [...] września 2024 r. pięć lat po zamknięciu Regionalnego Programu Operacyjnego [...] 2020 i w przypadku ewentualnego niewykonania przedmiotowej decyzji przez Stronę narażałoby to Instytucję Zarządzającą Programem na odpowiedzialność w postaci obciążenia pozostałą do zapłaty kwotą zobowiązania budżetu województwa.Należność będąca przedmiotem wniosku pochodzi ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. IZ RPO [...] 2020 jest jedynie ich dysponentem. ZW pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej RPO [...] 2020 nie ma swobody w dysponowaniu tego rodzaju wierzytelnością publicznoprawną i zobowiązany jest do wykorzystania wszelkich dostępnych środków celem ich odzyskania. W przeciwnym wypadku nieodzyskane przez [...] środki obciążą budżet województwa, a więc zostaną poniesione przez ogół jego mieszkańców. Rozłożenie płatności zobowiązania na wnioskowane sześćdziesiąt trzy raty w ocenie organu niosłoby za sobą tego rodzaju ryzyko. Dlatego więc, uwzględniając że Fundacja deklarowała zapłatę pierwszej raty na lipiec 2025 r., a wiedzę o samym zobowiązaniu posiada od [...] września 2024 r., organ stoi na stanowisku, że spłata zobowiązania na warunkach określonych w zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem zmiany w harmonogramie spłaty pozwoli na efektywną spłatę zobowiązania z poszanowaniem interesu Strony oraz interesu społecznego. Organ wskazał, że w wyniku udzielenia ulgi strona będzie mogła bez zakłóceńrealizować swoje zadania. Jednocześnie zminimalizowane zostanie ryzyko utraty płynności finansowej, które bez wątpienia zagrażałoby osiągnięciu celów realizowanych przez [...]. Fundacja nie zgodziła się z decyzją [...]z dnia [...] października 2025 r. i wniosła skargę do tutejszego Sądu, zarzucając jej: I. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez: a) niedostateczne uwzględnienie względów społecznościowych, w tym też nadzwyczajnych sytuacji dotyczących Skarżącej związanego z nagłą śmiercią I. B. (członka zarządu Fundacji [...]oraz męża I. B.), niedostateczne uwzględnienie wysokości dochodów generowanych przez żłobek oraz przedszkole prowadzone w ramach Fundacji [...], a tym samym niedostateczne uwzględnienie zakresu możliwości płatniczych Skarżącej, a także wadliwe utożsamienie względów społecznych i gospodarczych z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi względami lokalnej społeczności - a w konsekwencji rozłożenie należności na zbyt małą liczbę zbyt wysokich rat (osiemnaście rat po około 25 000 złotych zamiast sześćdziesięciu trzech rat); b) fikcyjne zastosowanie ulgi w spłacie należności, polegające na zastosowaniu rozłożenia na raty płatności z jednoczesnym ustaleniem ilości rat i ich wysokości w kwocie całkowicie nieodpowiadającej realnym możliwościom płatniczym Skarżącej; II. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1k.p.a.w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji pierwotnej (w zakresie liczby oraz wysokości rat) wydanej z naruszeniem przepisów polegających na: nieuwzględnieniu względów społecznościowych, w tym też nadzwyczajnych sytuacji dotyczących Skarżącej związanego z nagłą śmiercią I. B. (członka zarządu Fundacji [...]oraz męża I. B.), niedostatecznym uwzględnieniu wysokości dochodów generowanych przez żłobek oraz przedszkole prowadzone w ramach Fundacji [...], a tym samym niedostatecznym uwzględnienie zakresu możliwości płatniczych Skarżącej, a także wadliwym utożsamieniu względów społecznych i gospodarczych z jednostkowym interesem organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności tj. względami społecznymi i gospodarczymi lokalnej społeczności - a w konsekwencji rozłożenie należności na zbyt małą liczbę zbyt wysokich rat (osiemnaście rat po około 25 000 złotych zamiast sześćdziesięciu trzech rat); III. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 6, art. 7 i art. 8 § 1k.p.a.poprzez; wadliwe utożsamienie względów społecznych i gospodarczych zjednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności, a także przeprowadzenie dowolnej oceny względów indywidualnych i względów społecznych – a w konsekwencji rozłożenie należności na zbyt małą liczbę zbyt wysokich rat (osiemnaście rat po około 25 000 złotych zamiast sześćdziesięciu trzech rat); IV. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy Decyzji pierwotnej (w zakresie liczby oraz wysokości rat) wydanej z naruszeniem przepisów polegających na: wadliwym utożsamieniu względów społecznych i gospodarczych z jednostkowym interesem Organu, zamiast z żywotnymi interesami lokalnej społeczności, a także przeprowadzeniu dowolnej oceny względów i interesów indywidualnych i społecznych - a w konsekwencji rozłożenie należności na zbyt małą liczbę zbyt wysokich rat (osiemnaście rat po około 25 000 złotych zamiast sześćdziesięciu trzech rat); V. naruszenie przepisów postępowania, to znaczy art. 8, art. 11, art. 15 i art. 107 § 3k.p.a.poprzez brak wyjaśnienia zasadności wszystkich przesłanek istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentacji Skarżącej dotyczącej braku możliwości uiszczania rat w orzeczonej wysokości, istnienia realnego zagrożenia dla płynności finansowej Skarżącej, śmierci męża I. B.– a w konsekwencji rozłożenie należności na zbyt małą liczbę zbyt wysokich rat (osiemnaście rat po około 25 000 złotych zamiast sześćdziesięciu trzech rat zgodnie z wnioskiem Fundacji). Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji pierwotnej, zobowiązanie organu do wydania decyzji ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej o rozłożenia na raty. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - dwóch wydruków ze strony internetowej https://rozklad-pkp.pl/ na fakt: liczby połączeń ze [...] do [...].Wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu [...] marca 2026 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: P.p.s.a.) oddalić wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji, Sąd stwierdził, że decyzja narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zakres i sposób zastosowania ulgi w spłacie należności. Skarżąca, powołując się na swoją trudną sytuację organizacyjną i finansową, wniosła o rozłożenie należności na większą liczbę rat o niższej wysokości, nie pobieranie opłaty prolongacyjnej oraz o umorzenie odsetek, tak aby spłata zobowiązania była możliwa bez utraty płynności finansowej i bez uszczerbku dla prowadzonej działalności (przedszkola). Organ uwzględnił wniosek jedynie częściowo, rozkładając należność na raty, jednak ustalił ich liczbę i wysokość w sposób odmienny od propozycji Fundacji, nie wyjaśniając przy tym, jakimi kryteriami kierował się przy określeniu warunków spłaty oraz nie odnosząc się do argumentacji strony. Ponadto organ nie rozpoznał wniosku w zakresie umorzenia odsetek oraz niepobieraniem opłaty prolongacyjnej. Zasadniczy spór sprowadza się jednak do oceny prawidłowości skorzystania przez organ z uznania administracyjnego przy ustalaniu warunków udzielonej ulgi. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2025 r., poz. 1483, dalej jako: u.f.p.) niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym w tym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (art. 60 pkt. 6), właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości –w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Z uwagi, że Strona złożyła wniosek o rozłożenie na raty (oraz częściowe umorzenie należności poprzez umorzenie odsetek) w sprawiezastosowanie ma art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. Z jego treści wynika najpierw, że organ winien ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przepadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. W przypadku natomiast stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Zaznaczyć wypada, że zastosowane kryteria udzielenia ulgi odwołują się do pojęć nieostrych i niedookreślonych. Powoduje to, znaczną swobodęorganu w decydowaniu o udzieleniu ulgi lubjej nieudzieleniu. Jak wskazano powyżej, użyte w wskazanym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie rozłożenia na raty korzysta ze swobody uznania administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. , poz. 572 z zm., dalej k.p.a.)tj. z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie jego oceny na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W uzasadnieniu decyzji nieuwzględniającej wniosku strony co do liczby i wysokości rat organ powinien szczegółowo wyjaśnić te kwestie, odnosząc je do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Podjęcie decyzji o rozłożeniu należności na raty oznacza, że organuznał, żezaistniały przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. Organ w uzasadnieniu stwierdził, że "względy społeczne wymagają respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufaniedo organów władzy, udzielenie ulgi w postaci rozłożenia spłaty należności na raty należy uznać za zasadne". Wskazuje to, że organ przyjął, iż wystąpiły "względy społeczne". Organ dalej wskazał, że "w wyniku udzielonej ulgi Stronabędzie mogła bez zakłóceń realizowaćswoje zadania. Jednocześnie zminimalizowane zostanie ryzyko utraty płynności finansowej, które bez wątpienia zagrażałyby osiągnięciu celów realizowanych przez Fundację (...).". Skoro organjuż uznał, że zaistniały przesłanki dozastosowania ulgi – w postaci rozłożenia naraty – obowiązany był tak ukształtować warunki spłaty, aby przy uwzględnieniu sytuacji finansowej strony zapewniały one realną wykonalność zobowiązania, a nie nadawały przyznanej uldze charakteru jedynie pozornego. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny racjonalności i celowości udzielenia ulgi, a powinien skupić się na ustaleniu jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i czy wnioski do jakich doszedł mają w nim swoje odzwierciedlenie.Jak wskazano powyżej organ, decydując się na zastosowanie ulgi, uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki w postaci względów społecznych. Tym samym zobowiązany był do ich należytego ustalenia oraz wyważenia w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Oprócz przytoczonegofragmentu decyzjiw którymorgan "wyjaśnia" zaistnienie "względów społecznych" brak jest rozważań sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy w odniesieniu do tych "względów społecznych". Organ w żaden sposób nie odniósł się jak wysokość przyznanych rat wpłynie narealizację zadań, ograniczył się do stwierdzenia, że przyznanie miesięcznych rat w wysokościpowyżej 25 tys. zł spowoduje, że "Strona "bez zakłóceń" będzie mogła realizować swoje zadania oraz zminimalizowane zostanie ryzyko utraty płynności finansowej. Ma to o tyle zasadnicze znaczenie, że harmonogram spłaty należności zaproponowany przez Stronęodnosił się do miesięcznych rat od lipca do sierpnia 2025 r. w wysokości po 2500 zł poprzez 3500 złdo lutego 2026 r., 4000 zł do sierpnia 2026 r., 5500 zł do lutego 2027 r., 7000 zł dosierpnia2027roraz stopniowozwiększająckwotęproponowanych ratdoostatniej ratyw wysokości22.589,17 zł płatnej [...] września 2030 r. W decyzji wydanej w I instancji wskazano, że ze względu na wysokość kwoty zwrotu wysokie jest zagrożenie utraty płynności finansowej. Organ wskazał, że po "analizie przedstawionego wniosku o udzielenie ulgi wraz ze sprawozdaniem finansowymoraz deklaracjąZobowiązanej wynika, że zobowiązanabędzie dysponować środkami, które dają możliwość regularnej spłaty należności. Nie zachodzą zatem powołaneokoliczności przywołane w orzecznictwie według, których odmawia się rozłożeniana raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez skarżącego dochody nie gwarantują, iż nawetudzielona ulga podatkowa byłaby możliwa do wykonania".W wynikuudzielenia ulgi Strona będzie mogła bez zakłóceń realizować swoje zadania. Jednocześniezminimalizowanezostanieryzykoutraty płynnościfinansowej, którebez wątpienia zagrażałobyosiągnięciu celów realizowanychprzezFundację. Powyższe nastąpi bez naruszaniazasady równości i sprawiedliwości oraz w poszanowaniuprzepisów prawa w tym ustawy o finansach publicznych. Jednocześnie organ zarówno w decyzji wydanej w I instancji jak i w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do wskazywanych przez Stronę możliwości płatniczych (a w zasadzie do brakumożliwości uiszczania rat w oznaczonej przez organ wysokości). Udzielenie ulgi nie zwalnia organu z obowiązku odniesienia się do sytuacji indywidualnej strony, w tym do jej możliwości płatniczych oraz konsekwencji wykonania zobowiązania w określony sposób, szczególnie gdy jej zakres odbiega od wnioskowanego. Dodatkowo wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji organ odwołał się dointeresu publicznego, utożsamiając go z koniecznością odzyskania środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz ochroną budżetu województwa. Okoliczności te, nie mają znaczenia, albowiem interes publiczny jak i wskazany w zaskarżonej decyzji interes stronynie stanowił przesłanki do udzielenia czy też odmowy udzieleniawnioskowanejulgi.Przewidziane w art. 64 ust 1 pkt 2 lit b) u.f.p. przesłanki to "względy gospodarcze" i "względy społeczne".Zarówno pojęcie"interesu publicznego" jak i "interes strony", które organ powołuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie jest równoznaczne z pojęciem "względy społeczne" czy też "względy gospodarcze". W sprawie skarżąca wskazywała na szczególne okoliczności dotyczące jej funkcjonowania, w tym trudną sytuację organizacyjną i finansową, wynikającą m.in. z nagłej śmierci współprowadzącego fundację członka zarządu, a także na prowadzenie działalności o charakterze społecznym w postaci przedszkola w niewielkiej miejscowości. Podnosiła również, że koszty prowadzonej działalności przewyższają osiągane przychody, a Fundacja ponosi stratę, co wpływa na jej zdolność do regulowania zobowiązań. Okoliczności te, istotne z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., jak również oceny realności wykonania przyznanej ulgi, nie zostały jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej w sposób należyty przeanalizowane ani ocenione przez organ. Organ nie wyjaśniłrównież, jaki wpływ miały one na ustalenie liczby oraz wysokości rat. W szczególności uzasadnienie nie zawiera analizy zdolności płatniczej skarżącej Fundacji ani odniesienia do przedstawionej przez nią propozycji harmonogramu spłaty.Organ poprzestał na ogólnym wskazaniu konieczności ochrony środków publicznych, nie wyjaśniając jednak, w jaki sposób okoliczność ta uzasadnia przyjęcie właśnie takiej liczby i wysokości rat oraz odmowę ich dostosowania do propozycji strony. W konsekwencji nie sposób ustalić, jakie kryteria organ wziął pod uwagę kształtując warunki udzielenia ulgi. Sąd podkreśla, że przyznanie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej nie może mieć charakteru pozornego. Ustalenie warunków spłaty w sposób nieuwzględniający rzeczywistych możliwości zobowiązanego prowadzi w istocie do sytuacji, w której ulga nie spełnia swojej funkcji, a zobowiązanie pozostaje niewykonalne. Za istotne naruszenie prawa należy również uznać brak odniesienia się przez organ do wniosku skarżącej w zakresie umorzenia odsetek i opłaty prolongacyjnej. Organ zobowiązany był rozpoznać wniosek w całości, tymczasem w decyzji nie tylko nie ma rozstrzygnięcia, ale nawet w uzasadnieniu decyzji brak jakiegokolwiek odniesienia w tym zakresie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien rozpoznać wniosek w całości, w tym w zakresie umorzenia odsetek, dokonać analizy przesłanek z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. z uwzględnieniem sytuacji finansowej strony, a także należycie uzasadnić przyjętą liczbę i wysokość rat, w tym odnieść się do harmonogramu spłaty skarżącej. Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, dokumentację przedstawioną przez skarżącą organ wydał decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżona decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło