I SA/Go 43/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-04-11
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Zbigniew Kruszewski, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, w tym materiału graficznego działek rolnych i dokumentów potwierdzających kontrolę nad osobą prawną przez młodego rolnika, złożone po terminie składania wniosków, skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci zmniejszenia wysokości płatności lub odmowy ich przyznania, a także czy w takich przypadkach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące uzupełniania braków formalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, w tym materiału graficznego i dokumentów potwierdzających kontrolę nad osobą prawną przez młodego rolnika, złożone po terminie, skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci zmniejszenia wysokości płatności lub odmowy ich przyznania. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyłączają stosowanie art. 64 § 2 K.p.a. w zakresie uzupełniania braków wniosku, co oznacza, że opóźnienie w złożeniu dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do płatności skutkuje sankcjami przewidzianymi w przepisach unijnych i krajowych.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2016. Wniosek został uzupełniony po terminie o materiał graficzny działek rolnych oraz oświadczenie o osobach sprawujących kontrolę nad spółką, jednak bez wymaganych dokumentów potwierdzających kontrolę przez młodego rolnika. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w części, odmówił przyznania płatności dla młodych rolników i pomniejszył pozostałe płatności z powodu opóźnienia w złożeniu dokumentów. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. nieważność decyzji oraz naruszenie przepisów dotyczących terminów składania wniosków i uzupełniania braków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r . sprawy ze skargi A sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę.
A sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Z akt wynika następujący stan sprawy.
A sp. z o.o. w organizacji złożyła w dniu 15 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 do działek rolnych o łącznej powierzchni 136,60 ha. W dniu 27 czerwca 2016 r. Spółka złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 wraz z materiałem graficznym, zaś w dniu 30 czerwca 2016 r. - formularz, w treści którego wycofała, w odniesieniu do uprzednio złożonego wniosku, pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 6,23 ha oraz Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dotyczące A sp. z o.o. w organizacji, natomiast w dniu 11 lipca 2016 r. - Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dotyczące A sp. z o.o.).
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]:
-umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej niektórych z pierwotnie zadeklarowanych działek rolnych,
-odmówił przyznania A sp. z o.o. płatności dla młodych rolników na 2016 r.,
-przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości 54.719,34 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 36.724,31 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4.237,95 zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 29.329,09 zł, z zastosowaniem pomniejszenia każdej z nich, ze względu na złożenie wniosku po wyznaczonym terminie,
-przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.613,17 zł.
Na wstępie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że z uwagi na wycofanie przez wnioskodawcę części działek rolnych o łącznej powierzchni 6,23 ha, postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.), wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 Rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2016 r, poz. 680), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 czerwca. Wniosek mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do 11 lipca 2016 r. Stosownie jednak do art. 13 ust. 1 akapit drugi i trzeci Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48, dalej: rozporządzenie nr 640/2014), z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli jednak takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.
Organ wskazał, że złożony w dniu 15 czerwca 2016 r. niekompletny wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 (tj. bez materiału graficznego na którym należało wyrysować położenie działek rolnych zadeklarowanych we wniosku), uzupełniony został w dniu 27 czerwca 2016 r. tj. 8 dni roboczych po ostatecznym dniu składania wniosków w roku 2016. W świetle powyższego, zasadne było zastosowanie zmniejszenia płatności: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia.
Uzasadniając zaś odmowę przyznania płatności dla młodych rolników organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 ze zm. dalej: rozporządzenie Nr 1307/2013) oraz na podstawie art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 11 marca 2014 r. nr 639/2014 w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (DZ.U.UE.L.2014.181.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 639/2014), płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikom, którzy w każdym roku składania przez osobę prawną wniosku o płatność w ramach systemu dla młodych rolników sprawują faktyczną i trwałą kontrolę nad daną osobą prawną w zakresie decyzji dotyczących zarządzania, korzyści i ryzyka finansowego, lub przypadku gdy kilka osób fizycznych, łącznie rolnik jest zdolny do sprawowania takiej faktycznej i trwałej kontroli samodzielnie albo wspólnie z innymi rolnikami oraz ich wiek w roku składania tego wniosku nie przekracza 40 lat.
Organ zaznaczył, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 352 ze zm., dalej: rozp. MRiRW), w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. c, przez osobę prawną lub grupę osób, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 639/2014, do wniosku o przyznanie tej płatności dołącza się: 1) dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli - w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie; 2) oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości. Dowodami potwierdzającymi sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną i datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika - zdaniem organu są - np. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), aktualny na dzień złożenia wniosku, z którego wynikało będzie kto i od kiedy sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną lub umowa spółki, lub akt powołania na stanowisko.
Organ zaznaczył, że 11 lipca 2017 r. wpłynęło przesłane przez stronę Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, jednak bez dowodów potwierdzających sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną i daty rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą Spółkę płatności dla młodych rolników.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A sp. z o.o. złożyła odwołanie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do odmowy przyznania płatności dla młodych rolników na rok 2016, zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie:
-art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez nieuwzględnienie faktów znanych z urzędu w zakresie uprawnienia osoby wskazanej jako młodego rolnika do reprezentacji Spółki,
ewentualnie
-art. 64 § 2 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązków przez niewezwanie odwołującej do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności z pouczeniem o skutkach jego nieuzupełnienia.
W uzasadnieniu podniosła, że organ pierwszej instancji wiedzę o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą oraz dokumenty potwierdzające te informacje, posiadał z urzędu. Skarżąca w dniu 20 października 2016 r. złożyła bowiem do organu wniosek o wpis do ewidencji producentów do którego został załączony odpis z KRS skarżącej. Niezależnie od powyższego, Kierownik BP ARiMR, po powzięciu informacji o brakach formalnych złożonego wniosku o przyznanie płatności, nie wezwał skarżącej do uzupełnienia wniosku, poprzez złożenie brakujących dokumentów oraz nie pouczył skarżącej, jakie będą skutki nie uzupełnienia dokumentów.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, iż w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności dla młodych rolników oraz pomniejszenia jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych, z powodu uzupełnienia wniosku po ostatecznym terminie do ich złożenia.
Zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się.
Odnośnie roku 2016, którego dotyczy kontrolowana sprawa, wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami należało złożyć w terminie od 15 marca do 15 czerwca. Wniosek mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do 11 lipca 2016 r., z tym, że opóźnienie, z wyjątkiem określonych przypadków, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek taki został złożony w terminie. Jeśli jednak opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.
W ocenie organu odwoławczego, uzupełnienie, złożonego w dniu 15 czerwca 2016 r., wniosku o załączniki graficzne zadeklarowanych działek w dniu 27 czerwca 2016 r. tj. 8 dni roboczych po ostatecznym dniu składania wniosków w roku 2016, uzasadnia zastosowanie zmniejszenia płatności o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia.
Za prawidłowe, organ odwoławczy uznał również pozbawienie skarżącą prawa do płatności dla młodych rolników, skoro nie przedłożyła ona wymaganych dowodów potwierdzających sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną oraz potwierdzających datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika. Organ zauważył przy tym, że złożenie przez stroną wniosku 15 czerwca 2016 r. tj. w ostatnim dniu przyjmowania wniosków (bez sankcji terminowych), kiedy do Biura Powiatowego ARiMR trafia największa ilość wniosków z tytułu dopłat bezpośrednich uniemożliwia organom poprawne zweryfikowanie czy wnioski także spełniają wymogi formalne. Jednakże, w rozpoznawanej sprawie, strona miała świadomość, że wniosek ten jest niekompletny, albowiem w dniu 11 lipca 2016 r. czyli w dniu ostatecznym na składanie wniosków oraz wszelkich dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności, złożyła Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną - jeden z dokumentów, które była zobowiązana złożyć. Zatem, strona miała możliwość dostarczenia w terminie wymaganych dokumentów, a nie zostało to przez stronę uczynione. Po tym terminie organ nie ma obowiązku wysyłania wezwania do braków, zgodnie z art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W odniesieniu zaś do twierdzeń skarżącej Spółki, że organ był w posiadaniu dokumentu potwierdzającego, że osoba wskazana jako młody rolnik sprawowała faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą, organ zauważył, że złożenie odpisu KRS skarżącej nastąpiło w dniu 20 października 2016 r., a więc ponad 3 miesiące po ostatecznym terminie składania wniosków. Ponadto, załączona informacja złożona została w ramach odrębnego postępowania administracyjnego dotyczącego zmian w ewidencji producentów.
Na powyższą decyzję A sp. z o.o. wniosła skargę zarzucając jej:
-nieważność na podstawie art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a., gdyż nie zawiera ona podpisu z imienia i nazwiska osoby upoważnionej do jej wydania,
ewentualnie
-naruszenie art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia UE nr 640/2014 poprzez przyjęcie, że uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w siedmiodniowym terminie skutkuje zmniejszeniem płatności oraz
-art. 64 § 2 K.p.a., poprzez uznanie, że uzupełnienie braku formalnego wniosku w trybie przepisu nie wywołuje skutku w postaci daty złożenia wniosku w dniu złożenia pierwotnego wniosku lecz w dacie uzupełnienia braku wniosku.
Wobec podniesionych zarzutów Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Najdalej idącym zarzutem sformułowanym w skardze jest zarzut nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. ze względu na brak podpisu z imienia i nazwiska osoby upoważnionej do jej wydania.
Zgodnie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W pierwszej kolejności należało zatem ocenić zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wymagania formalne jakie winna spełniać decyzja określa art. 107 § 1 K.p.a. Według tego przepisu rozstrzygnięcie powinno zawierać, poza innymi elementami enumeratywnie wskazanymi - rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Z akt sprawy wynika, że zaskarżoną decyzję wydał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR A.R., którego podpis wraz z pieczęcią ze wskazaniem stanowiska służbowego oraz imienia i nazwiska umieszczony został pod uzasadnieniem decyzji. Powyższe pozostaje w zgodzie z wyznaczeniem, na podstawie art. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów bezpośredniego, kierownika biura powiatowego ARiMR jako organu właściwego do rozpoznawania wniosków w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich, oraz dyrektora oddziału regionalnego tej Agencji - do rozpatrywania odwołań od decyzji w zakresie przyznania płatności bezpośrednich (art. 24 ust. 4 tej ustawy). W związku z tym należało uznać, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące konieczność stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora OR ARiMR z [...] listopada 2017 r., zaś skarżącej Spółce nie udało się skutecznie podważyć powyższych ustaleń.
Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, iż w roku 2016 wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami należało złożyć w terminie od 15 marca do 15 czerwca. Możliwe było złożenie wniosku o przyznanie płatności wraz z załącznikami także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do 11 lipca 2016 r. Wiązało się to jednak ze zmniejszeniem o 1% za każdy dzień roboczy kwot płatności, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie, za wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4. Stosownie do art. 13 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 640/2014, bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. Jeśli natomiast takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.
Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku, gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się. Jak stanowi bowiem art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.
W świetle powyższych regulacji, nie powinno budzić wątpliwości, że wniosek o płatność należało złożyć do właściwego organu nie później niż do 15 czerwca 2016 r. (bez sankcji terminowych), ewentualnie do 11 lipca 2016 r., ale skutkuje to zmniejszeniem kwoty płatności o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia, poza wyjątkami, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Z kolei wniosek złożony po 11 lipca 2016 r. nie byłby w ogóle rozpatrywany, co skutkowałoby pozbawieniem rolnika płatności za rok 2016. Terminy te dotyczą także wniesienia poprawek, jak i przedłożenia dokumentów, które należało złożyć, jeżeli dokumenty te stanowią o kwalifikowalności wnioskowanej płatności, i to niezależnie od tego, czy miałoby to nastąpić z własnej inicjatywy wnioskodawcy, czy też po otrzymaniu informacji od organu o stwierdzonych brakach. Wykładni art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 nie można dokonywać bez powiązania go z art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia, który w sposób jednoznaczny obowiązek terminowego składania wniosku rozciąga w akapicie 2 również na dokumenty, umowy oraz inne deklaracje, jeśli takie dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. Stąd też pojęcie poprawek, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 r. odnosić należy również do dokumentów, które należy załączyć do wniosku.
Podkreślić przy tym należy, że intencja ustawodawcy unijnego, nakazująca dokonanie takiej wykładni przepisów dotyczących terminów składania wniosków o przyznanie płatności, została wyrażona w motywie 15 preambuły do rozporządzenia 640/2014. Zgodnie z tym motywem przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Należy zatem ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
W sprawie bezsporne jest, że wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 (jednolitej płatności obszarowej, płatności dla młodych rolników, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych), skarżąca Spółka przesłała do organu pierwszej instancji w dniu 15 czerwca 2016 r. (wpływ do biura organu 17 czerwca 2016 r.), natomiast w dniu 27 czerwca 2016 r., w odpowiedzi na wezwanie organu, nadesłała materiał graficzny wnioskowanych działek. Nadto, w dniu 11 lipca 2016 r. złożyła Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, bez dokumentów potwierdzających sprawowanie takiej kontroli przez młodego rolnika oraz potwierdzających datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli. W konsekwencji powyższego, organ zasadnie zastosował pomniejszenie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych o 1% za każdy dzień roboczy po dniu 15 czerwca 2016 r. - z uwagi na spóźnione przedłożenie materiału graficznego, zaś w przypadku płatności dla młodych rolników - z uwagi na nieprzedłożenie do 11 lipca 2016 r. dokumentów, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW - odmówił jej przyznania. Niewątpliwe dokumenty te należą do tej kategorii dowodów, bez których nie sposób było ocenić spełnienia przez beneficjenta przesłanek do przyznania wnioskowanych płatności (dokumenty identyfikujące i charakteryzujące działki rolne zadeklarowane we wniosku oraz potwierdzające okoliczność sprawowania przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014).
Nie można przy tym zapominać, że wniosek o przyznanie płatności skarżąca nadała w urzędzie pocztowym w ostatnim dniu terminu tj. 15 czerwca 2016 r. Zatem już z tego powodu skróciła sobie możliwy termin do usuwania braków wniosku (zgłoszenia poprawek, przedłożenia załączników), skracając równocześnie organowi termin do skutecznego stwierdzenia braków we wniosku, tym bardziej, że był to czas, kiedy do biura Agencji trafia największa ilość wniosków z tytułu dopłat bezpośrednich. Z kolei, oświadczenie o osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną skarżąca Spółka nadała w ostatnim dniu na składanie wniosków oraz wszelkich innych dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku. To oświadczenie wpłynęło do organu 12 lipca 2016 r., a zatem - jak zasadnie przyjął organ odwoławczy - po tym terminie organ pierwszej instancji nie miał już obowiązku skierowania do skarżącej spółki wezwania do usunięcia braków, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Tym samym, sama skarżąca zwiększyła z przyczyn leżących po swojej stronie, ryzyko uchybienia terminowi do usuwania braków, w postaci pomniejszenia płatności, czy nawet - jak w przypadku płatności dla młodych rolników - odmowy jej przyznania.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, wbrew przekonaniu strony skarżącej, że uzupełnienie braku wniosku o przyznanie płatności (w niniejszej sprawie - w postaci materiału graficznego działek rolnych) wywołuje skutek w dacie złożenia wniosku, a nie w dacie usunięcia braku. Przepis art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określający skutki niezachowania terminu do złożenia wniosku i terminu do złożenia załączników stanowiących o kwalifikowalności do płatności wprost bowiem wyłącza możliwość powołania się na art. 64 § 2 K.p.a., który pozwala na konwalidację wniosku od dnia jego złożenia, jeżeli braki wniosku zostały usunięte w trybie określonym w tym przepisie. Zastosowanie w tym zakresie art. 64 § 2 K.p.a. sprawiłoby także, że art. 13 rozporządzenia nr 640/2014 ustanawiający sankcje za nieterminowe wniesienie wniosku, stałby się bezprzedmiotowy. Jeżeli bowiem przyjąć, tak jak chce tego skarżąca, że wniosek złożony do 15 czerwca, a uzupełniony po tej dacie w trybie art. 64 § 2 K.p.a., jest wnioskiem złożonym w terminie, to wskutek zastosowania art. 64 § 2 K.p.a. w ogóle odpada możliwość uznania, na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 640/2014 wniosku za złożony po terminie i w konsekwencji zmniejszenia płatności z tego powodu. Ta sankcja nie będzie mogła być również zastosowana wtedy, gdy uzupełnienie wniosku w zakresie określonym w art. 13 rozporządzenia nastąpiło po terminie wyznaczonym przez organ na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. ponieważ wówczas, zgodnie z tym przepisem, wniosek pozostawiony zostałby bez rozpoznania.
Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło