I SA/Go 431/17

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-12-20

Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Dariusz Skupień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych, naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania i przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji, nie odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących "ważnego interesu publicznego" i "ważnego interesu podatnika"?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 127 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej), nie odnosząc się w sposób wyczerpujący do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności dotyczących "ważnego interesu publicznego". Brak należytego uzasadnienia i nierozpoznanie sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, wskazując na trudną sytuację finansową (niska emerytura, niepełnosprawność, koszty leczenia) oraz fakt, że nieruchomość jest wyłączona z użytkowania z powodu obecności toksycznych odpadów. Prezydent Miasta odmówił umorzenia, wskazując na możliwość spłaty w ratach i posiadanie przez skarżącego nieruchomości o znacznej wartości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, nie widząc związku między sytuacją z odpadami a obowiązkiem podatkowym. Skarżący wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r . sprawy ze skargi L.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości z tytułu I i II raty za 2017 r. uchyla w całości zaskarżoną decyzję. Skarżący – L.Ś. – złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2017 r. odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości tytułu I i II raty za 2017 r. w łącznej kwocie 3.270 zł – dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący złożył w dniu 15 marca 2017 r. wniosek o "zaniechanie poboru (umorzenie) podatku od nieruchomości za 2017 r." W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wniosek dotyczy okresu do czasu usunięcia przez Miasto zgromadzonych przez firmę A Sp. z o.o., toksycznych odpadów z hali, której Skarżący jest współwłaścicielem. Wskazał, że z uwagi, iż nieruchomość jest "przez Prokuraturę zamknięta od początku 2015 r." starał się o umorzenie niezapłaconych przez A podatków za 2014 -2015 r. oraz za 2016 r., umorzenia jednak nie uzyskał. Dalej wskazał, że zapłata zaległego podatku w 2016 r. doprowadziła do utraty wszystkich oszczędności. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 2437,98 zł. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi, że w hali znajdują się nieusunięte odpady nie ma możliwości jej wynająć, a to z kolei powoduje, że nie ma możliwości zgromadzić funduszy z których mógłby zapłacić podatek. Nawet rozłożenie na raty należności spowoduje, że nie będzie mógł zaspokoić własnych podstawowych potrzeb, w tym kosztów leczenia. W dniu [...] marca 2017 r. postanowieniem odmówiono Skarżącemu wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego umorzenia podatku od nieruchomości za II-IV kwartał 2017r. oraz zaniechania poboru podatku od nieruchomości. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Prezydent Miasta wydał decyzję w której odmówił umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości z tytułu I-II raty za 2017 r. w łącznej kwocie 3.270 zł dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący wraz z byłą żoną są współużytkownikami wieczystymi w udziałach po 1/2części nieruchomości gruntowej położonej w [...] o powierzchni 2.552 m2 oraz współwłaścicielami w udziale ½ części posadowionej na ww. działce hali magazynowej o powierzchni użytkowej 1.117m2. Skarżący ma 69 lat jest na emeryturze i z tego tytułu pobiera świadczenie w wysokości 2.437,98 zł netto miesięcznie. Posiada orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Miesięczne stałe obciążenia wynoszą łącznie ok. 1940 zł ( w tym czynsz, telefon, telewizja, spłata kredytu). Ponadto ponosi wydatki na leczenie i rehabilitację. Dodatkowo Strona nie jest na niczyim utrzymaniu, nie korzysta: z pomocy społecznej, dodatków mieszkaniowych, świadczeń rodzinnych. Posiada zobowiązania i zaległości w [...] w wysokości 42 tys. zł z tytułu limitu w karcie kredytowej; podatku od nieruchomości – [...] w wysokości 6.542 zł, wieczystej dzierżawy gruntu – [...] w wysokości 1.787 zł oraz podatku od nieruchomości za działki w [...] i przy ul. [...] w wysokości 83,50. Organ dodatkowo wskazał, że w ramach postępowania wyjaśniał kwestię podmiotu właściwego do usunięcia odpadów z terenu działki na której jest hala od której umorzenia zaległości domaga się Strona. W tej materii wskazał, że zakończenie postępowania dotyczącego wskazania właściwego organu do usunięcia odpadów nie zwalnia Strony od obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości. Organ wskazał, że okoliczność, iż Skarżący nie uzyskuje dochodów z najmu hali, wynajętej firmie A, która nieprawidłowo gospodarowała wynajmowaną powierzchnią nie przemawia za umorzeniem zaległości w podatku od nieruchomości. Ryzyko związane z doborem kontrahentów (najemców) nie może być przenoszone na organ podatkowy i odbywać się kosztem należności budżetowych. Organ odnosząc się do stanu zdrowia Strony stwierdził, że w sprawie zaistniało zdarzenie losowe jakim był wypadek, któremu uległ w 2010 r. W ocenie organu w spawie wystąpił ważny interes podatnika, który jako przesłanka ustawowa pozwala rozważyć możliwość zastosowania ulgi podatkowej. Wystąpienie jednej z przesłanek nie obliguje organu każdorazowo do pozytywnego dla Strony rozstrzygnięcia. Organ nie negował, iż Strona nie jest w stanie wywiązać się z zobowiązań podatkowych poprzez jednorazową wpłatę tych zobowiązań, ale uznał, że możne być udzielona ulga w innej formie, np. poprzez rozłożenie zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości na dogodne do spłaty raty. Organ wskazał również, że Strona jest właścicielem nieruchomości o znacznej wartości, w tym działki przy ul. [...] oraz przy [...], co zdaniem organu daje realną możliwość uregulowania zaległości podatkowej. Umorzenie zaległości przed wyczerpaniem wszystkich możliwości jej wyegzekwowania byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Od decyzji organu I instancji Skarżący złożył odwołanie. Decyzji zarzucił, naruszenie przepisów art. 67a § 1 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 120, 121§ 1, 122 i 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak szczególnie przekonywującego i jasnego uzasadnienia odmowy umorzenia zaległości oraz art. 210§ 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego dla pominięcia ważnego interesu publicznego, a także brak oceny, czy w sytuacji finansowej i materialnej skarżącego wyegzekwowanie zaległości podatkowej nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb strony i pozbawienie jej środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, wskutek czego – prawidłowo ustalił sytuację finansową, majątkową i osobistą podatnika. Na tej podstawie organ I instancji ustosunkował się do wszystkich okoliczności przedstawionych przez podatnika i wydał rozstrzygnięcie, szczegółowo je uzasadniając. Ponadto organ wskazał, że "nie widzi związku między sytuacją zawiązaną ze znajdowaniem się na nieruchomości podatnika toksycznych odpadów, ani jego sporu z Urzędem Miasta kto jest zobowiązany do ich usunięcia". W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. strona decyzji zarzuciła naruszenie: - przepisów postępowania tj. art. 121§1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów państwa oraz niewyjaśnienie w toku postępowania istotnych elementów stanu faktycznego; - przepisów prawa materialnego tj. art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji ważnego interesu publicznego oraz interesu podatnika. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zobowiązania podatkowego względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że okoliczności faktyczne przytaczane przez podatnika mające uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej nie wskazują na ważny interes podatnika jak również na ważny interes publiczny, które uzasadniałyby zastosowanie tej instytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie jest uprawniony do zmiany decyzji, ani tym bardziej do umorzenia zobowiązania podatkowego. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/2012, LexisNexis nr 5991706). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 127 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 127 O.p. statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia odwołania sprawa będzie w jej całokształcie ponownie przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu. (por. T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie. Jeżeli zaś sąd stwierdza naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, to nie może uznać tej okoliczności za nieistotną (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt FSK 169/04). Natomiast zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do postanowień § 4 tego artykułu uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z dowodów i przyczyn, dla których niektóre dowody zostały uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Niezbędne jest też wykazanie jakie znaczenie dla potrzeb rozstrzyganej sprawy mają okoliczności i dowody wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.) oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 124 O.p.). Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona powinna być pełna, tzn. powinna w swoim uzasadnieniu dawać kompletną informację co do tego, jakie elementy zadecydowały o takim a nie innym rozstrzygnięciu. Podkreślić trzeba, że zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów jest jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego (art. 121 O.p.). Nie zostanie ona zrealizowana, jeśli np. organ niestarannie, z pominięciem reguł określonych przepisami prawa sporządzi uzasadnienie decyzji. Zasadę tę należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów orzekających w sprawie, ale jako przesłankę oceny ich działania, a to oznacza, iż naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów O.p. Strona postępowania, aby móc działać w zaufaniu do organu musi znać przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Dlatego równie istotne jak przestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów jest przestrzeganie zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Zgodnie z zasadą przekonywania organ powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ należycie i wyczerpująco nie wyjaśni stronie jakie okoliczności faktyczne i prawne wziął pod uwagę w toku załatwienia sprawy lub nie odniesie się do argumentów podnoszonych przez stronę. Prawidłowe uzasadnienie decyzji jest jednym z istotnych warunków wpływających na umocnienie praworządności w administracji publicznej. W niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego wskazanych standardów nie spełnia. Wskazać należy, że jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 O.p., sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1067/09 stwierdzając, że sąd administracyjny nie może kontrolować tego, czego w zaskarżonym akcie nie ma, ani też uzupełniać dostrzeżone braki tych aktów. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwiłby nie tylko skarżącemu zapoznanie się ze stanowiskiem organu, ale także pozwoliłby na przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda tego poprzez wniesienie skargi do sądu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno zawierać nie tylko opis stanu faktycznego (czego nie należy utożsamiać z opisem przebiegu dotychczasowego postępowania), ustalonego przez organ, ale także wskazanie, w jakim stopniu został on przyjęty przez organ i dlaczego. Uzasadnienie o treści odpowiadającej wymogom art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych zmierzających do wykazania stanu faktycznego, przyjętego przez organ do swoich rozważań, ale musi obejmować także ocenę poczynionych ustaleń z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie przed tym organem. Jeżeli ocena zawarta w uzasadnieniu decyzji jest niespójna, a przedstawiony stan faktyczny nieczytelny, uzasadnienie nie może spełnić wskazanych wcześniej funkcji, co również musi skutkować uchyleniem takiej decyzji. Podsumowując, organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności ustalić fakty, które uznaje za udowodnione, oraz dowody, na których się oparł, a także dowody, którym odmówił wiarygodności. Dopiero bazując na tej podstawie organ może przystąpić do oceny prawnej stanu faktycznego. Argumentacja organu powinna być logiczna, spójna i konkretna, tak aby sposób jego rozumowania był czytelny dla adresata i poddawał się kontroli sądu. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji ostatecznej, a nie wydawanie merytorycznych rozstrzygnięć i zastępowanie w tym względzie organu administracji publicznej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, decyzja organu I instancji wskazane warunki spełnia, jednak zaskarżona decyzja wskazanych standardów nie spełnia. O ile można przyjąć, że organ odwoławczy ustalił (za organem I instancji) sytuację majątkową i osobistą Strony, to zabrakło już oceny tych ustaleń pod kątem wskazanych przez Stronę w odwołaniu okoliczności w szczególności w odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego "interesu publicznego", ale również w odniesieniu do "ważnego interesu podatnika". Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia powodów podjętego rozstrzygnięcia w szczególności w odniesieniu do "interesu publicznego". Oczywiście wyrażenie przez organ odwoławczy takiej samej oceny stanu faktycznego jaką wyraził organ I instancji nie może stanowić o naruszeniu zasady dwuinstancyjności. Jednak brak odniesienia do zarzutu podniesionego w odwołaniu już takim naruszeniem jest. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do podniesionego przez Stronę zarzutu dotyczącego istnienia "interesu publicznego" w umorzeniu zaległości podatkowej. O ile organ pierwszej instancji w ustalonym stanie faktycznym wskazał, że "umorzenie zaległości podatkowych pociąga za sobą zmniejszenie wpływów do budżetu Miasta, tym samym ograniczeniu ulegają możliwości realizacji zadań związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb całej społeczności lokalnej. Wspólne dobro wymaga bowiem odpowiedniego rozłożenia ciężarów, a pewnej równowagi, by Miasto mogło istnieć i działać w interesie społeczeństwa". W okolicznościach sprawy organ I instancji też wskazał, że Strona jako współwłaściciel nieruchomości o znacznej wartości, w tym działek przy ul. [...] oraz [...] dają realną możliwość wyegzekwowania zaległości podatkowej. Dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w kwestii "interesu publicznego" milczy. Ponadto, z treści zaskarżonej decyzji również nie sposób odczytać czy organ odwoławczy uznał, że w sprawie zachodzi "ważny interes podatnika" czy też nie. Organ pierwszej instancji przyjmując istnienie "ważnego interesu podatnika" w ramach uznania administracyjnego wskazał dlaczego mimo to zaległości nie umorzył. W treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał że " w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej polegającego na nieuwzględnieniu istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika Kolegium przedstawia następujące stanowisko", które w zasadzie ograniczyło się do zdefiniowania tego pojęcia w powołaniu na orzecznictwo sądów. W zasadzie nie odniesiono się do stanu faktycznego w sprawie. Trudno ocenić, czy "stanowisko" odnosiło się do rozważań odnoszących się do możliwości zastosowania ulgi (przy istnieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika" który przyjął organ I instancji) czy odnosiło się to do ustalenia dotyczącego wystąpienia samej przesłanki "ważnego interesu podatnika" która umożliwia zastosowanie ulgi. W odpowiedzi na skargę z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że "okoliczności faktyczne przytaczane przez podatnika mające uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej nie wskazują na ważny interes podatnika jak również na ważny interes publiczny, które uzasadniałyby zastosowanie tej instytucji". Niezależnie od tej niejasności, w zaskarżonej decyzji nie ma żadnego odniesienia do interesu publicznego, pomimo, że strona w odwołaniu wyraźnie w tym zakresie stawiała zarzut. W treści zaskarżonej decyzji kwestia ważnego interesu publicznego przytoczona jest tylko w kontekście rozumienia tego pojęcia wskazując, że przy jego wykładni "należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństw, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej". I dalej "użyte w art. 67a § 1 pkt 3 sformułowanie "interes publiczny" ma charakter niedookreślony co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą kryć się pod tym pojęciem". Sąd nie kwestionuje takiego postrzegania powołanej przesłanki. Jednak w zaskarżonej decyzji brak jakichkolwiek odniesienia stanu faktycznego sprawy do tak postrzeganego przez organ "interesu publicznego". Już wcześniej wskazano, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji pierwszoinstancyjnej lecz ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji jak to uczynił w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł w skardze zarzut naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego dla pominięcia "ważnego interesu publicznego". Sąd pragnie zwrócić uwagę, że nie tyle pominięto "interes publiczny" jak w ogóle organ II instancji nie rozważył czy taki interes w przedmiotowej sprawie zachodzi. Strona w toku postępowania odwoławczego podjęła próbę sprecyzowania w czym postrzega interes publiczny i wiązała go z nieusunięciem z nieruchomości podatnika przez podmiot zobowiązany toksycznych odpadów, a przez to niemożnością korzystania przez Skarżącego z nieruchomości. Z wywodów Strony wynika, że stoi w sprzeczności z "interesem publicznym" taka sytuacja w której Skarżący jest zobowiązany do wykonania obowiązku polegającego na zapłacie daniny na rzecz Miasta, a podmiot– w jego ocenie zobowiązany do usunięcia odpadów - czyli Miasto – swojego obowiązku nie wykonuje. W tym zakresie brak jest stanowiska organu, bo za takie nie można uznać stwierdzenie, że "nie widzi związku między sytuacją związaną ze znajdowaniem się na nieruchomości podatnika toksycznych odpadów, ani jego sporu z Urzędem Miasta, kto jest zobowiązany do ich usunięcia". W odwołaniu Strona wskazała jaki w tych okolicznościach widzi związek. O ile organ I instancji nie miał w taki sposób nakreślonego stanowiska Strony, to już w odwołaniu na taki związek Strona wskazywała, więc organ zobowiązany był dokonać jego oceny, tym bardziej, że postępowanie dowodowe nie było uzupełniane. W konsekwencji brak jest oceny czy w sprawie zachodzi (czy też nie) ważny interes podatnika i/lub interes publiczny w umorzeniu przedmiotowej zaległości. Brak tej oceny stanowi już naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż uniemożliwia to poznania motywów którymi kierował się organ przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, brak rozważenia istnienia przesłanki "interesu publicznego" oznacza, że organ odwoławczy w zasadzie nie rozpoznał i nie rozstrzygnął sprawy ponownie, a jedynie uznał za prawidłową decyzję organu I instancji i w tym zakresie stanowi to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. W ocenie Sądu przy badaniu przesłanki "interesu publicznego" organ również powinien wziąć pod uwagę wskazane przez Stronę okoliczności z których wynika, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystany i ocenić jaki wpływ na "interes publiczny" miało działanie Strony oraz czy na zaistniały stan ma/miał wpływ brak działania odpowiednich organów i służb. Ustalenie przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub/i interes publiczny uzasadniający zastosowanie ulgi, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. To do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia, przy czym w sytuacji odmowy organ powinien w sposób szczegółowy, wnikliwy, oparty o zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz logiczny uzasadnić dlaczego nie załatwił sprawy zgodnie z wnioskiem. Z tego też względu Sąd nie przesądza czy organ w ramach uznania administracyjnego powinien czy też nie powinien przyjąć istnienia "interesu publicznego" w okolicznościach sprawy. To leży w kompetencji organu, Sąd może dokonać tylko oceny czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie w zakresie uznania administracyjnego. Przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzyganiu w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. W niniejszej sprawie z przyczyn wskazanych powyżej ocena zaskarżonej decyzji była negatywna. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, organ uwzględni wskazówki Sądu. W szczególności to, że postępowanie organu odwoławczego nie może ograniczyć się do sprawdzenia "legalności" decyzji organu pierwszej instancji. Organ powinien dokonać rzetelnej analizy sytuacji w jakiej znalazł się Skarżący w kontekście przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Uzasadnienie decyzji odwoławczej powinno uwzględniać wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wobec naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło