I SA/Go 436/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.A.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.A.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2003 roku, grudzień 2004 roku oraz od stycznia do grudnia 2005 roku wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na decyzję wymienioną w sentencji postanowienia skarżący dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń oraz dokumentów przedstawionych przez skarżącego jak również z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania podatkowego wynika co następuje. Skarżący ma 21 lat. Jest samotny. Prowadzi działalność polegającą na najmie pomieszczeń. Przychody z tego tytułu opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, a rzeczywisty dochód– po odjęciu kosztów prowadzenia tej działalności – skarżący określił na 1.350 zł. Skarżący jest właścicielem dwóch działek gruntu o łącznej pow. 1,2102 ha z których jedna jest zabudowana domem mieszkalnym w trakcie budowy o pow. użytkowej 412 m kw. m kw. oraz trzema budynkami handlowo – usługowymi (o pow. użytk. 786 m kw., 586 m kw. i 200 m kw.), a druga domem mieszkalnym o pow. użytkowej 326,45 m kw. i budynkiem gospodarczym o pow. 93 m kw. (dowód: operat szacunkowy k. 104 akt postęp. podatk., i wyciąg z rejestru gruntów. – k. 68 akt postęp. podatk., wypis z kartoteki budynków – k. 65-67 akt postęp. podatk.). Nieruchomości te są obciążone hipotekami przymusowymi dla zabezpieczenia zobowiązań podatkowych zmarłego ojca skarżącego, za które odpowiedzialność na podstawie ostatecznych lecz nieprawomocnych decyzji ponosi skarżący. Skarżący nie ma innego majątku, w tym oszczędności. W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca w wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swych praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania (art. 199 p.p.s.a.). Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. O przyznaniu prawa pomocy nie decydują względy słusznościowe, lecz stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Niewątpliwie miesięczny dochód osiągany przez skarżącego nie jest znaczny. Skarżący jest jednak właścicielem znacznego majątku (w tym luksusowego domu mieszkalnego oraz nieukończonego domu). Część tego majątku służy do wykonywania działalności gospodarczej i jest przez skarżącego wynajmowana przedsiębiorcom. Trzeba w tym kontekście podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie z 20 października 2004 r., FZ 454/04). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 maja 2012 r., II FZ 390/12; 10 marca 2011 r., I OZ 144/11). Wprawdzie że majątek skarżącego obciążają hipoteki przymusowe lecz jak wynika z operatu szacunkowego znajdującego się w aktach administracyjnych wartość nieruchomości znacznie przekracza kwotę zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Jednocześnie należy zauważyć, że wpis w niniejszej sprawie, choć nie został jeszcze formalnie ustalony, to jednak z uwagi na przedmiot zaskarżonego akt administracyjnego, należy przyjąć, że wyniesie on 500 zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Kwota taka nie jest wygórowana i nawet wobec faktu, że ze skarg skarżącego przed tut. sądem prowadzone są łącznie 3 sprawy, w których zobowiązany on będzie do uiszczenia wpisu od skargi, nie zachodzi obawa, że wniesienie opłat w tak określonej kwocie spowoduje zauważalny uszczerbek w utrzymaniu skarżącego. Z powyższych przyczyn postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).