I SA/Go 441/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 15 października 2009 r. wniosku A.A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości postanowił: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W skardze na wskazaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie rozszerzyła jego żądanie, domagając się ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżąca podała, iż mieszka z mężem, matką i czworgiem małoletnich dzieci. Wraz z mężem jest właścicielką domu mieszkalnego wraz z gruntem. Na zakup nieruchomości zaciągnęła kredyt. Posiada dwa samochody osobowe nieprzedstawiające jednak żadnej wartości. Skarżąca nie pracuje. Mąż skarżącej jest zatrudniony, a wysokość jego wynagrodzenia netto skarżąca określiła na 2.700 zł, natomiast matka skarżącej otrzymuje rentę w wysokości netto (po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych) ok. 600 zł. Dokumenty złożone przez skarżącą na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) potwierdzają powyższe okoliczności z tą jedynie różnicą, iż dokumenty źródłowe wskazują, iż średnio wynagrodzenie miesięczne netto męża skarżącej wynosi 4.877,80 zł, z czego na rachunek bankowy przelewane jest 3.223,47 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domagała się skarżąca, przysługuje osobie fizycznej w razie wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl natomiast art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się wówczas, gdy strona udowodni, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04,). Przyjmuje się, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (M. Niezgódka – Medek, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Kraków 2005 – str. 593). Z dokumentów i oświadczeń przedstawionych przez skarżącą wynika, iż sytuacja majątkowa jej rodziny nie jest tego rodzaju, by poniesienie części kosztów postępowania mogło spowodować niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Należy zwrócić uwagę, że rodzina skarżącej uzyskuje stałe dochody, których wysokość w świetle wiedzy wynikającej z doświadczenia życiowego należy uznać za wystarczającą nie tylko na podstawowe wydatki, lecz również na wydatki nie służące utrzymaniu koniecznemu. Z oświadczenia skarżącej wynika zresztą, iż comiesięcznie przeznacza znaczne kwoty na tego rodzaju wydatki: na ratę kredytową za zakup komputera (ponad 300 zł) oraz za korzystanie z telefonów i internetu (260 zł). W tej sytuacji należało uznać, iż poniesienie przez skarżącą 200 zł tytułem wpisu od skargi stanowiącego jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania oraz pokrycie kosztów zastępstwa adwokackiego nie wykracza poza jej możliwości finansowe. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji postanowienia (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.).