I SA/Go 447/10

l SA/Go 447/10 POSTANOWIENIE Dnia 14 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.F. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.F. na decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Go 449/10 UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej określonego na 1 040 zł, skarżąca wniosła o zwolnienie od tej opłaty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z mężem. Są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych wraz z domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody ([...] o wartości 50.000 zł, [...] o wartości 10.000 zł oraz [...] wartą 40.000 zł). Skarżąca utrzymuje się z dochodów męża uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej określonych (na wrzesień 2010 r.) na 29.609,36 zł (narastająco od początku roku 53.782,40 zł). Skarżąca wraz z mężem - obok normalnych kosztów utrzymania - ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30.800 zł miesięcznie (łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń 2011 r.. Ponadto, skarżąca wpłaciła na poczet spornego zobowiązania w podatku dochodowego za 2005 r. kwotę 20.000 zł. Zaznaczyła, iż decyzją z dnia [...] września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odroczył w stosunku do niej termin płatności kwoty 43.711,47 zł., będącej zaległością podatkową za 2005 r. do dnia 30 listopada 2010 r. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wpis od skargi wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody jej rodziny. Skarżąca posiada również wartościowy majątek. Jest z mężem właścicielem m.in. dwóch luksusowych samochodów osobowych ([...]). Nie można zatem uznać, że znajduje się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości spowoduje dla skarżącej odczuwalne obciążenie budżetu jej rodziny. Oceny tej nie zmienia fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącej z wpisu od skargi w sprawach toczących się ze skargi jej oraz jej męża. Wówczas bowiem u podstaw zwolnienia legła obawa o znaczne pogorszenie sytuacji majątkowe rodziny skarżącej w związku z rozpoczęciem przez nich spłaty rat zaległości podatkowej. Perspektywa kilku miesięcy uprawnia wniosek, że realizacja decyzji ratalnej nie spowodowała pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącej i jej męża. W efekcie uzasadnione jest również stwierdzenie, że na sytuację tą zauważalnie nie wpłynie również uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1 040 zł. Strona skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika - w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenie powyższego postanowienia referendarza, wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podniesiono, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, że wysokość wpisu jest kilkunastokrotnie niższa od miesięcznych dochodów skarżącego. Wprawdzie w miesiącu wrześniu 2010 roku, dochód z działalności gospodarczej wyniósł 29.609,36 zł., była to jednak sytuacja incydentalna. Jak wskazuje załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy zestawienie struktur przychodów, kosztów oraz dochodów/strat za okres od stycznia do grudnia 2010 roku, dochody w pozostałych miesiącach omawianego okresu nie były już tak wysokie, i tak w miesiącu lutym, skarżący osiągnął dochód w wysokości 8.265,50 zł. a już w kwietniu poniósł stratę w wysokości 28.643,97zł. Podkreślono, iż z załączonego zestawienia wynika, iż dochód męża skarżącej z działalności gospodarczej narastająco od stycznia do września 2010 roku, wyniósł 53.782,40 zł. Gdyby zatem go podzielić, to średni dochód z działalności gospodarczej wyniósłby około 4.481,86 zł. Należy jednakże pamiętać o tym, iż budżet Państwa F. prócz zwykłych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem obciążały i obciążają miesięczne raty związane ze spłatą układów ratalnych. Wprawdzie Państwo F. uzyskali w czerwcu 2010 r. dodatkowy dochód z tytułu sprzedaży domku letniskowego, jednakże środki ze sprzedaży zostały przeznaczone na realizację układu ratalnego; prócz tego (jak zasygnalizowano we wniosku o przyznanie prawa pomocy) wpłacono 20.000,00 zł. na poczet spornego zobowiązania podatkowego. Ponadto wskazano, że pojawiły się dodatkowe okoliczności, uzasadniające przedmiotowy wniosek. W dniu [...] listopada 2010 r. małżonkowie F. wpłacili 10.000 zł na poczet odroczonego podatku dochodowego za 2005 r. w wysokości 10000 zł, a 30 listopada 2010 r. kwotę 33711,47 zł. Tak więc biorąc pod uwagę wysokość dochodów z działalności gospodarczej oraz konieczność dalszej realizacji układu ratalnego, małżonkowie będą zmuszeni do sprzedaży części majątku ruchomego, który stanowią trzy pojazdy samochodowe ([...]). Zauważono, iż jedno z luksusowych aut, o których wspomina orzekający, jest zarejestrowane i używane w działalności gospodarczej. Koszt nabycia auta nie był zapewne niski, jednakże wiąże się z wymiernymi korzyściami ekonomicznymi. Poprzez odpisy amortyzacyjne od wyższej wartości zmniejsza się wysokość bieżących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona ponosi ponadto niższe koszty eksploatacyjne w związku z użytkowaniem lepszego technicznie i sprawniejszego pojazdu samochodowego. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu (posiada kilka stoisk na targowisku przygranicznym w [...]) i gastronomii. Samochód [...] oraz nie stanowiący środka trwałego [...], są wykorzystywane przez skarżącego jako pojazdy dostawcze (dowóz towaru na targowisko z hurtowni lub producentów, rozwożenie pizzy) i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Z cyt. wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na jego korzyść, tylko wszystko, co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, zaś uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej Przypomnieć należy, że mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r. IIFSK741/06). Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do takich zaliczają się również wydatki sądowe konieczne do dochodzenia swoich praw m. in. w postępowaniu sądowo - administracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Inne potraktowanie kosztów sadowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem. Mając na uwadze powyższe oraz przedłożone przez stronę skarżącą dokumenty dotyczące jej stanu finansowo - majątkowego Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca może ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1 040 zł. Z załączonego do wniosku zestawienia wynika, mąż skarżącej uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który narastając od stycznia we wrześniu 2010 r. osiągnął wysokość 57.782,40 zł. Ponadto, w miesiącu wrześniu uzyskał on dochód w wysokości 29.603,36 zł. W ocenie Sądu ciężar poniesienia wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej oraz jej rodziny, biorąc pod uwagę uzyskiwane w/w dochody. Sąd zauważa jednak, iż to sama strona skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika – wskazała , że w listopadzie 2010 r. wpłaciła znaczne środki na rzecz urzędu skarbowego oraz posiada dość znaczny majątek nieruchomy, co pozostaje w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy. Ustawodawca używając bowiem w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że obciążenia związane z postępowaniem sądowym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie koniecznych podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać chociażby koszty mieszkania, zakupu podstawowych produktów żywnościowych, lekarstw, leczenia, czy edukacji. W niniejszym postępowaniu ciężar kosztów sądowych z pewnością nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącego i jego rodziny. Również samo ponoszenie wysokich wpłat na rzecz urzędu skarbowego nie oznacza, że na pozostałe obowiązki wynikające z obciążeń publicznych w tym wpisu sądowego strona skarżąca nie posiada już środków. Tym samym, po dokonaniu analizy aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego oraz wysokości wpisu sądowego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.