I SA/Go 448/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 listopada 2010 r. wniosku J.F. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej określonego na 1 000 zł, skarżąca wniosła o zwolnienie od tej opłaty. Ponieważ niniejsza sprawa jest prowadzona równolegle ze sprawą ze skargi męża skarżącej, w której również rozpoznawano wniosek o przyznanie prawa pomocy, przeprowadzono dowód ze złożonych do jej akt dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej i jej męża (sygn. akt I SA/Go 449/10). Łącznie z oświadczeń skarżącej oraz wspomnianych dokumentów wynika co następuje. Skarżąca jest mężatką. Wraz z mężem są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych zabudowanych domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody ([...] o wartości 50.000 zł, [...] o wartości 10.000 zł oraz [...] wartą 40.000 zł). Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej określanych narastająco od początku roku do końca września na 57 782,40 zł. Skarżąca i jej mąż - obok normalnych kosztów utrzymania - ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30 800 zł miesięcznie (łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń 2011 roku. Nadto decyzją z [...] września 2010 r. odroczono spłatę obciążających małżonków f. zaległości podatkowej i odsetek z tytułu podatku dochodowego za 2005 rok w łącznej wysokości 43.181,47 zł do 31 listopada br. Skarżąca nie ma oszczędności. Wcześniej w toku postępowania w niniejszej sprawie, postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. uwzględniono wniosek skarżącej o zwolnienie od wpisu od skargi. Ustalono wówczas, że skarżąca nie ma oszczędności, a całość dochodów jej rodziny jest pochłaniana przez bieżące wydatki oraz spłatę rat zaległości podatkowej. Obecnie rozpoznawany wniosek nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jaki ubiega się skarżący, przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jednak wskazać, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które - ze względu na brak odpowiednich środków - nie są w stanie ponieść kosztów sądowych czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oceniany według tych kryteriów jest nieuzasadniony. Należy wskazać, że wpis od skargi wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody rodziny skarżącej, Nadto skarżąca i jej mąż posiadają wartościowy majątek. Są właścicielami m. in. dwóch luksusowych samochodów osobowych ([...]). Nie można zatem uznać, że znajdują się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej w pełnej jego wysokości spowoduje odczuwalne obciążenie budżetu rodziny skarżącej. Oceny tej nie zmienia fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącej z wpisu od skargi. Ówcześnie bowiem zachodziła obawa o znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej jej rodziny w związku z rozpoczęciem spłaty rat zaległości podatkowej. Perspektywa kilku miesięcy uprawnia wniosek, że realizacja decyzji ratalnej nie spowodowała pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącej i jej męża. W efekcie uzasadnione jest również stwierdzenie, że na sytuację tę zauważalnie nie wpłynie również uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1 000 zł, przy uwzględnieniu również innych obciążających go kosztów sądowych. Wymaga zresztą podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, czyli osobom dla których obowiązek sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym tamowałby bądź ograniczał prawo do sądu. Wskazuje się tu na osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak - Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadmini-stracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Skarżąca nie znajduje się w takim położeniu. Przeciwnie: posiada znaczny majątek (w tym również luksusowe samochody osobowe). Nie zachodzi zatem obawa, że poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi zostanie ograniczone konstytucyjne prawo skarżącego do zaskarżenia do sądu drugiej instancji wydanego w jej sprawie wyroku. Oceny tej nie zmienia fakt, iż budżet skarżącej i jej męża obciążają obecnie również wpisy w sprawach I SA/Go 449/10 i I SA/Go 450/10, w których również oddalono wnioski o przyznanie prawa pomocy. Należności te znajdują bowiem pokrycie w majątku skarżącej i jej męża. Uwzględniając powyższe, postanowiono jak w sentencji.