I SA/Go 448/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2017 r. wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok z tytułu prowadzonej działalności postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. D.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. r. nr [...] wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok z tytułu prowadzonej działalności. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych, postanowieniem z 25 stycznia 2017 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Wyrokiem z dnia 29 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę D.M. na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.713 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od tej opłaty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że pracuje z wynagrodzeniem netto 1.633,78 zł. Z wynagrodzenia potrącana jest kwota 174,30 zł z tytułu zajęcia komorniczego. Uzyskany dochód w całości przeznacza na utrzymanie swoje i trójki dzieci w wieku 12, 10 i 4 lata, z którymi wspólnie mieszka. Jedyny majątek skarżącego stanowi mieszkanie o pow. 62 m². Z tej nieruchomości prowadzona jest jednak egzekucja. Skarżący nie ma oszczędności ani wartościowych ruchomości. Oświadczył, że zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, ZUS to kwota co najmniej 1.000.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, CBOSA). Oceniając sytuację finansową i majątkową przedstawioną przez skarżącego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, zgodnie z wnioskiem. Z oświadczeń skarżącego wynika, że wpis od skargi kasacyjnej - jedynej opłaty na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego będzie stanowić dla skarżącego istotny uszczerbek majątkowy. Jego dochody są bowiem obiektywnie niskie i nie mogą zostać uznane za wystarczające do poczynienia z nich wydatków innych niż służące bieżącemu i koniecznemu utrzymaniu rodziny skarżącego. Wiarygodność tych oświadczeń potwierdza treść dokumentów złożonych przez niego w związku z wnioskiem o zwolnienie od wpisu od skargi złożonym i uwzględnionym na wcześniejszym etapie postępowania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.