I SA/Go 452/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi N.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kwoty długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej (zw. dalej: Dyrektorek IC, organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (zw. dalej: Naczelnikowi UC, organem I instancji) z dnia [...] maja 2013r., którą określił skarżącemu N.S. kwotę długu celnego w wysokości 418 zł. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] sierpnia 2012r., Agencja Celna [...] Sp. z o. o. działając z upoważnienia N.S., właściciela firmy "A ", zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...], nr nadwozia [...], o pojemności silnika 2497 cm3, rok produkcji 2000. Do zgłoszenia celnego strona załączyła umowę kupna-sprzedaży z dnia [...].08.2012 r. na kwotę 1200 CHF wraz z deklaracją pochodzenia pojazdu, dokument pojazdu oraz opinię techniczną nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Przy zgłoszeniu celnym strona zadeklarowała preferencyjną stawkę celną 0% przewidzianą dla towarów pochodzących ze Wspólnoty lub z krajów korzystających. Organ celny, kierując się postanowieniami 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny: Dz. Urz. WE L nr 302 z 19.10.1992 r., ze zmianami) po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności organ celny zgodnie z postanowieniami art.33 protokołu Nr 3. dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz. Urz. WE L 45 z 15 lutego 2006 r. ze zmianami) przekazał załączony do zgłoszenia celnego dokument transakcyjny do weryfikacji. W piśmie z [...] stycznia 2013r. Generalny Dyrektoriat Ceł Federalnej Administracji Celnej poinformował, iż w wyniku przeprowadzonych wyjaśnień eksporter powiadomił, że nie wystawił, ani nie podpisał dowodu pochodzenia. W związku z tym, pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za formalnie nieważny. W tym stanie rzeczy, dnia [...] marca 2013r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie celne w zakresie określenia pochodzenia towaru, prawidłowej stawki celnej, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego. Decyzją z dnia [...] maja 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego określił stronie skarżącej stawkę celną w wysokości 10% oraz kwotę długu celnego w kwocie 418 zł. W uzasadnieniu podkreślił, że negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia w postaci deklaracji eksportera zamieszczonej na dokumencie transakcyjnym b/nr z dnia [...].08.2012r. skutkuje zmianą stawki celnej w dokumencie SAD z preferencyjnej na stawkę podstawową erga omnes oraz zmianą zapisu w polu 36 na 100. Od w/w decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i zmianę lub umorzenie postępowania. W odwołaniu podniósł, że organ nie przeprowadził prawidłowego postępowania związanego z weryfikacją dowodu pochodzenia pojazdu. Deklaracje i dokumenty były prawidłowe, a organ celny nie dokonał w postępowaniu weryfikacji dokumentu, ograniczając się do stwierdzenia braku kontaktu z importerem, co nie może obciążać stronę skarżącą. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. Dyrektor IC utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego organ celny ocenia jedynie jego poprawność formalną i nie ma możliwości dokonania oceny rzetelności danych zawartych przez importera dotyczących kraju bądź obszaru pochodzenia importowanego towaru. Dane te przyjmowane są jedynie jako deklaracja - oświadczenie, które w późniejszym okresie może zostać poddane bardziej szczegółowej kontroli merytorycznej zgodnie z przepisami obowiązującego prawa celnego (art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego). Zwrócił uwagę, że w dniu zgłoszenia celnego zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty, jego wywozu, a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych regulowało rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Natomiast datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Zgodnie z art.201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa powstanie długu celnego. Podkreślił, że w przypadku powstania długu celnego wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, która obejmuje preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Wspólnotę z niektórymi krajami lub grupami państw, w których przewidziane jest stosowanie preferencji taryfowych. Wskazał, że takie środki przewiduje, mająca zastosowanie w niniejszej sprawie, umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską, a konkretnie Protokół 3 do tejże umowy dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 ww. Protokołu 3 produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie do Szwajcarii oraz produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień niniejszej Umowy po przedstawieniu jednego z wymienionych poniżej dowodów pochodzenia: 1. świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku IIIa; 2. świadectwa przewozowego EUR-MED, którego wzór zamieszczony jest w załączniku IIIb; 3. deklaracji na fakturze lub deklaracji EUR-MED. wydanej zgodnie z art.22 Protokołu 3, która może zostać sporządzona przez: a. upoważnionego eksportera w rozumieniu art. 23 niniejszego Protokołu 3 lub b. przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednej lub większej liczby opakowań zawierających produkty pochodzące, których całkowita wartość nie przekracza 6000 EUR. Powołując się na się na treść pisma z [...] stycznia 2013 r. podkreślił, że stwierdzenie strony, że wynik weryfikacji "eksporter nie był osiągalny pod wskazanym adresem" jest niezgodne z prawdą i treścią otrzymanej weryfikacji. Z uwagi jednak na fakt, że w niniejszej sprawie szwajcarskie władze celne nie potwierdziły pochodzenia towaru, deklaracja o pochodzeniu towaru nie mogła stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej zerowej stawki celnej. Wskazał też, że z orzecznictwa sądowego wynika, że weryfikacja przeprowadzona zgodnie ww. przepisami przez władze kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez ww. umowę formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają natomiast uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o: 1/ uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie; 2/ zobowiązanie Dyrektora IC do przedłożenia Sądowi dokumentów potwierdzających fakt przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego, a przede wszystkim zawierających informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych odnośnie treści oświadczenia eksportera bądź też niemożności nawiązania z nim kontaktu; 3/ dokonanie konfrontacji pomiędzy rzeczoznawcą, który na jego zlecenie sporządził przed zgłoszeniem celnym ocenę techniczną, a biegłym rzeczoznawcą powołanym przez organ celny, który ustalił wartość tego samochodu nie mając żadnych możliwości jego oględzin. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, że organ celny nie miał możliwości potwierdzenia prawdziwości najistotniejszych danych podanych przez przywożącego samochód z zagranicy i to już w momencie jego wwozu na obszar celny. Za niezrozumiałe uznał stanowisko organu, że pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia, skoro wraz ze zgłoszeniem celnym okazywany jest odpowiednik polskiego dowodu rejestracyjnego, który zawiera wszystkie dane włącznie z miejscem zarejestrowania pojazdu. Za nielogiczne uznał twierdzenie organu, że eksporter powiadomił, iż nie wystawił, ani nie podpisał dowodu pochodzenia, skoro były właściciel pojazdu (ob. Szwajcarii) nie jest już w jego posiadaniu (a także dowodu rejestracyjnego), a jednocześnie nie zgłosił faktu jego kradzieży. Za nieprawidłowe uznał również kwestionowanie wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę na przejściu granicznym dopiero po upływie kilku miesięcy, a następnie uznanie za właściwej opinii wydanej przez powołanego przez siebie biegłego, choć ten nie miał możliwości zaznajomienia się ze stanem technicznym pojazdu, gdy został sprzedany. Jego zdaniem, DIC nieprawidłowo wskazał jako właściwy do rozpoznania sprawy WSA w Gorzowie Wlkp., gdyż zamieszkuje na stałe w [...] i aktualnie kontrolę dokumentów prowadzi Urząd Celny, w związku z czym, sąd z tej miejscowości powinien rozpoznać sprawę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art.145 §1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddala ją, co wynika z art.151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego orzeczenia nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów, które skutkowałoby wyeliminowaniem go z obrotu prawnego Spór w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organy celne zasadnie zakwestionowały przyjętą przez stronę skarżącą w zgłoszeniu celnym preferencyjną stawkę celną 0% przewidzianą dla towarów pochodzących ze Wspólnoty lub z krajów korzystających. Bezsporne w sprawie jest, że skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2000, deklarując preferencyjną stawkę celną 0% w oparciu o zamieszczoną deklarację pochodzenia towaru. Zgodnie z art. 201 ust. 2 WKC dług celny powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Podstawową formą dokonania zgłoszenia celnego jest zgłoszenie w formie pisemnej, które dokonuje się na formularzu zgodnym z oficjalnym, przewidzianym w tym celu wzorem. Są one podpisane i zawierają wszystkie elementy niezbędne do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary. Do zgłoszenia dołącza się wszystkie dokumenty, których przedłożenie jest wymagane dla zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary (art. 62 ust. 1 i 2 WKC). W przypadku powstania długu celnego wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich zgodnie z art.20 ust.1 WKC, natomiast w myśl art.20 ust.3 lit. d) WKC, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Wspólnotę z niektórymi krajami lub grupami państw, w których przewidziane jest stosowanie preferencji taryfowych. Do umów tych należy umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz.Urz. WE L 45 z 15 lutego 2006 r. ze zmianami), natomiast Protokół 3 do tejże Umowy dotyczy definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art.16 ww. Protokołu 3 produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie do Szwajcarii oraz produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień niniejszej umowy po przedstawieniu jednego z dowodów pochodzenia: 1. świadectwa przewozowego EUR.1, 2. świadectwa przewozowego EUR-MED, 3. deklaracji na fakturze lub deklaracji EUR-MED. wydanej zgodnie z art. 22 Protokołu 3, która może zostać sporządzona przez: a. upoważnionego eksportera w rozumieniu art. 23 niniejszego Protokołu 3 lub b. przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednej lub większej liczby opakowań zawierających produkty pochodzące, których całkowita wartość nie przekracza 6000 EUR. Zatem zgodnie z ww. przepisami dowodem preferencyjnego pochodzenia towaru może być m.in. deklaracja na fakturze sporządzona zgodnie z art.22 Protokołu 3. Należy podkreślić, że choć w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego organ ocenia jedynie poprawność formalną dokumentów i nie ma możliwości dokonania danych zawartych przez importera w zakresie pochodzenia towaru, to po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. W tym celu organy celne mogą przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów (art.78 ust.1 i 2 WKC). Działania takie, choć budzą zastrzeżenia strony, są prawidłowe i zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Z tego uprawnienia organ celny skorzystał przesyłając świadectwo przewozowe do weryfikacji do upoważnionego organu celnego Szwajcarii, który zgodnie z art.33 ust.3 Protokołu 3 był uprawniony do weryfikacji. Jak wynika z odpowiedzi organu celnego Szwajcarii z dnia [...] stycznia 2013r., eksporter powiadomił, że nie wystawił ani nie podpisał dowodu pochodzenia pojazdu. Z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać za nieważny dowód jego pochodzenia. Co istotne, deklaracje na fakturze powinny być opatrzone własnoręcznym podpisem eskortera (art. 22 ust. 7 Protokołu) czego w niniejszej sprawie eksporter nie potwierdził. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organy zasadnie uznały, że sprowadzony pojazd, nie może zostać oclony według stawki preferencyjnej. W tym miejscu należy wrócić uwagę, że zgodnie z art.86 ustawy Prawo celne (Dz. U. z 2004r. nr 68 poz.622) organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Tak więc w/w wynik weryfikacji uzyskany od organów celnych Szwajcarii zgodnie z umową między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją, mógł być przyjęty jako dowód w tymże postępowaniu. Co istotne, weryfikacja przeprowadzona zgodnie z ww. przepisami przez władze kraju wystawiającego świadectwo pochodzenia, jest jedyną przewidzianą przez w/w umowę formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają zatem prawnych możliwości do przeprowadzenia własnych ustaleń i kwestionowania uzyskanych tą drogą wyników weryfikacji, ani domagać się od władz celnych Szwajcarii, wykazania, iż postępowanie weryfikacyjne zostało właściwie przeprowadzone (por. wyrok NSA z dnia 13.04.2010 r. I GSK 127/09). W świetle powyższego, należy uznać za bezzasadny wniosek skarżącego o zobowiązanie Dyrektora IC o przedłożenie dokumentów potwierdzających fakt przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego. Jak zostało bowiem powyżej podkreślone, organy celne nie maja możliwości powtórnej weryfikacji tego, co ustaliły organy celne Szwajcarii - a co znalazło wyraz w piśmie z dnia [...] stycznia 2013r. - gdyż są ich ustaleniami związane. To potwierdza - wbrew temu co twierdzi skarżący – że polskie organy celne w momencie wwozu towaru z zagranicy nie posiadają prawnych możliwości dokonania ustaleń, które nie leżą w ich gestii. Skarżący podniósł, że w jego ocenie zadziwiające jest, że dopiero po upływie 1,5 roku do rozpoczęcia przez niego działalności w zakresie importu samochodów organy celne zmieniły swoje stanowisko. Odnosząc się do tego zarzutu, należy podkreślić, że organ celny w momencie przyjmowania zgłoszenia obowiązany jest jedynie sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne określone w art. 62 WKC, to znaczy, czy jest złożone na właściwym formularzu, prawidłowo wypełnionym, czy jest podpisane oraz czy załączono do niego wszystkie dokumenty wymagane do objęcia towaru procedurą celną. Jeżeli zgłoszenie spełnia określone wyżej wymogi, organ celny zobowiązany jest je przyjąć. Jeżeli zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym, odmawia jego przyjęcia, co nie jest równoznaczne z weryfikacją zgłoszenia celnego. Tak więc przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialnotechniczną, która nie może przesądzić o prawdziwości zgłoszenia celnego, a organ celny nadal zachowuje prawo do ingerencji w prawną sytuację towaru objętego tym zgłoszeniem, zgodnie z ww. art. 78 ust. 1 i 2 WKC po zwolnieniu towarów, co miało miejsce w niniejsze sprawie. Również zarzut oparcia się przez organ na opinii powołanego przez niego rzeczoznawcy jest bezpodstawny, gdyż organy celne w niniejszej sprawie takiego biegłego nie powołały. Zatem nie mogły oprzeć się na jego wycenie. Także zarzut błędnego pouczenia przez organ, co do wojewódzkiego sądu administracyjnego - właściwego do rozpoznania sprawy - jest chybiony. Zgodnie z art.13 §2 P.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd na którego obszarze właściwość ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność jest zaskarżona. Skoro zatem skarżący kwestionuje decyzję Dyrektora Izby Celnej, to właściwym do rozpoznania skargi jest sąd w Gorzowie Wlkp., a nie w [...]. Decydujące jest bowiem w tym wypadku miejsce siedziby organu, a nie miejsce zamieszkania skarżącego. Sąd poddając kontroli postępowanie organów celnych nie stwierdził naruszeń również w tym zakresie. Organy podjęły bowiem w toku postępowania wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co znalazło wyraz w wydanych decyzjach. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.