I SA/Go 453/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Powiatu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. W dniu 7 kwietnia 2015r. Powiat wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] marca 2015r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] listopada 2013r. wystawiony przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie ww. tytułu wykonawczego prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku skarżącego Powiatu, celem wyegzekwowania obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżący zgłosił w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzut wykonania w całości obowiązku oraz – jak sam wskazał "z daleko idącej ostrożności procesowej" - zarzut przedawnienia. Uzasadniając zgłoszone zarzuty wskazał, że ww. tytuł wykonawczy obejmuje obowiązkową wpłatę za miesiące od września do grudnia 2008r. na rzecz PFRON zlikwidowanego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Zaznaczył, że Prezes Zarządu PFRON [...] września 2009 r. wydał decyzję o rozłożeniu SPZOZ na raty zaległości w kwocie 181.174,55 zł za okres od grudnia 2007 r. do grudnia 2008 r., a SPZOZ w bilansie likwidacyjnym wskazał do zapłaty na rzecz PFRON 146.401,71 zł, która to kwota została [...] listopada 2010 r. przekazana w całości przez Powiat na rzecz wierzyciela. Skarżący stwierdził, że obowiązkowe wpłaty objęte ww. tytułem wykonawczym zostały ujęte w decyzji z [...] września 2009 r. i zapłacone częściowo przez SPZOZ w likwidacji oraz częściowo przez Powiat. Pismem z [...] lipca 2014 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie podniesionych przez skarżącego zarzutów i z tego powodu postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na postanowienie Prezesa PFRON z [...] września 2014 r. nr [...] oraz utrzymujące je w mocy postanowienie z [...] grudnia 2014 r. nr [...], uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Zaznaczył, że wierzyciel w ww. postanowieniach uznał oba zarzuty, tj. wykonania obowiązku i przedawnienia obowiązku, za nieuzasadnione, a dla organu egzekucyjnego, w myśl art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ostateczne stanowisko wierzyciela jest wiążące. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 4 i § 4, art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 18 kpa. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powołując się na przepisy art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 i art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał że w przypadku zgłoszenia zarzutów istotnym elementem jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów. Podkreślił, że wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia podstaw zarzutów. Zauważył, że funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 – 5 ww. ustawy jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Organ nadzorczy wyjaśnił, że przez skarżącego zostały podniesiony zarzuty wymienione przez ustawodawcę w art. 33 § 1 pkt 1 ww. ustawy, których rozpoznanie zostało jednoznacznie uzależnione od stanowiska wierzyciela, a ten ostatecznie wyraził je postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. Powołując się na uzasadnienie tego postanowienia Dyrektor wskazał, że wierzyciel decyzją z [...] lipca 2009r. określił SPZOZ wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2007 r. do grudnia 2008 r., a decyzją z [...] września 2009 r. odmówił umorzenia odsetek za ten okres i rozłożył zobowiązanemu należność na 18 miesięcznych rat. W dniu [...] czerwca 2010 r. SPZOZ został wykreślony z KRS, a jego wszystkie zobowiązania i należności zostały przejęte przez organ założycielski, tj. Powiat. SPZOZ w likwidacji nie wywiązywał się z układu ratalnego (nie dotrzymał terminu płatności 3 i 4 raty, nie uiścił rat 7 – 13, a ratę 18 wpłacił niepełną), co spowodowało wygaśnięcie z mocy prawa decyzji ratalnej w części dotyczącej rat niezapłaconych w terminie. Konsekwencją tego było wystawienie wobec skarżącej dwóch tytułów wykonawczych. Wierzyciel zaznaczył, że bezzasadne są twierdzenia Powiatu, że przejmuje on jedynie te zobowiązania, które zostały zgłoszone do likwidatora w terminie wskazanym w ogłoszeniu oraz ujęte w bilansie zlikwidowanego SPZOZ. Likwidator dysponował wiedzą o posiadanych zaległościach w kwotach większych niż ujęte w bilansie. Prezes PFRON wskazał, że wpłatę z [...] listopada 2010 r. w kwocie 146.401,71 zł zaliczono na poczet zaległości w taki sposób, że do zapłaty pozostały części nieuiszczonych należności za miesiące od maja do czerwca 2008 r. i od września do grudnia 2008 r. Natomiast odnośnie zarzutu przedawnienia Prezes PFRON uznał go za bezzasadny, wskazując że okres obowiązywania decyzji ratalnej jest wyłączony z obliczenia okresu przedawnienia. Po przytoczeniu argumentacji wierzyciela Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do rozpatrzenia zarzutów niezgodnie z wolą wierzyciela. Zaznaczył, że rozpoznając zażalenie jest, podobnie jak organ egzekucyjny, związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do kontroli przez organ odwoławczy stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Natomiast co do powołanego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (błąd co do osoby zobowiązanego), organ odwoławczy poinformował, że ocenie merytorycznej nie podlegają zarzuty wniesione po upływie 7-dniowego terminu z art. 27 § 1 pkt 9 ww. ustawy. W skardze na powyższe postanowienie, Powiat wniósł o jego uchylenie ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na nieuwzględnieniu zgłoszonych zarzutów, 2. art. 29 § 1 ww. ustawy przez jego zastosowanie, pomimo że zarzut nieistnienia zobowiązania ma charakter szczególny, co powoduje konieczność podjęcia przez organ egzekucyjny merytorycznego badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, 3. art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy, polegające na nieumorzeniu prowadzonego postępowania w sytuacji, gdy obowiązek objęty tytułem wykonawczym został przez skarżącego wykonany w całości, a nadto zobowiązania uległy przedawnieniu, 4. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i nie umorzenie postępowania pomimo upływu okresu przedawnienia, 5. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 w zw. z art. 80 kpa przez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, przekroczenie granic jego swobodnej oceny w drodze jego dowolnej i wybiórczej analizy, sprowadzającej się do pominięcia uchwały rady Powiatu. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu Powiat zarzucił również naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 49 ust. 1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Argumentacja skargi sprowadza się do uzasadnienia zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów nieistnienia obowiązku i przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podkreślając wiążący charakter stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów, wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z 22 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1063/15 oddalił skargę Powiatu na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie to nie dotyczy skargi w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego pozwalała na przyjęcie, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym, przy czym podkreślenia wymaga, że organem egzekucyjnym w tym postępowaniu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego a wierzycielem Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, samo zaś postępowanie dotyczy egzekucji należności pieniężnych. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu, który zgłaszając je może powoływać się na naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub niedopuszczalność egzekucji. Mogą zostać one wniesione w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a zatem są środkiem zaskarżenia służącym zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Trzeba również podkreślić, że po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie mogą być one przez zobowiązanego uzupełnione ani nie może on wnieść nowych zarzutów. Zgodnie natomiast z przepisem art. 34 § 1 powołanej wyżej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to inne podmioty. Wówczas obowiązkiem organu egzekucyjnego jest przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów wymienionych w art. 33 ww. ustawy. Należy także zaznaczyć, że organ egzekucyjny w tym badaniu nie jest związany wskazaną przez zobowiązanego podstawą prawną zarzutów. Dokonanie prawidłowej klasyfikacji wniesionych przez zobowiązanego zarzutów ma decydujące znaczenie przy ustaleniu, czy wypowiedź wierzyciela w zakresie podniesionego zarzutu jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut wykonania w całości obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] oraz przedawnienia dochodzenia roszczenia. Pierwszy z zarzutów uzasadniał zapłaceniem objętych ww. tytułem wykonawczym obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON częściowo przez SPZOZ w likwidacji oraz częściowo przez siebie, tj. Powiat. Zarzutu przedawnienia dochodzenia roszczenia nie uzasadnił. W myśl art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zatem podniesione przez skarżącego zarzuty wykonania obowiązku i przedawnienia prawidłowo zostały zakwalifikowane przez organ egzekucyjny do zarzutów wyszczególnionych w tym przepisie. Konsekwencją tego była konieczność uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych zarzutów, co Naczelnik Urzędu Skarbowego uczynił, a następnie oparł swoje rozstrzygnięcie na tym stanowisku. Należy podkreślić, że stanowisko wierzyciela, wyrażone ostatecznym postanowieniem Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2014 r., było dla organu egzekucyjnego wiążące. Jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że organy obu instancji orzekające w sprawie zgłoszonych zarzutów nie mogły ocenić tych zarzutów odmiennie niż uczynił to wierzyciel - Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w ww. ostatecznym postanowieniu. Należy także podkreślić, że również Sąd nie mógł badać zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów wykonania obowiązków i przedawnienia, co do których w sposób wiążący wypowiedział się wierzyciel ww. postanowieniem. Dodać tylko trzeba, że ostateczne postanowienie wierzyciela zawierające jego stanowisko co do zarzutów egzekucyjnych, podlegając odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zostało przez ten sąd (tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) zaakceptowane wyrokiem z 22 lipca 2015 r., wydanym w sprawie V SA/Wa 1063/15. W tym stanie rzeczy Sąd uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 59 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy za bezzasadny. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 29 § 1 ww. ustawy. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny zastosował ten przepis, mimo że zgłoszenie zarzutu nieistnienia zobowiązania powoduje koniczność podjęcia przez organ egzekucyjny merytorycznego badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z takim stanowiskiem, w świetle brzmienia przytoczonych wyżej przepisów, trudno się zgodzić. Zacytowany przez skarżącego fragment z komentarza do postępowania egzekucyjnego w administracji wyjaśnia sytuację dotyczącą możliwości składania zarzutów, gdy egzekucja jest niedopuszczalna za względów merytorycznych (art. 33 pkt 1 i 2 ww. ustawy) - wówczas organ egzekucyjny będzie musiał zająć się stroną merytoryczną zobowiązania. Jednakże w sytuacji, gdy organ ten i wierzyciel są odrębnymi podmiotami, a stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, to na wierzyciela ciąży obowiązek "zajęcia się merytoryczną stroną zobowiązania" w przypadku zgłoszenia zarzutu z art. 33 pkt 1 i 2 ustawy. Rozpatrzenie tej kwestii leży w gestii wierzyciela, a sposób w jaki zostanie ona wyjaśniona jego ostatecznym postanowieniem będzie wiążący dla organu egzekucyjnego. Należy bowiem podkreślić, że związanie, o który mowa wyżej oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 80/12). Za całkowicie chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Sąd nie może badać zasadności podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organy orzekające ww. przepisu, albowiem przepis ten nie stanowił podstawy prawnej wydania zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia go poprzedzającego. Powołał go wierzyciel w obu ww. postanowieniach zawierających jego stanowisko, które to postanowienia zostały – co już wyżej zaznaczono – poddane odrębnej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie V SA/Wa 1063/15. Natomiast kontrolując postanowienie wydane w trybie art. 34 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sąd może jedynie ocenić, czy organ egzekucyjny prawidłowo uwzględnił stanowisko wierzyciela. W świetle powyższych rozważań należy jedynie dodać, że wobec prawidłowego rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, niezasadny jest również zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 2, art. 78 w zw. z art. 80 kpa. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.