I SA/Go 455/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Z.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Skarżący Z.S. – dalej zwany Strona, Skarżący- złożył skargę na postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego przyjął do realizacji tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2016 r., wystawiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., w celu wyegzekwowania z majątku Skarżącego zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV. Odpis ww. tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 10 czerwca 2016 r. Skarżący w dniu 15 czerwca 2016 r., złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wskazując na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z urzędu na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.). Po uzyskaniu ostatecznego postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie stanowiska wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego, w dniu [...] lutego 2017 r. wydał postanowienie, którym odmówił uwzględnienia złożonego zarzutu. Przedmiotowe postanowienie doręczono Skarżącemu w dniu 27 lutego 2017 r., natomiast Wierzycielowi w dniu 2 marca 2017r. Powyższe postanowienie stało się ostateczne. W dniu 25 lutego 2017 r. Skarżący wniósł o zawieszenie ww. postępowania egzekucyjnego, powołując się na złożenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenia na ostateczne postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Organ egzekucyjny - postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. – podjął zawieszone - z uwagi na złożone w dniu 15 czerwca 2016 r. zarzuty - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. W dniu [...] maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie Nr [...], którym odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016r. Strona skarżąca na to postanowienie wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w którym podtrzymała wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo Skarżący podniósł argumentację, że wierzyciel nie przedstawił mu dokumentów świadczących o istnieniu obowiązku. Organ odwoławczy wezwał Skarżącego do sprecyzowania zakresu żądania w celu ustalenia, czy przedmiotem żądania jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W piśmie z dnia [...] września 2017 r. Skarżący wyjaśnił, że wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o "zaniechanie postępowania egzekucyjnego", z uwagi na okoliczności dotyczące działań wierzyciela. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, Nr [...] z dnia [...] maja 2017r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe postanowienie doręczono Stronie skarżącej w dniu 29 września 2017 r. Strona na ww. postanowienie wniosła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który przekazał skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu 27 października 2017 r. W skardze Strona skarżąca podtrzymała argumentację przedstawianą w trakcie postępowania, czyli nieistnienie obowiązku. Skarżący wskazał, że opłacał abonament RTV, gdy miał możliwość korzystania z odbioru sygnału telewizji naziemnej. Natomiast przerwał opłacanie abonamentu RTV, gdy podpisał umowę z innym operatorem ([...]) i od tego momentu opłaca abonament zgodnie z zawartą umową. Skarżący wskazał, że nie korzysta z sygnału telewizji publicznej, a w konsekwencji nie jest obowiązany do opłacania abonamentu RTV. Strona skarżąca podniosła, że nie zawierała z [...] żadnej umowy, ani też nie otrzymała urządzeń umożliwiających odbiór tego sygnału. Jednocześnie Skarżący wystąpił do Sądu o "zwolnienie’’ z opłaty na rzecz Poczty Polskiej S.A. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie jest uprawniony do zmiany rozstrzygnięcia dokonanego przez organ, ani tym bardziej do umorzenia zobowiązania będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego ("zwolnienia z opłaty abonamentowej"). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej: Ppsa) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/2012, LexisNexis nr 5991706). Należy podkreślić, że niniejsza sprawa dotyczy postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało wydane wskutek złożonego przez Skarżącego pisma (karta 65 a.a) w którym wskazał, że nie zgadza się z postanowieniem wierzyciela z dnia [...] lutego 2017 r. (wydanego w przedmiocie stanowiska wierzyciela) i zaskarżył je do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W treści pisma Skarżący "prosi o wstrzymanie egzekucji do chwili rozpatrzenia i wydania postanowienia przez Sąd". Jednocześnie złożył kopię pisma do Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym przedstawił swoją sprawę dotyczącą postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Urząd Skarbowy na wniosek Poczty Polskiej S.A. (karta 64 a.a.). Organ przyjął, że złożone w dniu 25 lutego 2017 r. pismo, stanowi wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. W dacie składania pisma Stronie nie doręczono jeszcze postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. o odmowie uwzględnia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym nie było podstaw do uznania, że pismo to jest zażaleniem na postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. Z pisma tego wynikało, że Strona nie zgadza się z postanowieniem w którym wierzyciel utrzymał stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu dotyczącego nieistnienia zobowiązania. Postanowienie to jest niezaskarżalne. Stanowisko wierzyciela (a tym samym postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r.) mogło być kwestionowane dopiero w postępowaniu dotyczącym postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzut i co do zasady dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowisko wierzyciela wiąże organ egzekucyjny w zakresie zarzutu dotyczącego istnienia zobowiązania. Dlatego też dopiero na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutu, stanowisko wierzyciela podlegałoby ocenie sądu. Sąd orzekający ma świadomość, że Skarżący działał samodzielnie, nie korzystał z fachowej pomocy prawnej. Jednak należy wskazać, że na wszelkich rozstrzygnięciach jakie otrzymywał od organu egzekucyjnego jak i wierzyciela zawarte były prawidłowe pouczenia o środkach zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 23 § 6 u.p.e.a. – organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Od dnia 1 stycznia 2016 r. ustawodawca w przepisie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie przewiduje możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Uprawnienia do wstrzymania czynności lub postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., przysługujące organowi nadzoru, mogą być wykorzystane wyłącznie w ramach tego nadzoru, tj. kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego, w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. Przepisy u.p.e.a. nie normują instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpił, gdyż wniosek Strony nie był nawet adresowany do organu nadzoru. Ponadto na etapie rozpatrywania zażalenia Skarżącego na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy dodatkowo poinformowała Skarżącego pismem z dnia [...] sierpnia 2017r. o przepisach regulujących tryb wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego, występując jednocześnie o potwierdzenie zakresu żądania. Z udzielonej odpowiedzi wynikało, że Skarżący oczekuje merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Organ odwoławczy wskazał, że jako organ nadzoru nie znalazła przesłanek do podjęcia z urzędu działań w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tym samym na merytoryczne rozpatrzenia żądania Skarżącego pozwalała jedynie realizacja trybu dotyczącego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zakończona wydaniem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu, organ nie naruszył interesu Strony poprzez zakwalifikowanie pisma Strony z dnia [...] lutego 2017 r. adresowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z wystąpieniem okoliczności uzasadniających czasową przerwę w jego prowadzeniu. Jedną z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wniosek wierzyciela, co pozwala zająć stanowisko, że wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wiążącą organ egzekucyjny inicjatywą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uprawnienie takie nie przysługuje natomiast zobowiązanemu. Ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania. W postępowaniu egzekucyjnym nie ma zastosowania instytucja fakultatywnego zawieszenia postępowania na wniosek strony. Z tego też względu zasadnie organ uznał, że na merytoryczne rozpatrzenie wniosku pozwalał jedynie tryb dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż zastosowanie tej instytucji jest możliwe także na wniosek wierzyciela. Zgodnie z treścią art. 56 § 1 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o wskazanie ewentualnych okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w tym w szczególności o wskazanie, czy wierzyciel wyraża wolę zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W piśmie z dnia [...] maja 2017r. Wierzyciel poinformował m.in., że mógłby wystąpić z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji złożenia przez Skarżącego wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty spłaty zaległości z tytułu abonamentu RTV. Oznacza to, że wierzyciel z wnioskiem o zawieszenie postępowania nie wystąpił. Nie wystąpiły również inne przesłanki zawieszenia postępowania. W rozważanej sprawie Skarżący, uzasadniając wniosek, wskazywał na fakt złożenia pisma do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczne postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów. Sąd chciałby w tym miejscu wskazać, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego można złożyć skargę kasacyjną, ale od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ustawodawca nie przewidział natomiast uprawnienia do zaskarżania rozstrzygnięcia wierzyciela (jak też innych rozstrzygnięć wydawanych w toki postępowania egzekucyjnego) bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego – pomijając już kwestię, że postanowienie z [...] lutego 2017 r. jest niezaskarżalne do sądu. Skarżący nie formułuje konkretnych zarzutów dotyczących prawidłowości zaskarżonego postanowienia, a jedynie wskazuje na oczekiwany efekt w postaci zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat z tytułu abonamentu RTV. Sąd na mocy powołanego wcześniej przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a.- rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie granice sprawy wyznacza zaskarżony akt – postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Z tego też względu Sąd na tym etapie postępowania nie jest uprawniony do odnoszenia się do postępowania mającego na celu wyegzekwowanie należności, w tym również co do oceny prawidłowości stanowiska wierzyciela co do istnienia zobowiązania (czego w zasadzie Strona oczekuje). Sąd w niniejszej sprawie ocenia tylko czy zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powołane przez Skarżącego okoliczności dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku podlegały ocenie wierzyciela (wyrażone w stanowisku wierzyciela) oraz organu egzekucyjnego w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016 r., zakończonym ostatecznym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2017 r. Wskazane postanowienie zostało doręczone w dniu 27 lutego 2017 r. Na marginesie wskazać należy, że organ egzekucyjny w zakresie zarzutu dotyczącego istnienia zobowiązania jest związany stanowiskiem wierzyciela. Zatem Skarżący w ramach postępowania dotyczącego zarzutów egzekucyjnych powinien kwestionować ustalenia wierzyciela i organu egzekucyjnego, poprzez wniesienie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2017 r. Z powyższego uprawnienia Skarżący jednak nie skorzystał, a jedynie po otrzymaniu stanowiska wierzyciela złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które w tamtym czasie i tak było zawieszone z uwagi na trwające postępowanie w zakresie zarzutów. W konsekwencji takiego działania, podnoszone przez Stronę skarżącą okoliczności dotyczące nieistnienia obowiązku, nie mogły podlegać ocenie w postępowaniu dotyczącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił w dniu [...] czerwca 2016 r. postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na złożenie przez Skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2016 r., do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. W związku z brakiem wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia złożonego zarzutu, ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., prawidłowo podjął przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. W rozważanej sprawie przeanalizowano wszelkie przesłanki wskazane w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w odniesieniu do stanu faktycznego rozważanej sprawy, a w związku z brakiem okoliczności wskazanych w powołanym przepisie, prawidłowo odmówiono zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z uwagi, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 56 § 1 u.p.e.a. organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto z uwagi na wydane postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutu egzekucyjnego, również ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że działanie organu w zakresie złożonego przez Stronę w dniu 25 lutego 2017 r. wniosku, jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.