I SA/Go 456/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Referent Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi M.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I SA / Go 456 / 08 U Z A S A D N I E N I E Skarżący M.Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].03.2008 roku nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].11.2007 roku nr [...] wydanej w przedmiocie ustalenia M.Z. podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2002 roku w kwocie 34.357,0 złotych od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Z akt sprawy wynika że : Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...].11.2007 roku wydał decyzję w sprawie nr [...] w przedmiocie ustalenia M.Z. podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2002 roku w kwocie 34.357,0 złotych od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Podatnik M.Z. nie wniósł w przewidzianym terminie odwołania. Natomiast w dniu [...].01.2008 roku, pismem z dnia [...].01.2008 roku wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie odwołanie. W uzasadnieniu podatnik wskazał iż w toku postępowania podatkowego działał przez ustanowionego przez niego pełnomocnika F.Z., a doręczenia dokonywane były na adres wskazany przez pełnomocnika. Nadto jak nadmienił, w toku całego postępowania pełnomocnik chorował, jego choroba jest nieuleczalna i nasila się w różnych sytuacjach i momentach. W okresie od dnia [...].11.2007 roku do dnia [...].12.2007 roku pełnomocnik podatnika wymagał stałej kontroli i pomocy osoby trzeciej i nie mógł sam przebywać w mieszkaniu . Pełnomocnik jest samotnym wdowcem i mieszka sam. W czasie zaostrzenia choroby mieszka u córki E.Z.. W okresie wydania decyzji pełnomocnik również przebywał u córki, bowiem w owym okresie nastąpiło znaczne pogorszenie się stanu zdrowia, tak że nie mógł samodzielnie funkcjonować i sam przebywać w swoim mieszkaniu, co wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].01.2008 roku i oświadczenia jego córki, które zostały załączone do wniosku. Jak wskazał po ustąpieniu objawów chorobowych w dniu [...].01.2008 roku pełnomocnik podatnika odebrał decyzję podatkową i wówczas zorientował się o zaawansowaniu postępowania i złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał iż pełnomocnik podatnika winien dochować należytej staranności, a więc po ustaniu choroby podjąć czynności zmierzające do zapoznania się z stanem prowadzonej sprawy. Jak wynika natomiast z przedłożonych dokumentów pełnomocnik nie mógł samodzielnie funkcjonowac w okresie od [...].11.2007 roku do [...].12.2007 roku. Po tej dacie a więc po [...].12.2007roku ustała przyczyna stanowiąca przeszkodę do podejmowania wszelkich działań. Pełnomocnik zapoznał się przed wydaniem decyzji z zgromadzonym materiałem dowodowym i wiedział iż w niedługim czasie zostanie wydana decyzja. Po ustaniu choroby zdaniem organu winien podjąć działania w celu zapoznania się z wydanym rozstrzygnięciem, jednak zwlekał z tym do dnia [...].01.2008 roku. Tym samym pełnomocnik nie dochował 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Od powyższego postanowienia skargę złożył skarżący zarzucając postanowieniu : - naruszenie art. 162 § 2 ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię polegająca na uznaniu ze reprezentujący stronę postępowania pełnomocnik nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w przepisanym prawem terminie, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu że pełnomocnik strony winien zapoznać się z decyzją w dniu [...].12.2007 roku a więc po dniu w którym uzyskał zdolność do działania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu podniósł że pełnomocnik skarżącego jest chory na nieuleczalną chorobę, która okresowo zagraża jego zdrowiu i życiu i wówczas stan ten uniemożliwia mu samodzielną egzystencję. Od 2006 roku jest wdowcem samodzielnie prowadzącym gospodarstwo domowe, a w momencie gdy stan jego zdrowia pogarsza się korzysta z pomocy córki. Stan jego zdrowia pogorszył się w listopadzie 2007 roku, a jego skutki trwają do dziś. W tym czasie wymagał on opieki i pomocy osoby trzeciej, dlatego też udał się do [...] do swojej córki E.Z.. Stan jego zdrowia potwierdza zaświadczenie lekarskie i oświadczenie jego córki. Z powodu nagłego i nieoczekiwanego nawrotu choroby i przebywania w związku z tym nie mógł odebrać i zapoznać się z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nadto nie posiadał on wiedzy kiedy decyzja może być wydana ze względu na fakt iż termin rozstrzygnięcia był wielokrotnie przesuwany. Dnia [...].01.2008 roku pełnomocnik zapoznał się z decyzją i w dniu 21.01.2008 roku złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem zgodnie z dyspozycją art. 126 § 1 ordynacji podatkowej, a więc w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem skarżącego przyczyny uchybienia terminu ustały w dniu 15.01.2008 roku, a nie jak twierdzi organ podatkowy w dniu 17.12.2007 roku, bowiem dopiero 15.01.2008 roku miał możliwość zapoznania się z zapadłą decyzja i podjęcia decyzji co do dalszego sposobu postępowania. Niezasadne jest również stanowisko organu iż pełnomocnik skarżącego winien zapoznać się z decyzją w dniu 17.12.2007 roku, a więc w pierwszym dniu po ustaniu przyczyny uchybienia. Ciężki stan bowiem w jakim znajdował się pełnomocnik skarżącego nie obejmował okresu od dnia [...].11.2007 roku do dnia [...].01.2008 roku, a swoim zasięgiem wykraczał poza te ramy czasowe. Pełnomocnik bowiem cierpi na chorobę nieuleczalną której objawy występują w większym lub mniejszym nasileniem ciągle. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia, a nadto wskazał iż przesyłka zawierająca decyzję była podwójnie awizowana a informacja o tym była umieszczona w skrzynce pocztowej, toteż po ustaniu przyczyny uchybienia, a więc po 16.01.2008 roku, pełnomocnik mógł podjąć działania w celu wyjaśnienia czego dotyczyła przesłana korespondencja. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się nie uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./, sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W zakresie tak oznaczonej kognicji Sąd nie dopatrzył się wymienionego w art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a./, naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania oraz innych naruszeń o charakterze proceduralnym, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził także przyczyn skutkujących nieważnością wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji lub ich wydania z naruszeniem prawa /145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a./. Tym samym także nie podzielił zarzutów skargi w takim zakresie, w jakim prowadziłyby one do uchylenia zaskarżonej decyzji lub też czynności ją poprzedzających prowadzonych w granicach sprawy. Sąd uznał jednakże iż organ podaktowy naruszył art. 162 § 1,2 ordynacji podatkowej, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 162 § 1 ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 2 ordynacji podatkowej. Tak więc przywrócenie terminu jest możliwe wówczas gdy spełnione są łącznie cztery przesłanki : 1. nastąpiło uchybienie terminowi, 2. wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu 3. wnioskodawca złożył wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia, 4. wnioskodawca dokonał czynności, dla której termin któremu uchybił jest przewidziany. Niewątpliwie co nie jest kwestionowane przez strony w niniejszej sprawie nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W dniu [...].11.2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję w sprawie [...] która została doręczona pełnomocnikowi podatnika M.Z., F.Z. na adres wskazany przez pełnomocnika. Powyższa decyzja nie została odebrana bowiem pełnomocnik podatnika w owym okresie w związku z nasileniem choroby, co zostało potwierdzone oświadczeniem córki pełnomocnika, jak i zaświadczeniem lekarskim, przebywał poza miejscem swojego zamieszkania do dnia 16.12.2007 roku. W związku z nieobecnością pełnomocnika w miejscu zamieszkania przesyłka była dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona do urzędu skarbowego. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał iż w / w przesyłka została skutecznie doręczona pełnomocnikowi podatnika. Zarówno pełnomocnik podatnika jak i podatnik nie złożyli w przewidzianym terminie odwołania od powyższej decyzji. Aby wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był skuteczny, wnioskodawca winien wnieść go w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organy podatkowe uznały iż pełnomocnik podatnika F.Z. nie dochował należytej staranności, bowiem po ustaniu choroby winien podjąć czynności zmierzające do zapoznania się z stanem sprawy, z czym zwlekał do dnia 15.01.2008 roku, w konsekwencji czego uchybił 7 dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże wskazać należy iż bieg terminu 7 dniowego dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia w którym pełnomocnik dowiedział się o wydanej decyzji. Jak natomiast wskazał pełnomocnik dopiero w dniu 15.01.2008 roku udał się do urzędu skarbowego i w tym dniu powziął wiadomość o tym iż została wydana decyzja. Brak jest natomiast przesłanek do ustalenia iż pełnomocnik skarżącego dowiedział się o wydanej decyzji wcześniej, w innym dniu, niż to zadeklarował. Nie zasadnym jest pogląd wyrażony przez organ podatkowy, iż termin ten należy liczyć od dnia w którym ustała przyczyna uchybienia w złożeniu odwołania przez pełnomocnika, bowiem dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wydanej decyzji, jest koniecznym powzięcie wiadomości iż taka decyzja została wydana / wyrok NSA z 24.03.1999 roku I SA / Gd 1664 / 98 niepubl./ Tym samym Sąd uznał iż został naruszony art. 162 § 2 ordynacji podatkowej, jednakże w stopniu nie mającym istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ podatkowy bowiem naruszył również art. 162 § 1 ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie iż uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika. Podatnik M.Z. jest reprezentowany w postępowaniu podatkowym przez pełnomocnika F.Z.. W związku z powyższym należy podkreślić iż skutki działań podejmowanych przez pełnomocnika obciążają reprezentowanego podatnika / wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1997 r., I SA / Gd 1144 / 97, Temida (CD), Sopot 2002 /. Natomiast o braku winy w niedopełnieniu obowiązku przez pełnomocnika podatnika jako przesłance warunkującej uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia / wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, niepubl. /. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności do której pełnomocnik podatnika jest zobowiązany. / wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., I SA/Po 495/97, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., SA/Sz 191/97, Temida (CD), Sopot 2002), Jak wskazał pełnomocnik skarżącego w okresie listopada i grudnia nastąpiło pogorszenie się jego stanu zdrowia, co zostało poparte zaświadczeniem lekarskim i oświadczeniem jego córki E.Z.. Powyższe pogorszenie się stanu zdrowia pełnomocnika spowodowało konieczność sprawowania opieki nad pełnomocnikiem przez osoby trzecie i w związku z tym konieczność pobytu poza miejscem zamieszkania. W związku z tym w okresie od dnia [...].11.2007 roku do dnia [...].12.2007 roku pełnomocnik przebywał u córki. Jak wskazuje nadto pełnomocnik podatnika, jego choroba nie ograniczała się do listopada i grudnia 2007 roku, a trwała co najmniej od 2006 roku, w tej mierze powołując się na historię choroby załączoną do akt sprawy. Choroba na którą cierpi jest chorobą nieuleczalną, która objawia się częstymi atakami depresji i dezorientacji, zaburzeniami pamięci które występują z różnym nasileniem bez przerwy i w takim wypadku wymaga on opieki osoby trzeciej. Jak wynika z akt sprawy skarżący M.Z. udzielił pełnomocnictwa F.Z. dnia [...].08.2005 roku. O tym iż jest przewlekle chory informował organ podatkowy już wcześniej dnia [...].04.2006 roku / k. 48 akt /. Zdaniem Sądu choroba pełnomocnika nie stanowi samoistnej przesłanki usprawiedliwiającej nie zachowanie należytej staranności w dbałości o interesy reprezentowanego, a tym samym o wyłączeniu winy pełnomocnika. Charakter choroby pełnomocnika nakazuje stwierdzić iż nie jest przeszkodą nie do przezwyciężenia, na drodze do wypełnienia swoich obowiązków. Należy podkreślić iż choroba pełnomocnika w dniach [...].11.2007 roku do dnia [...].12.2008 roku nie była jednostkowym nagłym stanem chorobowym. Pełnomocnik jak wynika z akt sprawy, na co sam się powołuje chorował już od 2006 roku i to na chorobę objawiająca się okresowymi stanami nasilenia do tego stopnia iż wymagał on opieki osoby trzeciej. Zdaniem Sądu o ile mimo choroby pełnomocnik zdecydował się podjąć reprezentowania swojego syna w postępowaniu podatkowym, to winien również dopełnić wszystkich obowiązków z tym postępowaniem związanych, dochowując w tym zakresie należytej staranności. O ile nie był w stanie ich dopełnić to winien tak zorganizować swoją pracę, przewidując możliwy nawrót choroby i dokładając szczególnej staranności aby reprezentowany nie poniósł z tego tytułu uszczerbku. Natomiast o ile uznałby iż charakter choroby jest taki iż uniemożliwia reprezentowanie syna w postępowaniu podatkowy, a nie może liczyć na pomoc w tym zakresie osób trzecich, winien wypowiedzieć pełnomocnictwo. Każde inne zachowanie należy ocenić jako zachowanie godzące w zasadę szczególnej staranności jakiej należy wymagać od pełnomocnika i noszące znamiona lekkomyślności czy niedbalstwa. Podkreślić należy że choroba pełnomocnika nie była chorobą nagłą i niespodziewaną, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, bowiem chorując od dłuższego czasu, wiedział on o tym iż może nastąpić okres nasilenia choroby / wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., I SA 1072/00, niepubl. /. W związku z powyższym mógł w tym zakresie liczyć na pomoc córki, tym bardziej iż u niej przebywał w okresie nasilenia choroby., mógł również tak zorganizować przyjmowanie korespondencji, aby nie spowodować ujemnych konsekwencji dla reprezentowanego. Tym samym należało uznać iż uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika, a tym organ podatkowy naruszył art. 162 § 1 ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika. Uchybienie powyższe nie miało jednak wpływu na wynik sprawy bowiem w konsekwencji uznania że pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności i przypisania mu winy w uchybieniu terminu, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu okazało się uzasadnione. W związku z powyższym Sąd stosownie do art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. Asesor WSA A. Rzepecka Sędzia WSA J. Jaśkiewicz Sędzia WSA S. Kowalczyk