I SA/Go 462/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. oddala skargę. Skarżący P.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły następujący stan faktyczny. W dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR, został złożony przez A.Z. pełnomocnika skarżącego wniosek o przyznanie płatności na rok 2013. W złożonym wniosku ubiegano się m.in. o płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) do działek rolnych A i B o powierzchni 6,06 ha w pakiecie 4 wariant 4.1 ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000. W dniu 14 sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień obejmujące przedłożenie przez stronę dokumentów świadczących o posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych w/w wniosku. W odpowiedzi na w/w wezwanie pełnomocnik strony złożył wyjaśnienie, że grunty są przez skarżącego użytkowane bezumownie. W dniu 29 sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do pełnomocnika pismo w którym zwrócił się o sprecyzowanie pojęcia bezumownie użytkowane. W odpowiedzi na w/w pismo pełnomocnik w dniu 4 września 2013 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR pismo w którym wyjaśnił, że skarżący jest posiadaczem samoistnym w dobrej wierze, gruntów zadeklarowanych w/w wniosku oraz na dzień 31 maja 2013 r. był użytkownikiem tych gruntów. W dniu 9 kwietnia 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły przekazane przez Prokuraturę Rejonową, protokoły przesłuchań świadków w sprawie [...] z których wynikało, że m.in. skarżący nie był użytkownikiem/posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku na rok 2013 jak również nie wiedział, że taki wniosek, został złożony w jego imieniu. W związku z powzięciem wyżej przywołanych faktów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie anulowania numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie wniosku o wpis do ewidencji producentów mając na względzie ujawnienie w/w okoliczności postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2015r. dokonał anulowania numeru identyfikacyjnego nadanego skarżącemu w dniu [...] maja 2013 r. i wykreślenia go z ewidencji producentów. Decyzja ta po rozpoznaniu wniesionego odwołania została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Wniesiona do sądu administracyjnego skarga została przez WSA w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016r w sprawie II SA/Go 246/16 odrzucona. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013r. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący został wykreślony z ewidencji producentów oraz anulowano stronie nadany numer ewidencyjny, co oznacza, że w świetle § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej działania "Program rolnośrodowiskowy", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.) - zwane dalej rozporządzeniem PRŚ, nie spełnia przesłanek do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w roku 2013. Od w/w decyzji pełnomocnik złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W odwołaniu zarzucono naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRŚ poprzez błędną jego wykładnię w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w szczególności poprzez uznanie, że momentem decydującym o nabyciu przez rolnika prawa do płatności rolnośrodowiskowej jest data orzekania o tym uprawnieniu, pomimo, iż skarżący nabył uprawnienia do otrzymania płatności w czasie gdy posiadał nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wobec powyższych wniesiono o zmianę decyzji poprzez przyznanie skarżącemu płatności PRŚ na rok 2013. Decyzją z dnia [...] września 2017r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 . Skarżący wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji, naruszenie przepisu par.2 ust.1 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U z 2013 r. poz. 361 ze zm.) poprzez błędną wykładnię tego przepisu w ustalonym stanie faktycznym sprawy, poprzez uznanie, że o nabyciu przez rolnika prawa do płatności środowiskowej decyduje data orzekania w przedmiocie przyznania płatności, pomimo iż uprawnienia do uzyskania płatności strona uzyskała w czasie, gdy posiadała nadany numer identyfikacyjny na podstawie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W uzasadnieniu podnosząc, że decyzja o anulowaniu numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu z rejestru producentów ma skutek prawny wyłącznie na przyszłość, od daty, kiedy stała się ona ostateczna. Tym samym wszelkie prawa nabyte przez stronę przed dniem wykreślenia z rejestru producentów winny być zrealizowane. Organ administracji nie stwierdził bowiem nieważności decyzji o nadaniu numeru identyfikacyjnego ex tunc, a jedynie anulował numer i wykreślił skarżącego z rejestru producentów ze skutkiem od dnia wydania decyzji ostatecznej w tym przedmiocie. Organ odwoławczy w udzielonej odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze; czyni to w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu obowiązującym na moment złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności (Dz.U.2013.361) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Wskazane powyżej rozporządzenie jak również ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.2012.86 j.t.) nie określa pojęcia – posiadania. Dla zdefiniowania pojęcia "posiadanie" należy sięgnąć do przepisów Kodeksu cywilnego. W myśl art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W najogólniejszym, potocznym ujęciu posiadanie kojarzy się z wykonywaniem władztwa nad rzeczą. Jednakże w ściślejszym, techniczno-prawnym znaczeniu, zdefiniowanym w art. 336 k.c., niezbędne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 k.c.). Kierując się powyższymi uwagami, należy stwierdzić, że posiadanie działek rolnych, w rozumieniu przytoczonego powyżej przepisu rozporządzenia oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy wynika, że skarżący nie posiadał działek rolnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatności i nie prowadził działalności rolniczej Został on ponadto wpisany do ewidencji producentów mimo, że nie był producentem rolny, na skutek przestępczego działania osób trzecich - co potwierdza wyrok Sądu Okręgowego sygn. akt [...] z dnia [...].06.2016r. oraz Sądu Apelacyjnego w wyroku z dnia [...] listopada 2016r., sygn. akt. [...] z dnia [...].11.2016r. W szczególności sam skarżący zeznał w postępowaniu karnym, że nie prowadził działalności rolniczej (nie zlecał wykonania jakichkolwiek prac na działkach oraz nie podejmował w tym zakresie żadnych decyzji). Wyjaśnił również w jaki sposób doszło do uzyskania wpisu do ewidencji producentów tj. "był osobą podstawioną, która miała umożliwić obejście przepisów modulacyjnych" (strona 8-14 uzasadnienia wyroku z dnia [...].06.2016r., wydanego w sprawie o sygn. akt. [...]). W tym miejscu należy podkreślić, że prawomocny wyrok wydany w sprawie karnej [...], na podstawie art.11 P.p.s.a. wiąże sąd administracyjny orzekający w tej sprawie. Z dokonanych w postępowaniu karnym ustaleń wynika, że faktycznym posiadaczem działek rolnych wskazanych we wniosku był A.Z., który poprzez rozdysponowanie swojego gospodarstwa rolnego pomiędzy kilkanaście osób, próbował w sposób sztuczny stworzyć warunki niezbędne do uzyskania wsparcia finansowego niezgodnego z celami tego wsparcia. Wskazać bowiem należy, że w przypadku dopłat do gruntów rolnych obowiązuje. tzw. modulacja, która polega na tym, że kwota dotacji maleje wraz ze wzrostem powierzchni zgłoszonego we wniosku gospodarstwa rolnego. Zatem poprzez sztuczny podział dużego gospodarstwa na mniejsze części i zgłaszanie ich do dopłat oddzielnie przez "podstawione" osoby, A.Z. chciał uzyskać większe kwoty płatności, niż gdyby sam zgłosił we wniosku wszystkie posiadane przez siebie grunty rolne. Zgodnie ze wspomnianym artykułem 11 P.p.s.a ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełniania przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, że sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze nie ma prawa do jego kwestionowania, czy w jakikolwiek inny sposób dezawuowania ustaleń z niego wynikających. Istnienie takiego wyroku de facto musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy podatkowe w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych. To bowiem co przesądził w sposób prawomocny wyrok karny, nie może być już przedmiotem odmiennego dowodzenia. Zebrany materiał dowodowy w szczególności ustalenia zawarte w prawomocnym wyroku karnym wskazuję, że nie tylko kwestia wpisu skarżącego do ewidencji producentów rolnych stanowiła negatywną przesłankę przyznania płatności ale również brak spełnienie przez niego pozostałych przesłanek z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. uniemożliwiał przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok.. W skardze podniesiono, że organy błędnie uznały, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że o nabyciu przez rolnika prawa do płatności środowiskowej decyduje data orzekania w przedmiocie przyznania płatności, pomimo iż zdaniem skarżącego uprawnienia do uzyskania płatności strona uzyskała w czasie, gdy posiadała nadany numer identyfikacyjny. Z takim stwierdzeniem skarżącego nie można się zgodzić tym bardziej, że nie zostało ono poparte żadną podstawą prawną. Nabycie prawa do płatności rolnośrodowiskowej wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze następuje dopiero z momentem wydania w tym zakresie przez uprawniony do tego organ decyzji, a nie z momentem złożenia samego wniosku. Przypomnieć należy, że w tej sprawie organ wszczął postępowanie, przeprowadził dowody które następnie na podstawie art. 80 k.p.a na moment wydawania decyzji, a nie na moment złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zostały ocenione. Na moment wydawania decyzji skarżący nie spełniał żadnych warunków z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, w tym również tego dotyczącego posiadania numeru identyfikacyjnego. Mając na uwadze powyższe na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.