I SA/Go 47/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi "Q" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., 2. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 1.426,00 (tysiąc czterysta dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA / Go 47 / 09 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...].03.2004 roku Agencja Celna zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym tkaniny poliestrowe pochodzące z Chin, Korei i Indonezji, z zadeklarowaną stawką celną konwencyjną w wysokości 9%. Dołączone do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia m.in. świadectwo pochodzenia nr [...] skierowano do weryfikacji, jednak w terminie 10 miesięcy od dnia wystąpienia z wnioskiem o weryfikację nie uzyskano odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny odnoszący się do świadectwa nr. [...]. W związku z powyższym uznano, iż zachodzą podstawy do uznania weryfikowanego świadectwa pochodzenia zgodnie z § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania, oraz listy towarów, który pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, za nieprawidłowe. Tak, więc, po wszczęciu postępowania postanowieniem z dnia [...].04.2006 roku, decyzją z dnia [...].08.2006 roku Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...].03.2004 roku za nieprawidłowe w części dotyczącej ilości pozycji, zastosowanej stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych, kwoty podatku od towarów i usług dla części towaru z poz. 1 i dokonał ponownego naliczenia należności celnych i podatku VAT. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 121 § 1, 122, 187 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne i przepisem art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 roku Prawo celne. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w całości i umorzenie postępowania, a ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca wywiodła, że pismo weryfikujące świadectwo pochodzenia nie zostało skierowane na właściwy adres organu wystawiającego przedmiotowe świadectwo, co spowodowało brak jego merytorycznego rozpoznania. Wniosek o weryfikację jej zdaniem winien zostać przesłany pod adres [...], a nie na adres przesłany przez organy celne CCPIT. Decyzją z dnia [...].11.2006 roku po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że organem właściwym do weryfikacji świadectwa pochodzenia była Chińska Rada ds. Promocji Handlu Międzynarodowego. Jak wskazał organ, wnioski o weryfikację są kierowane do instytucji, które je wystawiły zgodnie z listą prowincjonalnych i centralnych agend i instytucji przekazaną Dyrektorowi Izby Celnej w piśmie z dnia [...].10.2004 roku i z tego względu nie jest możliwe, aby wniosek o weryfikację został wysłany na adres wskazany w odwołaniu przez skarżącą. Zdaniem organu, organ I instancji wobec nie otrzymania w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku żadnej odpowiedzi, zasadnie uznał zgodnie z art. 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania, oraz listy towarów, który pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, świadectwo pochodzenia za nieprawidłowe. Jednocześnie organ celny uznał fakt, iż krajem pochodzenia towaru są Chiny i dlatego też nie zastosował stawki autonomicznej podwyższonej, a jedynie odmówił zastosowania stawki celnej obniżonej. Nadto organ uznał za uzasadnione naliczenie zgodnie z art. 222 § 4 kodeksu celnego odsetek wyrównawczych. Od powyższej decyzji skargę złożyła skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji : 1. rażące naruszenie przepisu art. 121 § 1, art.122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne i przepisem art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 roku poprzez skierowanie przez organy celne świadectwa pochodzenia towaru nr [...] w celu jego weryfikacji na niewłaściwy adres organu wystawiającego świadectwo, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania przez organy Chin wysłanego świadectwa i w związku z powyższym, nie otrzymaniem przez organ celny odpowiedzi w tym zakresie. 2. rażące naruszenie § 20a ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania, oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, poprzez skierowanie przez organ celny świadectwa pochodzenia w celu jego weryfikacji na niewłaściwy adres organu wystawiającego przedmiotowe świadectwo, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania przez organy Chin wysłanego świadectwa i nie otrzymaniem przez organ celny odpowiedzi w tym zakresie. Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skarżąca wywiodła, że pismo weryfikujące świadectwo pochodzenia nie zostało skierowane na właściwy adres organu wystawiającego przedmiotowe świadectwo, co wynika z wydruku z oficjalnej strony internetowej Chińskiej Rady Promocji Handlu Międzynarodowego / CCPIT, co spowodowało brak jego merytorycznego rozpoznania. Zdaniem skarżącej niewłaściwym jest odmawianie wysłania wniosku na adres wskazany przez stronę i kierowanie się tylko listą prowincjonalnych i centralnych agend instytucji przekazanej organowi celnemu w piśmie z dnia [...].10.2004 roku. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że organ celny wysłał wniosek o weryfikację w dniu [...].02.2005 roku, lecz mimo upływu okresu 10 miesięcy organy celne nie otrzymały odpowiedzi, dlatego też były uprawnione do nieuznania faktu stwierdzonego w świadectwie pochodzenia, dołączonego do zgłoszenia celnego. Organ wskazał, iż wnioski o weryfikację kierowane są do instytucji potwierdzających świadectwa pochodzenia zgodnie z pieczęcią na konkretnym świadectwie. Adresy natomiast instytucji np. CCIPT są ogólnodostępne na stronach internetowych, lecz brak jest jednego wykazu adresów instytucji weryfikujących świadectwa pochodzenia. Powodem tego jest fakt, iż adresy ulegają zmianie. Z tego też względu wydruk komputerowy z dnia [...].12.2006 roku nie może stanowić dowodu uzasadniającego twierdzenie, że wniosek o weryfikację został skierowany na niewłaściwy adres tym bardziej, iż nastąpiło to 2 lata wcześniej. Na świadectwie pochodzenia znajduje się odcisk Oddziału CCPIT, z tego też względu wniosek został skierowany na adres właściwy dla CCPIT. Organ celny wskazał również, że otrzymane odpowiedzi na wnioski o weryfikację, co do niekwestionowanych pozostałych świadectw pochodzenia, dołączonych do zgłoszenia celnego, a zawierających pieczęcie Oddziału, zostały wysłane pod adres nieprawidłowy według skarżącej, a mimo to na wniosek ten uzyskano odpowiedź. Nadto, odpowiedź na powyższe wnioski zawiera adres inny od adresu wskazanego przez skarżącą, jak i inny od adresu wskazanego przez organ, co potwierdza fakt zmian adresu instytucji na przestrzeni czasu. Wyrokiem z dnia 25.09.2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji, iż skierowano wniosek weryfikacyjny na niewłaściwy adres organu wystawiającego świadectwo, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania i odpowiedzi na powyższy wniosek. Według zrzutu wniosek o weryfikację przesłano na adres CCPIT, natomiast siedziba tego organu mieści się pod innym adresem, co wynika z wydruku strony internetowej Chińskiej Rady Promocji Handlu Międzynarodowego, która została dołączona do skargi. Zdaniem Sądu jednak dołączony do skargi wydruk został sporządzony w dniu [...].12.2006 roku i dotyczy on oddziału CCPIT, natomiast świadectwo pochodzenia, które skierowano do weryfikacji, zostało wystawione przez oddział CCPiT mieszczący się w [...], a nie jak wskazała strona skarżąca [...]. Co do świadectwa pochodzenia, które miało zostać wystawione przez oddział w [...] nie uzyskano odpowiedzi na wniosek o weryfikację, a mając to na uwadze rozstrzygnięcie organów celnych było zgodne z regulacją wynikającą z §20a rozporządzenia z dnia 15.10.1997 roku. Skarżąca natomiast nie wykazała twierdzeń wskazanych w zarzutach skargi. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11.12.2008 roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż wyrok nie spełnia wymogu przedstawienia stanu faktycznego i nie wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wyjaśniono, jakie istotne okoliczności zdecydowały o nieuwzględnieniu zarzutu, iż doręczenie do oddziału w [...] zostało dokonane na niewłaściwy adres. Nie wyjaśniono również, dlaczego adres instytucji potwierdzającej świadectwo pochodzenia towaru w [...] był obiektywnie prawidłowy. Argumentacja w tej mierze była niespójna i nieprzekonywująca, w sytuacji, gdy organ celny przyznał, że adresy tych samych instytucji na przestrzeni czasu ulegają zmianie, o czym świadczy m.in. fakt przekierowania trzech pozostałych wniosków przesłanych do Chin. Tym samym nie była możliwa kontrola kasacyjna wyroku. Zdaniem Sądu skarżąca w skardze kasacyjnej wskazała na brak w aktach sprawy dowodu doręczenia pisma zawierającego m.in. wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia wystawionego przez oddział w [...]. Na konieczność istnienia dowodu doręczenia wskazuje również organ celny umieszczając na wniosku zwrot "za zwrotnym potwierdzeniem odbioru". Okoliczność ta i wpływ jej na rozstrzygnięcie zdaniem Sądu winna zostać wyjaśniona, bowiem Sąd w swym uzasadnieniu nie odniósł się do tej kwestii, nie przeprowadził kontroli działania organu w tym zakresie. Sąd w swym uzasadnieniu dokonał oceny prawidłowości działań organów celnych podjętych w trybie § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 roku w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego towarów oraz sposobu jego dokumentowania / Dz.U. Nr 134 poz. 886 /, natomiast przywołując zarzuty spółki wskazał na argument związany z § 20a rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania, oraz listy towarów, których pochodzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia / Dz.U. Nr 130 poz. 851 z zm./. Z tego też względu Sąd winien rozstrzygnąć, które rozporządzenie miał na uwadze. Sąd zwrócił również w tym kontekście uwagę na to, że § 29 rozporządzenia RM z dnia 21.10.1997 roku w zakresie, w jakim stanowi o skutku nieotrzymania odpowiedzi na wniosek o weryfikację w postaci odmowy przyznania preferencji celnych jest niekonstytucyjny jako wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 20 § 3 kodeksu celnego powołując się na wyrok NSA z dnia 9.10.2008 roku I GSK 1150 / 07. Zdaniem Sądu milczenie organu weryfikującego świadectwo pochodzenia nie może być tożsame z stwierdzeniem, że importer nie udokumentował pochodzenia towaru, bowiem nie znajduje to oparcia w obowiązujących przepisach Przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia z dnia 15.10.1997 roku uzależnia możliwość uznania dokumentu za nieprawidłowy, od potwierdzenia pochodzenia towaru m.in. od braku odpowiedzi na wniosek o weryfikację, z czym wiąże się prawidłowe doręczenie zapytania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy sprecyzować ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, a związane z korespondencją z organami chińskimi i wyjaśnić, które fakty, oraz dlaczego zostały uznane za istotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto zgodnie z art. 190 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W zakresie tak oznaczonej kognicji Sąd dopatrzył się wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenia prawa o charakterze proceduralnym, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak, więc zgodnie z § 20a rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania, oraz listy towarów, których pochodzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia / Dz.U. Nr 130 poz. 851 z zm. / w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Jeżeli natomiast organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Jak wynika z powyższego przepisu, aby można było uznać, iż organ uprawiony do weryfikacji świadectwa pochodzenia nie udzielił informacji, należy ustalić czy organ ten otrzymał wniosek weryfikacyjny. Temu celowi natomiast służy potwierdzenie odbioru wniosku o weryfikację. W niniejszej sprawie w aktach sprawy znajduje się wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia nr [...], co oznacza, iż wniosek taki został sporządzony. Nadto w aktach sprawy znajduje się również pismo Ambasady RP w ChRL z dnia [...].09.2006 roku informujące o pozytywnym zweryfikowaniu świadectw pochodzenia dotyczących towarów objętych jednym zgłoszeniem celnym, natomiast brak jest informacji o weryfikacji świadectwa nr [...]. W przypadku pozostałych świadectw brak jest również potwierdzenia odbioru wniosków, jednak wobec udzielonej odpowiedzi, brak ten nie rzutuje negatywnie na prawa strony. Tak, więc wobec braku dowodu na to, iż organ weryfikujący świadectwa pochodzenia otrzymał wniosek o weryfikację, zdaniem Sądu organ celny nie mógł odpowiedzieć pozytywnie, co do przesłanki określonej w § 20a ust. 2 w / w rozporządzenia. Organ celny nie uwzględnił w swojej ocenie braku zwrotnego poświadczenia odbioru wniosku weryfikacyjnego. Na podstawie poświadczenia odbioru przesyłki zawierającego wniosek, można wywieść, czy organ weryfikujący świadectwa pochodzenia otrzymał wniosek weryfikacyjny, a ponadto czy przesłano wniosek do właściwego organu. Z tegoż poświadczenia można wnioskować również o prawidłowości zaadresowania wniosku do organu weryfikującego świadectwa pochodzenia. Brak poświadczenia odbioru wniosku weryfikacyjnego nie daje podstaw do osądu, iż wniosek ten organ weryfikujący otrzymał, a tym samym z faktu tego nie można wnioskować, iż organ nie udzielił odpowiedzi. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 20 a w /w rozporządzenia, przepisu art. 121 § 1, 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne i przepisem art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 roku okazał się uzasadniony. Tak, więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien ustalić, czy co do wniosku o weryfikację zostało przesłane zwrotne poświadczenie odbioru wniosku. W przypadku natomiast braku tego poświadczenia winien powtórzyć procedurę weryfikacji określoną w art. 20a w / w rozporządzenia tak, aby otrzymać potwierdzenie, iż organ dokonujący weryfikacji świadectwa pochodzenia otrzymał wniosek. Ustalenie natomiast istnienia zwrotnego poświadczenia odbioru i brak odpowiedzi organów weryfikujących świadectwo pochodzenia, bądź udzielona odpowiedź tych organów, da podstawę organowi do oceny, jakie skutki należy przypisać tym faktom. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c orzekł jak w sentencji. Asesor WSA A. Rzepecka Sędzia NSA J. Grzęda Sędzia WSA S. Kowalczyk