I SA/Go 49/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. i K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. i K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok postanawia: 1. przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skargą z dnia [...] grudnia 2011r. J. i K.S. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 lutego 2012 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 15 lutego 2012r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie pracują. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.003,14 zł brutto. Skarżący otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1.230,01 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł brutto. Wspólnie posiadają dom o powierzchni 101 m, obciążony hipoteką na kwotę 37.500,00 zł., gdyż w 2003 r. zaciągnęli kredyt na nadbudowę dachu. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika również, że małżonkowie S. nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro. Wydatki ponoszone przez skarżącą związane z utrzymaniem domu to około 2.100,00 zł. miesięcznie (opał 720 zł, telefon i internet 85 zł, telewizja 40 zł, gaz 76 zł, prąd 94 zł, wywóz nieczystości 25 zł, woda 60 zł., raty kredytu 610 zł, ubezpieczenie 82 zł, paliwo 100 zł, leki 170 zł). Do przedmiotowego wniosku skarżący dołączyli kserokopie dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki. Zarządzeniem Sędziego z dnia 20 lutego 2012 r. wezwano skarżących do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty oraz wskazania na jaki okres czasu została ona przyznana, dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłali kopie dokumentów, o które wzywał Sąd. W szczególności skarżący nadesłali: decyzję ZUS z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] o ponownym ustaleniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy dla J.S.. (renta przysługuje do [...] maja 2015 r.), decyzję ZUS z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] dot. waloryzacji emerytury skarżącej, zestawienie operacji za okres od [...] listopada 2011 r. do [...] lutego 2012 r. w Banku oraz wyciąg-zestawienie operacji na koncie walutowym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Z kolei zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący spełnili przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, jednakże tylko w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniania to przede wszystkim ich trudna sytuacja finansowa. Z dokumentów przedłożonych przez skarżących wynika, iż nie posiadają oszczędności. Oboje nie pracują. K.S. jest na emeryturze (2.003,14 zł brutto), a jej małżonek z tytułu całkowitej niezdolności do pracy otrzymuje rentę w wysokości 1.230,01 zł brutto. Dokonując oceny wniosku, Sąd uwzględnił możliwości finansowe skarżących, ponoszone przez nich wydatki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych oraz wydatki jakie ponoszą w związku z zaciągniętym w 2003 r. kredytem hipotecznym na nadbudowę dachu, choć nie ulega wątpliwości, iż jest to zobowiązanie zaciągnięte dobrowolnie i nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku. Podkreślenia wymaga również fakt, że skarżąca określając wysokość niezbędnych wydatków nie uwzględniła kosztów zakupu żywności. Obarczenie małżeństwa S. ciężarem uiszczenia wpisu od skargi zdaniem Sądu naraziłoby jej rodzinę na uszczerbek pogarszający ich sytuację finansową. Mając na uwadze powyższe okoliczności, oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zdaniem Sądu w przypadku ubiegania się przez stronę o ustanowienie pełnomocnika, sytuacja majątkowa strony nie może być jedynym kryterium rozstrzygającym o ustanowieniu pełnomocnika. Takim kryterium, którego ustawa wprost nie wskazuje jest ustalenie, czy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości dochodzenia swoich praw. Takie niebezpieczeństwo jest realne, jeżeli podjęcie określonych czynności przez stronę uzależnia się od udziału profesjonalnego pełnomocnika (por. B. Dauter Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd.3, Warszawa 2011, s.735). W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania, skarżąca jest w stanie sama dochodzić swoich praw. Nadmienić również należy, że ocena sytuacji finansowej skarżącej nie dawała podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.