I SA/Go 495/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Skarżący T.B. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] września 2017r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2017 r.w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku skarżącego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] lutego 2015 r. Z akt postępowania wynika następujący stan faktyczny sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem doprowadzenia do realizacji zaległych obowiązków podatkowych "B" Sp. z o.o., prowadził postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku T.B., jako członka zarządu spółki odpowiedzialnego za te zaległości. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. zobowiązany wystąpił o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, wskazując na przedawnienie wskazanych w nich zaległości podatkowych oraz kwestionując dopuszczalność prowadzonej egzekucji z uwagi na brak doręczenia decyzji, stanowiących podstawę prawną dochodzonych obowiązków. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że na dzień wniesienia żądania, postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] były już zakończone. Dlatego też postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. odmówił w tym zakresie wszczęcia żądanego postępowania w sprawie umorzenia ww. postępowań egzekucyjnych. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone, na skutek wniesionego zażalenia, postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017r., z uwagi na brak zbadania, czy wszystkie postępowania egzekucyjne objęte postanowieniem organu egzekucyjnego zostały zakończone. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], z uwagi na uprzednie zakończenie tego postępowania poprzez wyegzekwowanie dochodzonej należności. Na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący wniósł zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając żądanie podniósł kwestie związane z prawidłowością doręczenia decyzji określających egzekwowany obowiązek oraz wskazał na brak doręczenia wcześniejszych rozstrzygnięć. Nie sprecyzował jednak, doręczenia których rozstrzygnięć organu egzekucyjnego dotyczą jego podniesione zarzuty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym do Sądu postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że zgodnie z art. 18 ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 61a § 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61a § 2 ustawy, na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania bada się według kryterium podmiotowego, przedmiotowego, a nadto należy uwzględniać inne przyczyny, których wystąpienie uzasadnia taką odmowę. Organ podkreślił, że użyty w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zwrot "postępowanie nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania sprzeciwia się przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć także braku w przepisach podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania administracyjnego. Przepis art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi także podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie, czy też nastąpił upływ terminu, po którym nie można skutecznie domagać się realizacji danego uprawnienia. W przypadku zatem stwierdzenia braku możliwości realizacji żądania z ww. przyczyn, zasadna jest odmowa jego wszczęcia na podstawie powołanego art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie zaistnienia ww. przesłanek, obliguje bowiem organ do zakończenia postępowania w sposób formalny, a nie merytoryczny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyrażona w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2017 r. odmowa wszczęcia postępowania dotyczyła zawartego w podaniu z dnia [...] marca 2017r. żądania skarżącego w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]. W weryfikowanym rozstrzygnięciu organ egzekucyjny, odmowę wszczęcia postępowania w sprawie uzasadnił brakiem możliwości wydania żądanego przez skarżącego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], bowiem na dzień wystąpienia przez skarżącego z tym żądaniem postępowania te nie były prowadzone. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że postępowania egzekucyjne objęte przedmiotowym postanowieniem, zostały zakończone na skutek zaspokojenia egzekwowanych należności. Postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], zostały zakończone, jak wynika z akt sprawy, odpowiednio w dniach [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. W tych bowiem dniach organ egzekucyjny uzyskał środki pozwalające na całkowite zaspokojenie zobowiązań, objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi. Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne w administracji kończy się bądź na skutek wykonania egzekwowanego obowiązku w następstwie podjętych czynności egzekucyjnych, bądź to na skutek umorzenia tego postępowania wobec wystąpienia okoliczności określonych w przepisach art. 59 § 1 i 2 ww. ustawy. Jednocześnie wskazano, że w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez doprowadzenie do wykonania obowiązku, ustawodawca nie przewiduje wydania postanowienia w tej sprawie. Tym samym wobec zatem uprzedniego zakończenia postępowań egzekucyjnych stwierdzić należało, że brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zasadną była zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]. Postanowienie organu odwoławczego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucono: - oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonych aktów poprzez uznanie, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] grudnia 2014 r., będąca podstawą prawną wystawienia w dniu [...] lutego 2015 r. tytułów wykonawczych nr [...], została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, a tym samym, że jako ostateczna mogła stanowić podstawę faktyczną i prawną do wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych, podczas gdy jest to ustalenie całkowicie dowolne; - oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonych aktów, poprzez uznanie, że w stanie faktycznym na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych doszło do zgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, a tym samym, że mogło dojść na podstawie tych tytułów wykonawczych (w niedopuszczalnej egzekucji) do wyegzekwowania jakichkolwiek należności. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2119), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. W związku z powyższym wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kryteria powyższe zostały określone przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej P.p.s.a.). Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności; podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził brak podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych. Na wstępie wskazać należy, że podniesione w skardze zarzuty dotyczą faktycznie prawidłowości wydania i doręczenia przez organ podatkowy decyzji dotyczących określenia zakresu odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki, a nie samego postepowania egzekucyjnego. Podkreślić zatem należy, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności decyzji podatkowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego, opartych na okolicznościach, które miały miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Ta ostatnia przesłanka jest warunkowana zaś m.in. prawidłowym doręczeniem decyzji. Stąd, analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby badanie czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązane w kwocie określonej w tejże decyzji stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutów opartych na nieistnieniu lub braku wymagalności egzekwowanego obowiązku ze względu na niedoręczenie decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, stanowiłoby zatem w istocie kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania powołany wyżej art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym podniesione w skardze zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie badania skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej są oczywiście niezasadne. Z jednoznacznych ustaleń faktycznych, poczynionych w sprawie przez organy wynika, że postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], zostały zakończone, jak wynika z akt sprawy, odpowiednio w dniach [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. W tych bowiem dniach organ egzekucyjny uzyskał środki pozwalające na całkowite zaspokojenie zobowiązań, objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi. Tym samym zasadnie przyjęły organy, że postępowanie egzekucyjne w administracji kończy się bądź na skutek wykonania egzekwowanego obowiązku w następstwie podjętych czynności egzekucyjnych, bądź to na skutek umorzenia tego postępowania wobec wystąpienia okoliczności określonych w przepisach art. 59 § 1 i 2 ww. ustawy. Podkreślić należy, że w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez doprowadzenie do wykonania obowiązku, ustawodawca nie przewiduje wydania postanowienia w tej sprawie. Konsekwencją powyższej konstatacji musiało być przyjęcie, iż wobec uprzedniego zakończenia postępowań egzekucyjnych, brak było możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zasadną była zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę, jako całkowicie niezasadną.