I SA/Go 498/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Cetnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 11 maja 2007r. skarżący T.K. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi - wnioskiem z 25 maja 2007r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że jego sytuacja majątkowa pogorszyła się drastycznie od czasu wszczęcia kilkunastu postępowań celnych. Nadto prowadzana przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodu a jego żona nie pracuje. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje niepełnoletnich dzieci. Miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny wynoszą 3000 zł i całości finansowane są przez ojca i teściów. Postanowieniem z 14 sierpnia 2007r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zakreślonym ustawą terminie, 27 sierpnia 2007r, skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że odmowa przyznania mu prawa pomocy pozbawia go konstytucyjnego prawa do sądu. Skarżący podkreślił, że nawet jako przedsiębiorca nie był w stanie przewidzieć konieczności wszczęcia tylu postępowań podatkowych i odpowiednio wcześnie zgromadzić potrzebne na ich prowadzenie środki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) zwaną p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko, któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie, których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd podkreśla, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacja materialną. Do osób takich można zaliczyć np. bezrobotnych, nie pobierających zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia lub środki te są bardzo ograniczone a zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie Sądu skarżący nie znajduje się w sytuacji która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na obecnym etapie kosztów wpisu sądowego, w wysokości 200 zł. W kontekście wysokości miesięcznych wydatków skarżącego (3.000 zł) należy uznać, że nie jest to kwota pozostająca poza zasięgiem możliwości płatniczych skarżącego. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a wynika, że ciężar wykazania okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku w przedmiocie prawa pomocy spoczywa na osobie występującej z wnioskiem. Natomiast do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie należycie je wykazała. Poddając ocenie zgromadzony w sprawie materiał Sąd stwierdza, że skarżący nie przedstawił dowodów, które potwierdziłby jego trud na sytuacje majątkową. Pomimo wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie nadesłał wnioskowanych przez Sąd deklaracji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku VAT, ani bilansu za ostatnie trzy miesiące przed datą złożenia wniosku o udzielenie prawa pomocy, twierdząc że nie uzyskał dochodu i w związku z tym nie miał obowiązku złożenia powyższych deklaracji. Skarżący nie przedłożył także wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, uzasadniając powyższe ich brakiem. Sąd pragnie podkreślić, że powyższe przeczy oświadczeniu skarżącego, iż nadal prowadzi on działalność gospodarczą, albowiem zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( tekst jednolity Dz.U.2007 Nr 155 póz. 1095 ze zm.) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą winno następować za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy. Wskazać także należy, że z 29 spraw, w których T.K. jest stroną lub uczestnikiem tylko w 6 sprawach uiścił wpis. Zważywszy na powyższe samo złożenie przez skarżącego oświadczenia o bardzo złym stanie majątkowym z powołaniem się na ilość toczących się spraw i poniesionych w każdej z nich kosztów nie jest wystarczającym. Co więcej Sąd zauważa, że zła kondycja finansowa skarżącego nie przeszkadzała mu w znalezieniu środków na zatrudnienie pełnomocnika z wynagrodzeniem w wysokości 400 zł. Za pozbawiony podstaw należy uznać podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego do sądu, w następstwie nieprzyznania mu prawa pomocy. Należy przypomnieć, że prawo pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych a jego przyznanie powoduje, że ciężar ponoszenia tych kosztów przerzucony zostaje na pozostałych obywateli. Nadto aby skorzystać z tej formy pomocy państwa należy spełnić wymagane przez ustawodawcę przesłanki, których skarżący nie wykazał. Tym samym nie można przyjąć, by w stanie faktycznym sprawy odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy ograniczała jego prawo dostępu do sadu. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a w związku z art. 257 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w postanowieniu.