I SA/Go 512/07
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-03-11
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Barbara Rennert, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, czy też powinno było rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie wydało decyzję kasacyjną na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał okoliczności faktyczne wymagające wyjaśnienia, w tym przede wszystkim ustalenie tytułu prawnego do nieruchomości i statusu podatnika, co uzasadniało odstąpienie od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na tym etapie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) uchylającą decyzję Wójta Gminy w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. Ośrodek kwestionował odmowę zastosowania zwolnienia podatkowego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz sposób prowadzenia postępowania przez organy. SKO uchyliło decyzję Wójta, uznając potrzebę dalszego postępowania dowodowego, w tym wyjaśnienia tytułu prawnego do nieruchomości i faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi Ośrodka Rehabilitacyjno - Wypoczynkowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. oddala skargę.
W dniu [...] kwietnia 2007 r. Ośrodek Rehabilitacyjno – Wypoczynkowy wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 r.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny:
Skarżący w dniu [...] stycznia 2004 r. złożył deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2004, wskazując w niej: budynki związane z działalnością gospodarczą w zakresie udzielenia świadczeń zdrowotnych o pow. 1715 m2, budynki mieszkalne o pow. 490 m2, grunty o powierzchni 21.100 m2 jako zwolnione na podstawie art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.). Organ podatkowy powyższej deklaracji nie zakwestionował.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2004 r. Wójt Gminy wszczął w stosunku do skarżącego Ośrodka postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości za 2004 r.
Dnia [...] lipca 2005 r. skarżący złożył korektę w/w deklaracji uzasadniając to zakwalifikowaniem budynków o pow. 2.205 m2 i gruntów o pow. 21.100 m2 jako zwolnionych na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 cyt. wyżej ustawy oraz żądając zwrotu nadpłaconego podatku w kwocie 5.742,80 zł wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na złożoną korektę organ I instancji poinformował skarżącego, iż w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 r., uprawnienie do złożenia korekty uległo zawieszeniu oraz, że złożona korekta deklaracji nie wywołuje skutków prawnych.
Następnie decyzją z [...] listopada 2006 r. Wójt Gminy określił Ośrodkowi wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2004 w kwocie 47.470,50 zł oraz odmówił zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. według złożonego przez podatnika wniosku. Rozstrzygnięcie to jest trzecim z kolei wydanym w sprawie, albowiem poprzednie dwa (z [...] stycznia 2005 r.
i [...] maja 2006 r.) były przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylane i przekazywane do ponownego rozpatrzenia.
Z uzasadnienia w/w decyzji wynika, iż Ośrodek jest zakładem budżetowym powołanym [...] kwietnia 2001 r. przez Radę Powiatu Uchwałą Nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. Prowadzi on działalność na bazie majątku Domu Wczasów Dziecięcych - przy czym wykonuje jego zadania z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz jego zobowiązania wynikające z zawartych umów z PFRON. Ponadto jest wpisany do prowadzonego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej rejestru ośrodków uprawnionych do organizowania turnusów rehabilitacyjnych i przyjmowania zorganizowanych grup turnusowych. Na podstawie umowy użyczenia z [...] czerwca 2003 r. Ośrodek jest posiadaczem działki nr [...] w obrębie, KW nr [...] o pow. 2,11 ha. Grunty te stanowią użytki rolne zabudowane oraz teren rekreacyjno – wypoczynkowy. Poza tym, decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 1986 r. nr [...] zespół pałacowo - parkowy w miejscowości został wpisany do rejestru zabytków województwa lubuskiego pod nr [...].
W ocenie Wójta, Ośrodek nie spełniał wymogów do skorzystania ze zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych, zgodnie z którym zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Jego stanowisko potwierdzać miały następujące okoliczności: 1/ obiekty te nie są indywidualnie wpisane do rejestru zabytków; 2/ skarżący wykonuje odpłatnie wyodrębnione zadania i pokrywa koszty swojej działalności z przychodów własnych, a to oznacza, że prowadzi działalność na własny rachunek. Organ powołując wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 1998 r. sygn. akt IIIRN 48/98 wyjaśnił też, iż prowadzenie przez Ośrodek działalności mieszczącej się w granicach zadań użyteczności publicznej nie oznacza, iż taka działalność nie jest działalnością gospodarczą, albowiem zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, powiat może prowadzić działalność gospodarczą, nie wykraczającą poza zadania o charakterze użyteczności publicznej. Według organu, fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej potwierdzają: Uchwała Rady Powiatu z [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] i załączony do niej Regulamin, ogłoszenia na stronach internetowych o świadczonych usługach. Organ podatkowy wyjaśnił, iż [...] sierpnia 2006 r. nie przeprowadził dowodu z oględzin nieruchomości będących przedmiotem postępowania, albowiem według informacji skarżącego w tym czasie trwała kontrola Urzędu Wojewódzkiego, a ponadto wszystkie pomieszczenia były zajęte przez gości.
W świetle powyższego Wójt Gminy całość użytkowanych przez stronę nieruchomości opodatkował podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa oraz błędną kwalifikacje prawną, przyjętą dla gruntów i budynków będących w jego władaniu oraz niezastosowanie się przez organ podatkowy do wyroków NSA oraz zaleceń Kolegium Odwoławczego zawartych we wcześniejszych orzeczeniach tego organu wydanych w sprawie. Jego zdaniem naruszono art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych. Powołał się na wyroki NSA z 22.07.1998r. sygn. akt ISA/Kr789/97 i z 18.01.1996r. sygn. akt SA/Ł560/95, z których wynika, iż po pierwsze - aby uznać, że w pomieszczeniach prowadzi się działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, należałoby wypełniać przesłanki przedsiębiorcy prowadzącego działalność komercyjną nastawioną tylko i wyłącznie na zysk. Po drugie, zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 10 cyt. wyżej ustawy sformułowanie: "budynki i grunty" nie może być utożsamiane wyłącznie z pojęciem nieruchomości w rozumieniu art. 46 §1 Kodeksu cywilnego, warunkiem zwolnienia od podatku od nieruchomości nie jest istnienie odrębnej nieruchomości, stanowiącej oddzielny przedmiot własności. Pod pojęciem budynku, w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy, należy rozumieć określenie zawarte w art. 3 ust. 4 tej ustawy. Natomiast z określenia podstawy opodatkowania dla budynków, zawartego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że dla celów podatku od nieruchomości podstawę opodatkowania dla budynków stanowi ich powierzchnia użytkowa, a więc suma powierzchni użytkowych lokali znajdujących się w danym budynku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżaną decyzję stwierdziło, iż bezspornym pozostaje, że w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b - (nie mającego
w sprawie zastosowania), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Działalnością gospodarczą, w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej,
z zastrzeżeniem, ust. 2 (również nie mającego w sprawie zastosowania).
Organ odwoławczy nie przesądzając faktu prowadzenia działalności gospodarczej przez Ośrodek, podzielił stanowisko, iż skarżący jako zakład budżetowy jest pomiotem uprawnionym do jej prowadzenia. Niemniej jednak stwierdził, iż powyższe nie zwalniało organu I instancji z obowiązku przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego na okoliczność faktycznego prowadzenia przez Ośrodek w zajmowanych obiektach działalności gospodarczej - w szczególności w zakresie ustalenia powierzchni obiektów. Podkreślił, iż w sytuacji gdy z uwagi na niedogodny dla strony termin dowód z oględzin nie został przeprowadzony, organ I instancji winien był wyznaczyć nową datę, a nie w ogóle zaniechać jego dokonania. Niezbędność przeprowadzenia w/w czynności uzasadniał brakiem innych miarodajnych danych mogących być podstawą ustalenia powierzchni obiektów zajmowanych przez stronę, i koniecznością sprawdzenia, czy istotnie zgodnie z twierdzeniem Strony część jej obiektów jest wykorzystywana na cele mieszkalne przez pracowników podatnika.
Na zakończenie organ odwoławczy podkreślił, iż poważne wątpliwości prawne budzi tytuł prawny, na podstawie którego strona postępowania użytkuje przedmiotowe nieruchomości, tj. umowa użyczenia z dnia [...] czerwca 2003 r. Organ stwierdził, iż aby można było przyjąć, że Ośrodek jako zakład budżetowy, posiada tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, winna być mu ona oddana w trwały zarząd na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Powyższą decyzję Ośrodek zaskarżył do tut. Sądu, zarzucając jej naruszenie art. 233 § 3 w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty podatku pomimo, iż wraz korektą deklaracji podatku od nieruchomości za 2004 r. został złożony w dniu [...] lipca 2005 r. – tj. 501 dni od złożenia kolejnego odwołania na decyzję organu I instancji; nie zastosowanie prawa do zwolnienia przedmiotowego przysługującego z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez nie uwzględnienie faktu, iż na przedmiotowych nieruchomościach nie prowadzi się działalności gospodarczej oraz faktu, iż jednostka organizacyjna (zakład budżetowy) Powiatu nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807); przepisów prawa cywilnego poprzez na nie uznanie prawa użyczenia nieruchomości skarżącemu przez użyczającego właściciela Powiatu przysługującego na podstawie art. 710 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 18 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.); art.1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 7 Konstytucji RP - poprzez uznanie przekroczenia kompetencji organu podatkowego w podatku od nieruchomości; art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - poprzez nie uznanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków; naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 125, art. 127, art. 139, art.210 § 4 Ordynacji podatkowej; art. 14 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807); art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż zaskarżoną decyzją została naruszona zasada dwuinstancyjności. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpoznaną decyzją organu I instancji, ponieważ istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Organ nie uwzględnił zwolnienia przedmiotowego wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustaw3y o podatkach i opłatach lokalnych pomimo, że przedmiotowe nieruchomości są wpisane do rejestru zabytków, a ponadto, że Kolegium Odwoławcze nie uznało faktu, że na nieruchomościach tych nie prowadzi się działalności gospodarczej, a także, że tytuł prawny do władania nieruchomością posiada Starosta, który jest zarazem podatnikiem jako właściciel. Strona zaznaczyła, iż ani nie posiada wpisu do rejestru przedsiębiorców w KRS, ani do Ewidencji Działalności Gospodarczej i ani też nie jest przedsiębiorcą. Wskazała, iż przepisy ustawy nie dają podstawy do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów i nieruchomości znajdujących się we władaniu jednostki organizacyjnej, jeżeli władanie to wynika z innego tytułu niż ustanowiony na jej rzecz trwały zarząd. Tym samym, w takim stanie prawnym nie można było mieć wątpliwości, kto jest podatnikiem jak to bezprawnie określiło Kolegium Odwoławcze.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, powtarzając argumentację jak
w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wniósł o oddalenie skargi.
Sąd zważył:
Skarga nie jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wójta Gminy i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca w przyjętym przez Kolegium stanowisku upatruje ewidentne uchylanie się od podjęcia merytorycznego przez ten organ rozstrzygnięcia, co do którego, w jej ocenie, mogło dojść na podstawie zebranego materiału dowodowego i treści przepisów mających w sprawie zastosowanie.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że w pierwszej kolejności należy poddać wykładni dyspozycje płynące z art. 233 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zawiera bowiem pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu, a zróżnicowanie rozstrzygnięć tego organu uzależnione jest od okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy oraz możliwości, jakie stwarza w tym zakresie powołany przepis.
Zasadą jest, że uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko
w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania I instancji, albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Konsekwencją przyjęcia stanowiska, że komentowany przepis zawiera skończony katalog form postępowania podatkowego, jest zaakceptowanie założenia, że organ odwoławczy nie może uchylać się od zastosowania jednej z tych form działania. W przypadku wystąpienia wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe bądź też uchylić zaskarżony akt w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Podkreślić należy, iż, możliwości wydania orzeczenia kasacyjnego, o którym mowa w art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, przypisuje się charakter wyjątkowy. Stanowi ona odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Niemniej jednak w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują na konieczność zapoznania się z argumentacją organu I instancji będącego "dysponentem postępowania kontrolnego", to brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ odwoławczy bezzasadnie orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W świetle art. 127 i art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym dyspozycji wynikającej z art. 229 Ordynacji podatkowej. Stosownie więc do treści art. 233 § 2 organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten wskazuje, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd mógł ją oceniać i oceniał ją zatem przez pryzmat art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2007 r. nie została wydana z naruszeniem art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie wydał orzeczenie o charakterze kasacyjnym, którego efektem było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, albowiem w ocenie składu orzekającego organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji precyzyjnie wskazał na okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej zagadnieniem wymagającym uporządkowania jest przede wszystkim przesłanka podmiotowa – związana z ustaleniem podmiotu podatku od nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, iż kontrowersyjnym pozostaje również aspekt przedmiotowy - związany bezpośrednio z oceną zasadności i zakresu zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), niemniej jednak zagadnieniem pierwszoplanowym, którego sprostowanie oddala na plan dalszy pozostałe sporne kwestie jest pierwsza z w/w przesłanek - odnosząca się do prawidłowego ustalenia podmiotu podatku od nieruchomości.
W tej materii należy się więc odwołać do art. 3 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, w świetle którego podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, prawne oraz jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych z zastrzeżeniem ust.3 (pkt1), posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt2), użytkownikami wieczystymi gruntów (pkt3), posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie to wynika z umowy zawartej
z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości, lub bez tytułu prawnego z wyjątkiem ust. 2 (pkt 4 lit. a,b). Komentowany przepis określa podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W ust. 1 kształtuje ogólną zasadę, stosownie do której, podatnikami są właściciele, posiadacze samoistni lub użytkownicy wieczyści nieruchomości. Zasada ta jednak doznaje wyjątku w sytuacji, gdy przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiący własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W takim przypadku, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy podatnikami są posiadacze na podstawie umów zawartych z właścicielami lub Agencją Własności Skarbu Państwa, innego tytułu prawnego lub bez niego. Należy podkreślić, iż podatnikiem tego podatku jest podmiot wskazany w tym przepisie, i to bez względu na to, czy czerpie on korzyści z nieruchomości, obiektów budowlanych, od których płaci podatek od nieruchomości.
Podatnikami podatku od nieruchomości mogą więc być państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej działające na podstawie ustawy o finansach publicznych. Są to jednostki budżetowe, zakłady budżetowe (jak w niniejszej sprawie – skarżący Ośrodek) oraz gospodarstwa pomocnicze, których funkcjonowanie uregulowane jest w ustawie o finansach publicznych. Znamiennym jest, iż państwowe i komunalne jednostki organizacyjne nie mogą być, ani właścicielami, ani posiadaczami, ani też użytkownikami wieczystymi. Tylko w jednym przypadku można o nich mówić jako o podatnikach podatku od nieruchomości. Mianowicie – w razie ustanowienia tych jednostek jako zarządców nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Inne tytułu do władania nieruchomością wymienione w art. 3 ust. 1 w/w ustawy nie mogą mieć zastosowania w stosunku do państwowych jak i komunalnych jednostek organizacyjnych niewyposażonych w osobowość prawną. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną, ustanawia go właściwy organ w drodze decyzji na czas nieoznaczony lub czas oznaczony (art. 43 - 45 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami).
Mając na uwadze opisane okoliczności należy podkreślić, iż obie strony – skarżący w skardze, organ w decyzji - słusznie wskazały na tytuł prawny, na podstawie którego strona użytkująca przedmiotowe nieruchomości została uznana za podmiot przedmiotowego podatku. Z akt administracyjnych wynika, iż jest to umowa użyczenia
z [...] czerwca 2003 r. Nie ulega więc wątpliwości, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy aspekt ten, ma w konsekwencji, decydujący wpływ na poczynienie prawidłowych ustaleń w kwestii statusu skarżącego jako podatnika podatku od nieruchomości.
Niemniej jednak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie posiadanych akt nie miało możliwości orzec o obowiązku nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Dlatego też w ocenie Sądu za niesłuszny należy potraktować zarzut strony skarżącej, iż SKO ograniczyło się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji i w ten sposób naruszyło zasadę dwuinstancyjności uchylając się od ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.
Sąd zauważa, iż w związku ze stanem faktycznym wynikającym z przedłożonych akt administracyjnych oraz w obliczu całokształtu poczynionych rozważań, organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien w pierwszej kolejności wyjaśnić stan faktyczny sprawy – i to przede wszystkim w kontekście tytułu prawnego na podstawie którego strona postępowania użytkuje przedmiotowe nieruchomości. Dalszą
tego konsekwencją winno być wydanie stosownego orzeczenia kończącego wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r.
Natomiast za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia przepisów prawa cywilnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy Ordynacji podatkowej. Nie zmienia tego również okoliczność, że obiekty którymi włada skarżący są wpisane do rejestru ochrony zabytków. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 21 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, albowiem nie polega na prawdzie pogląd, iż organ odwoławczy negował dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, które stanowią podstawę dla wymiaru podatków lokalnych. Rację ma też Samorządowe Kolegium Odwoławcze podając, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 125, art. 127, art. 139, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a także art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 7 Konstytucji RP, jak również art. 14 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Gwoli wyjaśnienia w związku z ostatnim z w/w zarzutów, Sąd pragnie wyjaśnić, iż zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, niepodleganie wpisowi do rejestru samo w sobie nie przesądza o braku przymiotu przedsiębiorcy po stronie zainteresowanego podmiotu (por. wyrok WSA VI SA/Wa 2083/04 z dnia 6 lipca 2005 r.).
Mając na względzie powyższe Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa procesowego, jak i materialnego. Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie wydało decyzję kasacyjną w oparciu o treść art. 233 § 2. Swoją ocenę oparło na przekonywujących podstawach i dało temu wyraz w uzasadnieniu. Podjęło zatem wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji wydało decyzję o przekonywującej treści. Należy mieć bowiem na uwadze, iż właściwe rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od dokonania oceny jej stanu prawnego i faktycznego również z punktu widzenia organu I instancji.
Kierując się zatem przedstawionymi względami, skoro ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie daje podstaw do uwzględnienia zgłoszonego w niej żądania Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
(-) Alina Rzepecka (-) Jacek Niedzielski (-) Barbara Rennert
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło