I SA/Go 52/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu [...] grudnia 2011r. Z.Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia, wnosząc jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten Sąd, postanowieniem z dnia 28 lutego 2012r., pozostawił bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia jego braków formalnych przez skarżącego. W dniu 13 marca 2012r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, składając wniosek na formularzu PPF i załączając do niego szereg dokumentów. W nadesłanym formularzy PPF wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Od 2005 r. choruje w wyniku uszkodzenia mózgu, a skutkiem tego jest niemożność zarabiania na poziomie zgodnym z posiadanym wykształceniem. Oświadczył, iż w związku z przeniesieniem na niego odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. której był prezesem, zmuszony był zawrzeć układ ratalny z Urzędem Skarbowym. Miesięczna rata z tego tytułu kształtuje się 1094,14 – 1200 zł miesięcznie. Z kolei rata kredytu pobranego na spłatę wstępną wynikającą z układu ratalnego wynosi 830 zł miesięcznie. Podał również, iż miesięczne koszty z tytułu leczenia wynoszą 400 zł, mieszkania 300 zł, żywności 600 zł, dojazdów do pracy 350 zł. Oświadczył, iż uzyskuje dochody w łącznej wysokości 4.825,32 zł (2.524,02 zł - wynagrodzenie za pracę; 2.301,30 zł - renta chorobowa). Wskazał, iż wysokość dochodu w 2011r. należy pomniejszyć o potrącenia na rzecz ZUS w kwocie 1155,46 zł. oraz że podobna sytuacja będzie miała miejsce w 2012 r. Do wniosku skarżący dołączył kserokopie: zaświadczenia potwierdzające wynagrodzenie za pracę z którego wynika, iż kształtowało się ono następująco: grudzień 2011 r. - 2550,00 zł, styczeń 2012 r. – 2524,02 zł, luty 2012 r. – 2.550,00 zł brutto (jednocześnie w piśmie zawarto informację, iż 50% wynagrodzenia jest zajęte przez komornika); decyzji Naczelnika Urzędy Skarbowego z [...] października 2010 r. o rozłożeniu na 21 rat zobowiązania z tytułu podatku VAT; decyzji ZUS o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] kwietnia 2014 r.; wyciągu z rachunku prowadzonego przez [...] S.A. za okres od [...] grudnia 2011 r. do [...] marca 2012 r., z którego wynika, iż na dzień [...] marca 2012 r. saldo na koncie skarżącego wynosiło 48,62 zł; historii operacji na koncie skarżącego założonym w [...] za okresy: z [...] marca 2012 r. (saldo końcowe – 13 456,39 zł), od [...] lutego 2012 do [...] lutego 2012 r. (saldo końcowe – 11 208, 47), od [...] stycznia 2012 r. do [...] stycznia 2012 r. (saldo końcowe – 8 421,15 zł); pismo komornika sądowego z [...] listopada 2011 r. o zajęciu wynagrodzenia skarżącego oraz wierzytelności z zasiłku chorobowego do wysokości 50% z pozostawieniem kwoty 1.386 zł jako wolnej od potrąceń. Nadto w piśmie z [...] marca 2012 r. skarżący wskazał, iż prócz w/w kont posiada konta w [...] oraz w [...], jednakże są to konta bez obrotu i nie otrzymuje wyciągów. Podniósł także, iż Komornik egzekwuje miesięcznie z jego wynagrodzenia kwotę 678 zł, a miesięczna rata do Urzędu Skarbowego wynosi 1097 zł. Podał również, iż miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 900 zł. z czego 400 zł to koszty leczenia, jednak nie zbiera rachunków z aptek. Leczy się nie tylko w państwowej służbie zdrowia ale także korzysta z usług prywatnej, jednak nie otrzymuje z tego tytułu rachunków. Postanowieniem z 25 maja 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw (błędnie tytułując go zażaleniem) dotyczący – jak sprecyzował – odmowy przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie wskazał, że w treści postanowienia nie określono jakie koszty będą wynikały z całości postępowania. Podkreślił, że złożył łącznie pięć skarg na sprawy powiązane tematycznie (niniejszą skargę oraz skargi w sprawach I SA/Go 29/12, I SA/Go 30/12, I SA/Go 31/12 i I SA/Go 53/12) i tym samym jego koszty na tym etapie wzrosły pięciokrotnie, a na wydatkowanie takiej sumy nie stać go, tym bardziej, że koszty faktyczne mogą być dużo większe. Dodał, że jest w wieku przedemerytalnym, poważnie choruje i nie może w pełni wykorzystać swojego zawodu w celu osiągnięcia wyższych przychodów. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie poniższych rozważań należy wskazać, że w myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie , przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem w niniejszej sprawie, skoro złożony przez skarżącego w dniu 18 czerwca 2012 r. sprzeciw został wniesiony skutecznie i choć dotyczył jedynie pkt 2 postanowienia z dnia 25 maja 2012 r., to w całości utraciło ono moc, a Sąd jest zobowiązany do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. i o takie całkowite zwolnienie wnosił skarżący. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej w razie wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym natomiast, w razie wykazania przez stronę, że poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby narazić ją bądź rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sytuacja materialna skarżącego uzasadnia w ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, iż nie posiada on majątku, uzyskiwane zaś dochody ze względu na przewlekłą chorobę są niższe niż możliwe do osiągnięcia. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika również, iż skarżący nie że nie tylko nie posiada oszczędności, ale również rośnie jego zadłużenie wobec banku, czego potwierdzeniem są wyciągi z rachunku prowadzonego w [...] (saldo na dzień [...] marca 2012 r. wynosiło – 13.456,39 zł). Z drugiej strony skarżący oświadczył, iż posiada dwa rachunki bankowe w [...] oraz [...], lecz ze względu na brak obrotów nie otrzymuje z nich wyciągów. Analizując sytuację skarżącego, Sąd wziął pod uwagę, iż ponosi on koszty spłaty układu ratalnego zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego oraz okoliczność, iż w tym celu zaciągnął kredyt bankowy, ponosząc z tytułu obciążeń kredytowych koszty w wysokości 830 zł. miesięcznie. Niewątpliwe jest również, że skarżący jest osobą schorowaną, co znajduje potwierdzenie m.in. w tym, iż ZUS przyznał skarżącemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] kwietnia 2014 r. w wysokości 2.301,30 zł miesięcznie. W związku z podjętym leczeniem bez wątpienia ponosi koszty z tego tytułu, które określił na kwotę 400 zł miesięcznie, nie dokumentując jednak rachunkami ich wysokości. Skarżący podał również, że korzysta nie tylko z państwowej służby zdrowia, ale i prywatnej, zatem należy przyjąć, iż posiada środki na sfinansowanie prywatnego leczenia. Porównując zatem możliwości finansowe skarżącego z zakresem złożonego wniosku, Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący wykazał, iż jego sytuacja majątkowa pozwala przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że koszty profesjonalnej pomocy prawnej są znaczne. Mając również na uwadze, iż jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, Sąd w świetle posiadanych dokumentów i oświadczeń uznał, iż skarżący jest w stanie ponieść koszt zapłaty należnego w sprawie wpisu. Na dalszym etapie postępowania koszty te mogą wzrosnąć (np. o opłatę kancelaryjną od wniosku o uzasadnienie wyroku czy o wpis od skargi kasacyjnej), jednakże rozpoznając niniejszy wniosek Sąd miał obowiązek uwzględnić aktualną sytuację, a nie przyszłe hipotetyczne koszty sądowe. Należy także dodać, iż w przypadku kolejnych kosztów sądowych skarżący może ponownie wnieść o zwolnienie go od ich ponoszenia. Należy także zauważyć, iż w każdej z pozostałych wskazanych w sprzeciwie spraw (I SA/Go 29/12, I SA/Go 30/12, I SA/Go 31/12 i I SA/Go 53/12) wpis sądowy wynosi 100 zł, a złożone w nich wnioski skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zostały przez tut. Sąd oddalone. Natomiast w sprawie I SA/Go 52/12 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 czerwca 2012 r. (sygn. akt I FZ 170/12) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie oddalające jego wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych . W oparciu o powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji.