I SA/Go 52/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2014 r. wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 23 grudnia 2011 r. Z.Z. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 28 lutego 2012 r. Sąd pozostawił ww. wniosek bez rozpoznania. W dniu 13 marca 2012 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Uzasadniając postanowienia Sąd podkreślił, że porównując możliwości finansowe skarżącego z zakresem złożonego wniosku doszedł do przekonania, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja majątkowa pozwala przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, bowiem koszty profesjonalnej pomocy prawnej są znaczne. Sąd jednakże uznał, w świetle posiadanych dokumentów i oświadczeń, że skarżący jest w stanie ponieść koszt zapłaty należnego wpisu. Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 października 2012 r. oddalone. Wyrokiem z 28 grudnia 2012 r. Sąd oddalił skargę Z.Z.. Postanowieniem z 6 sierpnia 2013 r. tut. Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu 13 sierpnia 2013 r., a 20 sierpnia 2013 r. skarżący złożył na to postanowienie zażalenie. Zarządzeniem z 30 października 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od złożonego zażalenia w wysokości 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis tego zarządzenia otrzymał 4 listopada 2013 r., a 7 listopada złożył wniosek o zwolnienie go z ww. opłaty, wskazując że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji wynikającej ze spłacania przeniesionych na niego zobowiązań Spółki J, na spłatę których był zmuszony zaciągnąć kredyty, które spłaca. Zaznaczył, że jest rencistą w wieku przedemerytalnym. Na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie skarżący złożył powyższy wniosek na formularzu PPF oraz nadesłał kopię decyzji o z [...] stycznia 2013 r. o przeliczeniu renty oraz wyciągi z kont bankowych. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów skarżący powołał się na trudną sytuację finansową spowodowaną trwałą chorobą (naczyniowo-pochodne uszkodzenie mózgu), uniemożliwiającą mu zarobkowanie na poziomie zgodnym z wykształceniem. Podniósł, że ze względu na przeniesienie na niego zobowiązań spółki zmuszony został do wzięcia kredytów. Oświadczył, że spłata rat wobec wierzycieli oraz zobowiązań kredytowych wynosi ok. 2.015 zł miesięcznie. Nadto ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł miesięcznie, opłaty za mieszkanie z mediami 400 zł miesięcznie, koszty wyżywienia 600 zł miesięcznie oraz dojazdu do pracy 300 zł miesięcznie. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku. Jego miesięczny dochód brutto to 5.354 zł. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Natomiast zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego pomimo tego, że jest trudna nie daje podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszego postępowania jest porównanie trzeciego wniosku skarżącego - z dnia [...] listopada 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych z wcześniejszy, drugim już wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] stycznia 2013 r., bowiem odmowa przyznania prawa pomocy (w wyniku rozpatrzenia tego właśnie wniosku) prawomocnym postanowieniem Sądu z 22 kwietnia 2013 r., powoduje, że kolejny wniosek skarżącego w tym zakresie należy traktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Należy jeszcze dodać, że postanowieniem z 28 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącego na ww. postanowienie tut. Sądu z 22 kwietnia 2013 r. Zgodnie z regulacją art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powyższy przepis uzależnia zatem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W sprawach prowadzonych w przedmiocie prawa pomocy na potwierdzenie zmiany okoliczności faktycznych mogą być dodatkowo złożone przez wnioskodawcę zaświadczenia o jego sytuacji materialnej. Sąd, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może zatem odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednio wydanych, prawomocnych postanowieniach. I tak, uzasadniając postanowienie z 22 kwietnia 2013 r. Sąd stwierdził, porównując przedstawioną wówczas sytuację majątkową skarżącego z tą przedstawioną we wniosku wcześniejszym, tj. z [...] marca 2012 r., że nie uległa ona zmianie w sposób, który uzasadniałby zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Podnoszone przez skarżącego argumenty były zdaniem Sądu powieleniem tych wskazanych w wniosku z [...] marca 2012 r. Sąd podkreślił, że skarżący w dalszym ciągu nie przedłożył dokumentów obrazujących wyszczególnione przez niego wydatki, tj. rachunków za zakup leków czy też utrzymanie mieszkania, a wskazane przez niego zarobki są większe niż poprzednio. W omawianym postanowieniu Sąd podkreślił, że ówczesne zarobki skarżącego wzrosły i wynoszą 5.085,55 zł. Oddalając zażalenie na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał dokonane przez tut. Sąd w zaskarżonym postanowieniu porównanie sytuacji skarżącego za prawidłowe. Z zawartych w rozpoznawanym wniosku oświadczeń skarżącego wynika, że jego miesięczne dochody wzrosły do kwoty 5.354 zł, choć wzrosły także obciążenia z tytułu spłaty kredytów (o około 200 zł) lecz obniżyły się o 50 zł koszty dojazdu do pracy. Z podanych przez skarżącego informacji wynika, że jego dochody w porównaniu z okresem ocenianym przez Sąd w postanowieniu z 22 kwietnia 2012 r., choć nieznacznie, to jednak wzrosły. Z całą mocą podkreślić należy, że na obecnym etapie, kosztem sądowym o zwolnienie z którego skarżący wnosi jest wpis od zażalenia złożonego 8 sierpnia 2013 r., który wynosi 100 zł. Nadto należy zauważyć, że skarżący osiąga stałe dochody w znacznej wysokości. Co prawda nie posiada oszczędności i jest zadłużony jednakże spłaca swoje zobowiązania na bieżąco. We wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnił wszystkie swoje wydatki, które w zestawieniu z osiąganymi przez niego dochodami pozwalają przyjąć, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe związane ze złożonym zażaleniem, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji.