I SA/Go 525/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2011 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący – S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni 44 ha oraz dom mieszkalny, że mieszka z żoną i dwudziestojednoletnią córką. Oświadczył, że, obok prowadzenia gospodarstwa rolnego, które ze względu na warunki atmosferyczne, jak i wzrost cen środków produkcji (które skredytował do czasu żniw 2011 r.), przy jednoczesnym spadku cen skupu, nie przynosi realnych dochodów, zajmuje się działalnością gospodarczą, która również jest niedochodowa. Poinformował ponadto, że jego nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową, a ruchomości (2 samochody) zastawem skarbowym, natomiast jego rachunek bankowy jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się z kolei do osiąganych dochodów wskazał, że utrzymuje się z kredytu bankowego uzyskanego w lutym 2011 r. na kwotę 15.000 zł. Oświadczył też, że w 2011 roku nie były jeszcze przyjmowane wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Do wniosku PPF dołączył odpis zawiadomienia o wpisie hipoteki. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych za ostatnie dwa miesiące, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011 roku płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów, dokumentów potwierdzających zajęcie egzekucyjne o którym wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. W odpowiedzi skarżący przedłożył kserokopie umowy pożyczki kwoty 10.000 zł na okres od [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2011 r. oraz umowy z bankiem o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty kredytowej. Przedłożył również odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za kwiecień, maj i czerwiec 2011 roku. Deklarował w nich (w kwotach netto): w kwietniu 2011 roku - dostawę towarów i usług o wartości 20.480 zł, nabycie towarów i usług o wartości 9.294 zł; w maju 2011 roku - zerową wartość dostawy towarów i usług oraz nabycie towarów i usług o wartości 10.873 zł; w czerwcu 2011 roku - dostawę towarów i usług o wartości 410 zł oraz nabycie towarów i usług o wartości 2.428 zł. Skarżący oświadczył jednocześnie, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 2.300 zł oraz że posiada samochody "o wartości kilku tysięcy". Skarżący nie złożył natomiast zestawienia otrzymanych płatności ani wyciągów z rachunków bankowych przedstawiając jedynie odpis zawiadomienia o zajęciu jego wierzytelności z tytułu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010 r. oraz o wpisie hipoteki. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. odmówił S.M. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawił żądanych dokumentów, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, czyli zasadniczych i miarodajnych dowodów obrazujących jego stan posiadania i możliwości płatnicze. W ocenie referendarza dowodu z tych dokumentów zastąpić nie może złożone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie to pochodzi bowiem sprzed ponad pół roku i nie potwierdza faktu, że skarżący obecnie nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym; tym bardziej, że z urzędu wiadome jest, że w lutym bieżącego roku, czyli już po wystawieniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, skarżący otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości 33.745,83 zł (pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 marca 2011 r. w aktach sprawy o sygn. I SA/Go 1162/10 - k. 76). Zwrócił też uwagę, że skarżący w swych oświadczeniach podaje, że posiada rachunki bankowe, a przedstawiony dokument wystawiony przez organ egzekucyjny dotyczy tylko jednego rachunku bankowego, a zatem już z tego tylko powodu nie można dokonać ustaleń na temat wartości zasobów finansowych skarżącego. Omawiany dokument nie dowodzi również braku środków na rachunku bankowym, którego dotyczy. Wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia o braku jakichkolwiek środków finansowych i tym samym niemożności sfinansowania wpisu od skargi wzbudziła także treść złożonych przez skarżącego odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług. Wynika z nich, że skarżący regularnie finansuje wydatki na nabycie towarów i usług, co dodatkowo potwierdza również złożone zestawienie kosztów działalności gospodarczej. Referendarz zwrócił też uwagę, że miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą - według jego oświadczenia - 2300 zł. Podważa to twierdzenie skarżącego, że wszelkich wydatków dokonuje ze środków pochodzących z pożyczki bankowej uzyskanej w lutym 2011 roku, ponieważ - jak twierdzi - prowadzona działalność gospodarcza i rolna jest niedochodowa. Kwota tej pożyczki jest bowiem niewystarczająca do pokrycia znacznych wydatków skarżącego i jego rodziny zważywszy, że ma służyć do finansowania wydatków przez okres niemal półroczny. W związku z powyższym, referendarz ostatecznie uznał, że skarżący - pomimo wezwania - nie przedstawił dowodów pozwalających na wyczerpującą ocenę jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, dlatego też jego wniosek nie został uwzględniony. Nie godząc się z odmową przyznania prawa pomocy, pismem z dnia [...] września 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu oświadczył, że posiada tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez Urząd Skarbowy. Drugi nie jest przez niego pomijany, tylko po prostu z niego nie korzysta, bo też jest zajęty przez komornika. Wskazał, że kwota płatności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w 2010 r. wyniosła 33.745,83 zł i została wydatkowana na opłacenie kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa, natomiast w 2011 r. takiej płatności nie otrzymał. Ponadto podtrzymał oświadczenie, że nadal utrzymuje się z kredytu bankowego. W załączeniu przedłożył umowę pożyczki, umowę o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty kredytowej, zawiadomienie o zajęciu jego wierzytelności z tytułu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010 r. oraz potwierdzenie z dnia [...] sierpnia 2011 r. częściowej zapłaty kwoty 61.600 zł zajęcia rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie zaś częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, na obecnym etapie wynoszących 100 zł z tytułu wpisu od skargi. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że skarżący nie przedstawił kompletu wymaganych przez Sąd dokumentów, co oznacza, że nie wykonał w pełni wezwania Sądu. Przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym jest uzasadnione. Skarżący wezwany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych w sprzeciwie przyznał jedynie, że posiada dwa rachunki bankowe i oba są zajęte przez komornika. Nie wskazał jednak banków, w których są one prowadzone. Na podstawie odpowiedzi z 9 czerwca 2011 r. na analogiczne wezwanie w sprawie o sygn. akt I SA/Go 324/11, ustalono, że posiada on dwa rachunki bankowe, jeden w Banku [...] oraz w Banku Spółdzielczym. Niestety, ani we wskazanej sprawie, ani też w niniejszej, skarżący nie przedłożył wyciągów przedstawiających dokonane operacje, a głównie one, w ocenie Sądu, mogłyby ukazać rzeczywiste przychody oraz wydatki strony. Z uwagi na brak wspomnianych wyciągów niemożliwym jest zatem ustalenie, czy zgromadzone na rachunku środki zostały zablokowane, jaki jest stan środków na rachunku, jakie są wpływy na danym rachunku, czy też jakie z niego wypłaty. Powyższych ustaleń zmienić nie może przedłożone przez skarżącego potwierdzenie przelewu (częściowej zapłaty) w dniu [...] sierpnia 2011 r. kwoty w wysokości 61.600 zł na zajęcie rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2010 r., gdyż na jego podstawie nadal nie można ustalić, jakie są wpływy czy też jakie wypłaty z rachunku. Nie wynika też z niego czy, po potrąceniu w dniu [...] sierpnia 2011 r. 61.600 zł, pozostała jeszcze jakakolwiek kwota. Skarżący powoływał się także na to, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w ostatnim czasie jest niedochodowa. Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów czy oświadczeń, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan w powyższym zakresie. Zestawienie kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za XI i XII/2010 r. oraz I/2011 r. , czy zestawienie kosztów za okres IV-VI 2011 r. nie może być miarodajne dla ustalenia aktualnego stanu. Nadto skarżący w zestawieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej wykazał je za listopad 2010 r. w wysokości 2.259,35 zł; za grudzień 2010 r. w wysokości 6.691,19 zł oraz za styczeń 2011 r. w wysokości 2.076,28 zł, natomiast jako przychody wskazał odsetki bankowe wynoszące 10,21 zł. Oznacza to, że we wskazanym powyżej okresie, dysponował wolnymi środkami i związane to było z działalnością gospodarczą. Nieprzedłożenie przez stronę wyciągów bankowych również i w tym zakresie uniemożliwia ocenę, czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością. Podkreślenia wymaga, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą finansuje na bieżąco jej koszty, dowodem czego są chociażby miesięczne deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za kwiecień, maj i czerwiec 2011 r., w których zostało wykazane nabycie w wartościach znacznie wyższych aniżeli dostawa. Skarżący oświadczył również, że będąc w posiadaniu 44 ha nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Jednak zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010, z którego wynika, że poniósł koszty w wysokości 195.515,59 zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż (po żniwach) w wysokości 222.332,80 zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej jednak dochód uzyskał. Jak można przypuszczać, podobna sytuacja będzie występować w bieżącym roku kalendarzowym; tym bardziej, że czas żniw się już zakończył, więc obecnie jest okres, w którym dochody skarżącego są najwyższe. Na tę okoliczność skarżący nie przedłożył żadnych dowodów. Ze złożonego oświadczenia wynika jedynie, że otrzymał płatność związaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości 33.745,83 zł, którą w całości wydatkował na opłacenie kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa. Oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego jest również mało wiarygodne. Zauważyć należy, kierując się chociażby zasadami doświadczenia życiowego, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek osobom, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. stałego źródła dochodu. Według informacji skarżącego nieruchomości, które posiada, zostały zabezpieczone hipoteką, odnośnie dwóch pojazdów samochodowych wpisano zastaw skarbowy na rzecz Urzędu Skarbowego. Ze złożonych oświadczeń wynika, że nie posiada majątku, na którym bank mógłby zabezpieczyć udzielony kredyt. Uznanie zatem w tej sytuacji zdolności kredytowej skarżącego pośrednio wskazuje na istnienie innych środków, którymi skarżący dysponuje. Z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wspólne gospodarstwo tworzą: skarżący, jego 49-letnia żona oraz 21-letnia córka. Skarżący nie wykazał, aby osoby te uzyskiwały jakiekolwiek dochody. Powyższe świadczy również o nieudzielaniu informacji w pełnym zakresie w odniesieniu do sytuacji majątkowej. Mało wiarygodnym jest, by bank udzielił kredytu osobie, która nie ma dochodów (nie wykazuje ich), a ponadto dochodu takiego nie wykazują członkowie rodziny wspólnie gospodarujący. W końcu Sąd pragnie podkreślić, że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, skarżący jest zobowiązany do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny i to w każdej sprawie, która została przez niego zainicjowana wniesieniem skargi. W każdej sprawie rozważana jest bowiem kwestia wpisu i prawa pomocy. Dlatego też skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy zobowiązany jest do przedłożenia wymaganych przez Sąd dokumentów, zaś odmowa ich doręczenia czy też przedłożenie wybiórcze, w konsekwencji prowadzić może do nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - tak jak w niniejszej sprawie. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.