I SA/Go 537/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2014r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 500 (pięćset) złotych. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na kwotę 1.178 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie mają majątku, w tym oszczędności. Przeciwko skarżącemu prowadzona jest egzekucja na podstawie licznych tytułów wykonawczych a dochodzone w niej są zobowiązania zarówno prywatno, jak i publicznoprawne. Skarżący deklaruje, że łączna kwota egzekwowanych należności wynosi ponad 5.340.000 zł. Małżonkowie utrzymują się z emerytur, których suma netto (po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych) wynosi 3.876,45 zł miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania skarżący oszacował na 996 zł, przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków na żywność. Podniósł również, że w grudnia 2013 r. przeszedł zawał serca, z czym wiąże się ponoszenie wydatków na leki. Postanowieniem z [...] listopada 2014r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 500 zł. W uzasadnieniu wskazał, że z oświadczeń skarżącego oraz przedstawionych dokumentów nie wynika, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Wprawdzie wykazał, że ma długi, niemniej mimo prowadzenia przeciwko niemu egzekucji przez komornika sądowego, otrzymuje z żoną stałe dochody z emerytur w wysokości ponad 3.800 zł netto miesięcznie. Przy deklarowanych stałych wydatkach wynoszących ok. 1.000 zł uznał, że skarżący jest w stanie częściowo sfinansować wpis od skargi stanowiący jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. Skarżący wniósł sprzeciw na ww. postanowienie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazał, że w związku z licznymi postępowaniami egzekucyjnymi, ponosi dodatkowe wydatki bezpośrednio z nimi związane. Zwrócił uwagę na koszty korespondencji kierowanej do komorników, wierzycieli, tut. Sądu oraz osobistego stawiennictwa. Wskazał na kłopoty zdrowotne (zawał serca w grudnia 2013 r.), i aktualny stan zdrowia jego i małżonki, który generuje koszty związane z zakupem leków. Podkreślił, że z uwagi na wiek, te koszty będą rosnąć. Zaznaczył, że zadeklarowana kwota miesięcznych wydatków nie uwzględnia kwoty wydatkowej na żywność. Także opłata za ogrzewania z racji pory roku ulega wzrostowi i nie sposób przewidzieć, jaką wysokość osiągnie w tym roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012 poz. 270) – dalej P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. W sprawie dokonując ww. zestawienia, Sąd uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Choć Sąd nie podważa oświadczeń strony skarżącej w zakresie braku posiadanych oszczędności, oraz majątku ruchomego i nieruchomości, to uzyskiwane stałe comiesięczne dochody w kwocie 3.800 zł, pozwalają stronie ponieść koszt wpisu od skargi w części. Skarżący podnosi, że liczne postępowania egzekucyjne oraz wynikające z tego tytułu dodatkowe koszty stanowią dla niego spore obciążenie finansowe. Tymczasem sam fakt licznych egzekucji w sytuacji, skarżący wykazuje (po potrąceniach egzekucyjnych) stały dochód w wysokości 3.876,45 zł miesięcznie, nie przemawia za zwolnieniem od kosztów sądowych w całości, szczególnie gdy miesięczne koszty utrzymania skarżący oszacował na kwotę ok. 1.000 zł (bez wydatków na żywność). Z porównania ww. wielkości wynika, że strona skarżąca posiada wolne środki na pokrycie należności sądowej. Trudno również dać wiary, że pozostała cała kwota jest wydatkowana na żywność, a jeżeli tak jest, to z pewnością w gestii strony pozostaje odpowiednio zadysponować domowym budżetem, aby wywiązać się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga bowiem, że prawo pomocy zapewnić ma prawo do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. post. NSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2014 r., II FZ 1286/14), co w sprawie nie ma miejsca. Także twierdzenie o znacznych wydatkach z tytułu korespondencji związanej z egzekucją jest gołosłowny. W żaden sposób strona nie dowiodła, że koszty ponoszone z tego tytułu zagrażają jej egzystencji. Z kolei argument osobistego stawiennictwa jest nietrafny, bowiem w postępowania przed tut. Sądem, zasadniczo stawiennictwo nie jest obowiązkowe, a fakt niestawienia się na rozprawę nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Również okoliczność trwania sezonu grzewczego nie przemawia za uwzględnieniem wniosku w całości. Hipotetycznym jest twierdzenie na chwile obecną, że rachunek grzewczy drastycznie wzrośnie. Zresztą sam skarżący stwierdził, że nie sposób tego przewidzieć. Poza tym, nawet gdyby wzrosły wydatki z tego tytułu, to z pewnością - biorąc pod uwagę obecnie ponoszony koszt: 270 zł - nie byłaby to kwota pozbawiająca stronę środków do życia. Skarżący wskazał również, że z uwagi na stan zdrowia, ponosi koszty zakupu leków. Podana przez niego kwota została wzięta przez Sąd pod uwagę przy ustalaniu sytuacji materialnej. Z kolei twierdzenie, że z uwagi na wiek strony, te koszty będą rosnąć również jest założeniem hipotetycznym i nie może być brane pod uwagę w sprawie. Ponadto, dla ustalenia możliwości finansowych strony, dla Sądu istotny jest obecny stan rzeczy. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.