I SA/Go 54/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. P spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że jest obecne w złej sytuacji finansowej. Pomimo próby sprzedaży działek rolnych, do chwili obecnej nie doszło do żadnej transakcji. Sprzętu rolniczy spółki został zakupiony z programu "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" i na chwilę obecną nie może zostać sprzedany. Rachunek bankowy spółki jest zajęty przez urząd skarbowy. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 20.000 zł, wartość środków trwałych 2.076.299,50 zł. Spółka zanotowała stratę za ostatni rok obrotowy w wysokość 60.034,53 zł. Stan konta jedynego rachunku bankowego Spółki wynosi -39,99 zł. Z nadesłanych 23 lutego 2018 r. dokumentów do sprawy o sygn. akt I SA/Go 502/17 wynika ponadto, że na koniec czerwca 2017 r. spółka dysponowała aktywami trwałymi o wartości 2.076.299,50 oraz aktywami obrotowymi o wartości 780.723,45 zł. Zgodnie z jednostronnym rachunkiem zysków i strat z uwzględnieniem bufora, na koniec czerwca 2017 r. spółka poniosła stratę w wysokości 62.037,53, wynikającą w zdecydowanej większości z amortyzacji (41.899,00 zł) oraz zużycia materiałów i energii (14.892,44 zł). Spółka nie osiągnęła przychodu ze sprzedaży. Prezes Spółki oświadczył również, że skarżąca korzysta z przedmiotu leasingu – samochodu [...], a miesięczne obciążenia z tego tytułu wynoszą 2.648,60 zł Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej zwanej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Okoliczność odnotowania przez przedsiębiorstwo straty nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Ponoszenie straty nie oznacza bowiem spełnienia przesłanki warunkującej konieczność zwolnienia go od kosztów sądowych. Strata jest nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, oraz z 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Jak wynika ze złożonego jednostronnego rachunku zysków i strat Spółka ponosi koszty z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych. Posiada zatem środki na ich sfinansowanie. Oznacza to, że środki te mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Od przedsiębiorcy należy oczekiwać, że potrafi przewidywać konsekwencje wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dodatkowo należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorstwo powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z tą działalnością (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z 21 września 2015r., I FZ 287/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienia NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w żaden sposób nie wykazała podjęcia jakichkolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca spółka posiada aktywa trwałe o znacznej wartości (2.076.299,50 zł). Część tych aktywów to urządzenia techniczne, maszyny i środki transportu (łącznie 237.909,50 zł). Zatem nawet jeżeli sprzedaż nieruchomości gruntowych (jak wskazano we wniosku PPPr) czy maszyn rolniczych nie powiodła się, to spółka dysponuje innym majątkiem, którego sprzedaż umożliwiłaby opłacenie wpisu od skargi zarówno w niniejszej sprawie jak i w sprawach I SA/Go 502/17 i 503/17, w łącznej wysokości 600zł. Niezależnie od powyższego, skarżąca mogła podjąć działania chociażby w celu zobowiązania wspólników do dopłat a trybie art. 177 §1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577) czego nie uczyniła. Zgodnie treścią ww. przepisu umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dekapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie NSA z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 293/15 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 214/16). W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że P Sp. z o.o. nie wykazała, aby wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak na wstępie.