I SA/Go 58/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz, Asesor WSA Alina Rzepecka, Protokolant Krzysztof Garbacz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w podatku od nieruchomości za 2003 rok. 1. Uchyla zaskarżone postanowienie; 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt I SA / Go 58/ 05 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] grudnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy odwołania [...] od decyzji Nr [...] Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. postanowieniem Nr [...], wydanym na podstawie art. 13 § 1 pkt 3 , art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 , poz. 926 , z późn. zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania (pkt 1 postanowienia) oraz odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (pkt 2 postanowienia) . Z uzasadnienia postanowienia wynika , że organ odwoławczy wziął pod uwagę , iż decyzja podatkowa , pod nieobecność podatnika , doręczona została dorosłemu domownikowi –[...]– w dniu [...] października 2003 r. , a [...] odwołanie wniósł w dniu [...] listopada 2003 r. , przy czym obok zarzutów merytorycznych odwołanie to zawierało wniosek podatnika o przywrócenie terminu do złożenia odwołania . We wniosku o przywrócenie terminu podatnik wskazał , iż decyzję podatkową odebrała sąsiadka , która zapomniała oddać przesyłkę adresatowi . Do wniosku zostało dołączone również oświadczenie [...] wyjaśniające okoliczności odbioru przez nią listu poleconego adresowanego do [...]. Jak podała [...] przesyłkę pocztową z Urzędu Miejskiego do [...] odebrała " z sąsiedzkiej gorliwości " , bez zgody adresata i przekazała ten list [...] po jego przyjeździe w dniu 13.11.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoich zważeniach stwierdziło , iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wynika , że wskutek nieobecności podatnika zaskarżona decyzja doręczona została siostrze [...] w dniu 13 października 2003 r. w trybie przewidzianym w art. 149 Ordynacji podatkowej . Organ odwoławczy uznał , że doręczenie dokonane w dniu 13 października 2003 r. do rąk dorosłego domownika , siostry [...], było skuteczne i tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął podatnikowi w dniu 27 października 2003 r. Odwołanie wniesiono dopiero w dniu 14 listopada 2003 r. , zatem po terminie określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji Sygn. akt I SA /Go 58/05 podatkowej . Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło przy tym podstaw do uznania , że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony . W tym zakresie organ odwoławczy argumentował , iż odwołujący się wiedział o toczącym się przed organem I instancji postępowaniu podatkowym , mającym na celu ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 i 2003 r. Jak stwierdziło SKO , podczas swej nieobecności strona postępowania powinna zapewnić prawidłowy odbiór korespondencji przesyłanej jej przez organ podatkowy , a konsekwencje czynów i zaniechań osób , którymi podatnik posługuje się przy odbiorze korespondencji obciążają samego podatnika . Według organu odwoławczego z oświadczenia [...] wynika , że po prostu zapomniała ona oddać [...] przesłaną mu decyzję podatkową i tego typu okoliczność wskazuje , iż odwołujący się nie dochował niezbędnych aktów staranności, zapewniających prawidłowy odbiór kierowanej do niego korespondencji . [...] złożył skargę na powyższe postanowienie w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania , wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem . Skarżący wnosił przy tym o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2003 r. Według twierdzenia skarżącego doręczenie przedmiotowej decyzji podatkowej dokonane zostało niezgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej co polegało na tym , iż doręczyciel nie umieścił zawiadomienia o takim doręczeniu w oddawczej skrzynce pocztowej , na drzwiach adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Skarżący utrzymuje , iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezpodstawnie przyjęło , że [...] jest jego siostrą i że jest domownikiem . Według oświadczenia [...][...] jest osoba obcą , nie jest domownikiem ; jest natomiast sąsiadką , która nie posiada pełnomocnictwa do odbierania adresowanej do skarżącego poczty . Skarżący nie zgadza się całkowicie również z przyjęciem przez organ odwoławczy tezy , iż wobec prowadzenia postępowania podatkowego jako strona tego postępowania miał obowiązek "czekania w miejscu zameldowania nie wiadomo jak długo i w każdy dzień dopóki nie zostanie doręczona decyzja " . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie Sygn. akt I SA /Go 58/05 i podkreślając , iż w przypadku doręczenia pisma dorosłemu domownikowi listonosz nie ma obowiązku pozostawiania adresatowi dodatkowego zawiadomienia co do sposobu doręczenia korespondencji . Według organu odwoławczego twierdzenia skarżącego o tym , iż [...] , która odebrała decyzję I instancji , nie jest ani siostrą , ani domownikiem nie znajdują potwierdzenia w materiale zgromadzonym w aktach sprawy . Co innego wynika bowiem z treści potwierdzenia odbioru zarówno decyzji podatkowej , jak i zaskarżonego postanowienia . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skargę należy uznać za uzasadnioną wobec niewyjaśnienia przez organ odwoławczy w sposób dostateczny zasadniczej kwestii , to jest prawidłowości doręczenia decyzji I instancji . W sprawie mamy do czynienia z tzw. doręczeniem zastępczym , przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata . Art. 149 Ordynacji podatkowej reguluje doręczenie zastępcze przewidując , iż w tym wypadku doręczenie następuje nie do rąk adresata pisma , lecz do rąk osoby trzeciej , wymienionej w omawianym przepisie . Dla skuteczności doręczenia zastępczego , uregulowanego w art. 149 Ordynacji podatkowej konieczne jest spełnienie następujących warunków : 1) pismo musi być doręczone do rąk jednej z osób wymienionych w tym przepisie , tj. domownika , sąsiada , dozorcy domu ; 2) osoba , której doręczono pismo musi być pełnoletnia ; 3) osoba ta musi podjąć się oddania pisma adresatowi ; 4) w przypadku doręczenia pisma do rąk sąsiada lub dozorcy należy umieścić zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata . Niespełnienie któregokolwiek z warunków powoduje nieskuteczność doręczenia. Obowiązek prawidłowego dokonania doręczenia , jak też udokumentowanie go , spoczywa na organie podatkowym zarówno w przypadku , gdy doręczenie dokonywane jest przez pracownika organu podatkowego , jak też przez osoby trzecie , którymi ten organ posługuje się . Na tle niniejszej sprawy spór powstał co do tego komu pod nieobecność podatnika [...] , w drodze doręczenia zastępczego , doręczona została decyzja podatkowa I instancji . Niesporne jest , iż przedmiotową decyzję odebrała [...] , niemniej stwierdzić trzeba , iż nie wyjaśniono czy dokonała tego jako domownik , czy też jako sąsiadka . Sygn. akt I SA /Go 58/05 Ustalenia w powyższym zakresie są istotne , bowiem od nich zależeć będzie ocena skuteczności dokonanego doręczenia , mająca też bezpośredni wpływ na ocenę biegu terminu do wniesienia odwołania . W znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej zwrotnym poświadczeniu odbioru (ZPO) doręczyciel pocztowy z UP Postomino , za pośrednictwem którego dokonane zostało doręczenie do rąk [...], zaznaczył w odpowiednim miejscu na druku ZPO , iż pismo doręczył ,z powodu nieobecności adresata w mieszkaniu, dorosłemu domownikowi , przy czym wpisał imię i nazwisko "[...]", z dopiskiem "siostra". Niemniej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania [...] zaprzeczył prawdziwości tak podanej okoliczności twierdząc przede wszystkim , iż [...] nie jest domownikiem tylko sąsiadką (zaprzeczenie dotyczyło również wpisanego przez doręczyciela stopnia pokrewieństwa , jednak jest to okoliczność mniej istotna w niniejszej sprawie , zatem nie będzie ona przedmiotem dalszych szczegółowych rozważań) . Ponadto trzeba zauważyć , iż w dołączonym do wniosku oświadczeniu [...] określiła się jako sąsiadka [...] , podając swój adres zamieszkania w miejscowości [...] Nr 37 . Natomiast korespondencja do [...] kierowana była na adres [...] Nr 36 . Powyższe okoliczności zdają się zatem wskazywać , że [...] odbierając decyzję podatkową adresowaną do [...] nie występowała jako domownik . Powyższej hipotezie nie może przeczyć nawet fakt ( gdyby taki wystąpił ) odbioru przesyłki przez [...] na terenie posesji należącej do [...], czy też w jego mieszkaniu . W świetle art. 149 Ordynacji podatkowej pod pojęciem domownika należy rozumieć osobę , która zamieszkuje z adresatem , będąc jego krewnym lub powinowatym bądź osobą obcą , która została przez adresata włączona do wspólnoty domowej i prowadzi z nim ( jego rodziną ) wspólne gospodarstwo domowe. W tych okolicznościach wpis dokonany przez doręczyciela nie mógł być przesądzający co do statusu [...] przy dokonywaniu doręczenia zastępczego i w momencie zgłoszenia, we wniosku o przywrócenie terminu , innych okoliczności dotyczących tego doręczenia organ odwoławczy rozpatrując przedmiotowy wniosek powinien wyjaśnić tak istotne wątpliwości , bowiem tylko wówczas możliwa była prawidłowa ocena skuteczności doręczenia zastępczego a w konsekwencji istnienie lub brak winy podatnika w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania . W przypadku bowiem dokonywania doręczenia przez sąsiada zachowane powinny być dodatkowe warunki skuteczności takiego doręczenia , na Sygn. akt I SA /Go 58/05 które wskazuje skarżący (dodatkowe zawiadomienie) a niespełnienie tych warunków oznaczałoby nieskuteczność doręczenia powodującą , iż bieg terminu do wniesienia odwołania należałoby uznać za nierozpoczęty . Organ odwoławczy rozpatrując wniosek [...] o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie mógł zatem w okolicznościach niniejszej sprawy poprzestać na ocenie zapisów zamieszczonych przez doręczyciela w ZPO . Przed zarzutem wadliwości doręczenia nie można skutecznie bronić się taką drogą , ponieważ uchybienia spowodowane niedbałością osób trzecich , którymi posłużył się organ podatkowy przy dokonywaniu doręczeń obciążają organ i nie mogą być przerzucone na podatnika . Za całkowicie nietrafne należy przy tym uznać argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do obowiązków strony postępowania podatkowego dotyczących zapewnienia prawidłowego odbioru korespondencji przesyłanej przez organ podatkowy . Zasada oficjalności doręczeń , wyrażona w art. 144 Ordynacji podatkowej, oznacza bowiem , że wszelkie pisma doręczane są przez organ podatkowy z urzędu , zaś podmiot , do którego kierowane jest pismo , nie musi wykazywać żadnej aktywności dla otrzymania go . Wybór sposobu doręczenia powinien być zgodny z zasadami postępowania podatkowego , mieć na względzie szybkość i prostotę , a organ podatkowy powinien również kierować się przewidywaną skutecznością oraz możliwością doręczenia pisma , z uwzględnieniem skutków , jakie wiążą się z wadliwym doręczeniem . Wszelkie błędy popełnione przez podmioty , którym zlecono doręczanie , zarachowywane są bowiem na rzecz organu , nawet jeżeli doręczenia dokonuje podmiot zawodowo trudniący się doręczaniem przesyłek . W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy będzie musiał dokładnie wyjaśnić okoliczności związane z doręczeniem decyzji I instancji do rąk [...] , tak by można było ocenić skuteczność tego doręczenia . Dodatkowo stwierdzić również trzeba , że w świetle przepisów Ordynacji podatkowej sprawa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz sprawa stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania to wyodrębnione proceduralnie instytucje , załatwiane w drodze ostatecznego postanowienia (art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ). Sprawy te pozostają ze sobą w związku , zatem nie ma dostatecznych podstaw Sygn. akt I SA /Go 58/05 by twierdzić , że należy wydawać odrębnie postanowienia jako dwa akty . Tym niemniej przy łącznym rozpatrywaniu obu spraw , kończącym się wydaniem jednego aktu w formie postanowienia, orzekanie powinno polegać na postanowieniu w pierwszej kolejności o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania , zaś na drugim miejscu o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania , jako że w tych okolicznościach stwierdzenie uchybienia terminu jest również skutkiem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania . W zaskarżonym postanowieniu wskazana kolejność orzekania nie została zachowana , niemniej nie jest to , w przeciwieństwie do stwierdzonych wcześniej nieprawidłowości w zakresie wyjaśnienia skuteczności doręczenia podatkowej decyzji I instancji , naruszenie przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 , z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji . Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA Alina Rzepecka Krystyna Skowrońska-Pastuszko Joanna Wierchowicz