I SA/Go 58/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od wynagrodzeń wypłacanych na podstawie umów o dzieło w okresie od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący M.M. – reprezentowany przez doradcę podatkowego T.Z. - wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011r. nr [...], wniósł do tut. Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku w oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazał, że osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie domowym są żona oraz trójka uczących się dzieci w wieku 10, 15 oraz 18 lat. Oświadczył, że jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne. Podał, że ponosi koszty związane ze spłatą dwóch układów ratalnych zawartych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w łącznej wysokości ok. 48.000,00 zł. miesięcznie. Podkreślił, że łączne obciążenie z tytułu kosztów sądowych wynosi 5.071,00 zł, tymczasem jego dochody ze względu na charakter prowadzonej działalności (uprawa warzyw) są nieregularne oraz zależą od wielu czynników. W zakresie majątku wskazał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 68,2313 ha zabudowaną szklarniami, obciążoną hipoteką umowną kaucyjną na rzecz banku [...] oraz [...] S.A. na łączną kwotę 56.330.000,00 zł; samochód [...] o wartości 50.000,00 zł wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej; maszyny i urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Oświadczył także, że uzyskuje miesięczny dochód - ustalony na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 10 listopada 2011 r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej - w wysokości 75.626,13 zł. brutto. W załączeniu przedłożył decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011r. oraz [...] lutego 2012r., w których orzeczono o udzieleniu skarżącemu pomocy w ramach de minimis w sektorze produkcji rolnej poprzez rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zarządzeniem z 6 marca 2012r. wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia: a/ wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; b/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez żonę skarżącego B.M. rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; c/ kopii złożonych deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące; d/ oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania wraz z dokumentami potwierdzającymi te wydatki; e/ oświadczenia o wysokości przyznanych dopłat do produkcji rolnej z uwzględnieniem terminu ich wypłaty; f/ oświadczenia czy i o jakiej wartości B.M. posiada nieruchomości (dom, mieszkanie, nieruchomość rolną lub inne), zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.) oraz przedmioty o wartości powyżej 3000 euro. W odpowiedzi pełnomocnik nadesłał kserokopie deklaracji VAT za listopad i grudzień 2011r. oraz styczeń 2012r. Dostawa towarów oraz świadczenie usług według deklaracji VAT kształtowała się następująco: w listopadzie 2011r. – 507.426 zł, w grudniu 2011r. – 25.901 zł, w styczniu 2012r. – 39.686. Jednocześnie deklarowano nabycie towarów i usług: w listopadzie 2011r. o łącznej wartości netto 630.735 zł, w grudniu 2011 r. – 1.689.648 zł, w styczniu 2012 r. – 839.584 zł. W piśmie z [...] marca 2012r. pełnomocnik wskazał ponadto, że koszty miesięcznego utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 5.000,00 zł. Zaznaczył, że co prawda skarżący otrzymał w 2011r. dopłaty w wysokości 482.851,94 zł, jednak są to dopłaty do produkcji rolnej, które służą dofinansowaniu poniesionych strat. Zawarł również informację, że między małżonkami M. i B.M. istnieje ustrój wspólności małżeńskiej, zatem majątek wskazany w oświadczeniu objęty jest wspólnością łączną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a) prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli w takim, o jaki wnioskuje skarżący - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Prawo pomocy zostaje przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest zatem wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Dokonując wskazanego porównania w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że skarżący nie ustosunkował się w pełni do wezwania Sądu z 7 marca 2012r., zobowiązującego go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, co powoduje rozpatrzenie jego wniosku jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący podał, że budżet domowy obciąża spłata dwóch układów ratalnych zawartych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 48.000,00 zł miesięcznie. Ponadto ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 5.000,00 zł. Jednocześnie oświadczył, że uzyskuje z działalności rolniczej miesięczny dochód w wysokości 75.626,13 zł brutto. Biorąc pod uwagę koszty oraz dochody, na które skarżący wskazał, zdaniem Sądu nie ma zagrożenia, że poniesienie jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu do skargi, będzie skutkowało uszczerbkiem utrzymania koniecznego rodziny skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe zestawienie pozwala przyjąć, iż skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi. Ponadto, nie bez znaczenia pozostaje okoliczność otrzymania przez skarżącego w 2011 r. dopłat do produkcji rolnej w wysokości 482.851,94 zł. Chociaż, jak twierdzi skarżący, jest to forma dofinansowania prowadzonej działalności, to jednak jest to realny dochód, który skarżący uzyskał, a zatem nie jest bez znaczenia w kontekście analizy jego sytuacji finansowej. Za możliwością uiszczenia przez skarżącego należnego w sprawie wpisu przemawia również analiza złożonych przez niego deklaracji VAT, z których wynika, że skarżący nabywa towary oraz usługi na kwoty znacznie przewyższające wysokość ustalonego wpisu. We wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał, że posiada jedynie nieruchomość rolną o powierzchni 68, 2313 ha zabudowaną szklarniami, obciążoną hipoteką kaucyjną umowną na rzecz banków. Zauważyć przy tym należy, że skarżący bez odpowiedzi pozostawił wezwanie o oświadczenie, jakie nieruchomości posiada jego żona. Pełnomocnik skarżącego podał jedynie, że między małżonkami istnieje ustrój wspólności majątkowej, zatem majątek wskazany we wniosku objęty jest wspólnością łączną. Z drugiej strony z przedstawionej przez skarżącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że skarżący zamieszkuje z rodziną w budynku mieszkalno – biurowym położonym w [...] (s. 6 decyzji). Podkreślania wymaga, że zawarte w przedłożonej przez skarżącego decyzji ustalenia organu w zakresie m.in. posiadanych przez niego nieruchomości, zostały dokonane w oparciu o informacje przedstawione przez niego samego. Brak spójności w zakresie złożonych oświadczeń w tym zakresie, przy braku określenia charakteru tytułu prawnego do nieruchomości, w której z rodziną zamieszkuje, powoduje, że Sąd nie może uznać za wyczerpujące oraz w pełni wiarygodne oświadczenie skarżącego złożone we wniosku PPF. Podkreślania wymaga również, że okoliczność obciążenia nieruchomości hipoteką samoistnie nie przemawia za złą sytuacją finansową podmiotu. Jest bowiem jedynie formą zabezpieczenia wierzytelności, nie zaś symptomem złej kondycji finansowej podatnika. Skarżący wskazując na ruchomości podał, że posiada samochód marki [...] o wartości ok. 50.000 zł, maszyny oraz urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Tymczasem z przestawionej przez niego wyżej wymienionej decyzji wynika, że w złożonym przed organem oświadczeniu z [...] listopada 2011 r. skarżący wskazał, że posiada jeszcze 4 inne pojazdy samochodowe wolne od obciążeń, a także maszyny rolnicze o znacznej wartości, np. rozrzutnik czy też przyczepę samonaładowawczą (s. 7 decyzji). Posiadanie przez skarżącego licznych rzeczy ruchomych pozwala osiągnąć potencjalne korzyści, m.in. przez ich zbycie. A nawet jeżeli nie, to jest to sprzęt, który może być wykorzystywany w celach zarobkowych, przysparzając środków finansowych. Ponadto, skoro skarżący jest w posiadaniu tak licznego sprzętu mechanicznego, to należy przyjąć, że posiada również środki na jego utrzymanie oraz eksploatację. Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również zdaniem Sądu okoliczność zainicjowania przez skarżącego kilku spraw oraz łączna wysokość wpisów z tego tytułu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie m.in. Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z 23 stycznia 2006 r. (sygn. akt I FZ 679/05) stwierdził, że argument dotyczący ilość postępowań i związana z tym łączna wysokość wpisów nie może przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Każda bowiem z tych spraw jest rozpatrywana oddzielnie, od każdej pobiera się innej wysokości wpis. Podkreślenia wymaga także, że skarżący będąc wezwany do przestawienia posiadanych przez siebie oraz żonę wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące nie ustosunkował się do wezwania, co w zasadniczy sposób utrudnia Sądowi ustalenie jego rzeczywistej kondycji finansowej. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania Sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten skutek, że Sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, s. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Mając zatem na uwadze z jednej strony wysokość obciążeń finansowych strony w postępowaniu, z drugiej zaś szeroko rozumiane możliwości finansowe a zarazem istniejące niejasności, które wobec braku pełnej odpowiedzi na wezwanie z [...] marca 2012r. nie mogą zostać wyjaśnione, Sąd doszedł do przekonania, że należy odmówić przyznania prawa pomocy uznając, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.