I SA/Go 587/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Referent stażysta Monika Pasich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Zaskarżona decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Związku Międzygminnego [...] (dalej: Związek, organ I instancji) określającą D. i P.M. (dalej też: Małżonkowie) wysokość rocznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu 4 kwietnia 2013 r. P.M. (dalej: skarżący, strona) złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącą nieruchomości w miejscowości [...], obowiązującą od lipca 2013 r., jak dla nieruchomości o charakterze rekreacyjno- wypoczynkowym. Następnie w dniu 9 października 2013 r. złożył deklarację zerową obowiązującą od października 2013 r. W dniu 8 listopada 2013 r. dokonał korekty deklaracji, określając nieruchomość jako zamieszkałą, deklarując 1 osobę i nieselektywny sposób odbierania odpadów. Postanowieniem z [...] października 2018 r. Zarząd Związku wszczął wobec Małżonków postępowanie zmierzające do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. W dniu [...] grudnia 2018 r. odbyły się oględziny nieruchomości w obecności właściciela nieruchomości. W trakcie oględzin ustalono, że na ogrodzonej działce znajduje się murowany budynek, pomieszczenia wyposażone są w sprzęt i meble codziennego użytku, woda z wodociągu publicznego, kanalizacja miejska, centralne ogrzewanie na pelet oraz kominek. Według oświadczenia skarżącego na przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje sam, żona przyjeżdża w odwiedziny, latem częściej, zimą rzadziej, obowiązki służbowe wykonuje w [...] i z [...] dojeżdża do pracy. W trakcie postępowania wyjaśniającego, w odpowiedzi na wezwanie organu, Komenda Powiatowa Policji w [...] w piśmie z [...] listopada 2018 r. poinformowała, że w rozmowie z sąsiadami skarżącego ustalono, że pod adresem [...] zamieszkuje P.M. Z kolei, w załączeniu do pisma z [...] grudnia 2018 r. skarżący przedłożył organowi rachunki za zużycie wody oraz energii elektrycznej w 2018 roku. W dniu 25 stycznia 2019 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z M.S. zamieszkałym w [...], podczas której oświadczył, że Państwo M. zamieszkują tamże wiosna, lato, jesień, zima i mają piękny dom całoroczny. Z kolei B.K. w piśmie z [...] stycznia 2019 r. potwierdził, że skarżący zamieszkuje przy [...] całorocznie również w okresie zimowym. Sołtys wsi [...] K.W. w przesłanej do organu wiadomości mailowej oświadczył natomiast, że P.M. mieszka w [...], widuje go prawie codziennie po pracy, także w weekendy na spacerach z żona D. Następnie, w dniu 17 stycznia 2019 r. pracownik organu przeprowadził rozmowę telefoniczną z p. D., który poinformował, że koleguje się ze skarżącym i nie wie, czy jest stałym mieszkańcem czy letnikiem. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Zarząd Związku określił skarżącym Małżonkom wysokość rocznej ryczałtowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018r rok tj. rocznie od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe położonej na nieruchomości w miejscowości [...]. W uzasadnieniu podniósł, że nie dał wiary stronie, że jej centrum życiowym jest przedmiotowa nieruchomość położona w miejscowości [...], albowiem przez cały rok postępowania, strona wskazywała jako swój adres do doręczeń nieruchomość znajdującą się w [...]. Organ stwierdził, że jednoznacznie ustalił, że nieruchomość wykorzystywana jest w celach rekreacyjno - wypoczynkowych (przez część roku), na co jednoznacznie wskazują oględziny, okazane rachunki za zużytą energię elektryczną oraz zużytą wodę, a także wywiad środowiskowy przeprowadzony przez Policję w [...]. Dodał, że z punktu widzenia przepisów prawa nie można mieć dwóch miejsc zamieszkania, można natomiast zamieszkując w jednym miejscu mieć kilka miejsc pobytu. O zamiarze stałego zamieszkiwania decydować zatem będą okoliczności związane z tym, że w miejscowości znajduje się główny ośrodek działalności życiowej danej osoby, koncentruje się jej życiowe centrum i ma to charakter trwały, nawet jeśli niekoniecznie ciągły. W związku z powyższym uznał, że do przedmiotowej nieruchomości należy stosować stawkę ryczałtową określoną w uchwale Zgromadzenia Związku nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, wykorzystywane jedynie przez część roku. Odwołanie od decyzji wniósł skarżący, nie zgadzając się ze stwierdzeniem, że nie jest mieszkańcem wsi [...]. Podniósł, że w notatce policyjnej, na której oparł się organ nie podano żadnych nazwisk sąsiadów, z którymi rozmawiano. Ponadto, organ pisząc, że woda i energia zużywana jest przez cały rok a w okresie letnim dużo więcej, sam potwierdza, że skarżący mieszka w [...], bo gdyby tak nie było, wykazywałby za wodę rachunki zerowe. Dodał, że pracuje w [...], dlatego też łatwiej mu odbierać w tym miejscu korespondencję. Decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie, Związek prawidłowo ocenił sposób wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Słusznie też wskazał, że taki sposób wykorzystywania nieruchomości potwierdzają okazane przez stronę rachunki za zużytą wodę w okresie letnim i zimowym. Również przeprowadzone postępowanie z przesłuchania świadków nie wskazuje na stałe zamieszkiwanie strony w przedmiotowej nieruchomości. Natomiast okoliczność, że korzystanie z nieruchomości nie ogranicza się tylko do tzw. okresu letniego, nie oznacza, że nieruchomość zmieniła swój charakter i jest nieruchomością zamieszkałą przez cały rok, na co wskazuje ilość zużytej wody w okresie letnim i zimowym. Organ I instancji miał prawo ocenić, że nieruchomość położona na terenach rekreacyjnych, w takich celach jest wykorzystywana. Decyzję doręczono P.M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że nieruchomość położona przy [...] jest nieruchomością wykorzystywaną na cele rekreacyjno – wypoczynkowe. Jest to bowiem dom mieszkalny, w którym toczy się jego życie osobiste. Odnosząc się do rachunków, na których organ oparł swe stanowisko podał, że większe zużycie wody latem wynika z faktu, że odwiedza go rodzina a także podlewa działkę. Zarzucił, że organy opierając się ustaleniach Policji w [...], nie zwróciły się jednocześnie do Policji w [...] w celu ustalenia faktów. Ponadto przytoczył zeznania sołtysa [...] oraz sąsiadów, które jego zdaniem potwierdzają, że mieszka w tej miejscowości. Dodał, że prócz sprawy za 2018 r., przed organem odwoławczym toczyła się sprawa w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 i 2017 r., w której SKO nakazało powtórnie ocenić zgromadzony materiał dowodowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek główna przyczyna uchylenia zaskarżonej decyzji, nie została w niej podniesiona. Przedmiotem skargi wniesionej do sądu – co istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy - jest decyzja SKO z [...] czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Związku, określająca skarżącym Małżonkom wysokość rocznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Na wstępie należy podkreślić, że niezbędnym elementem każdego postępowania prowadzonego przez organy administracji publicznej jest ustalenie stron, o których prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Z art. 6q ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Odesłanie to powoduje, że zastosowanie znajdują także zasady rządzące postępowaniem podatkowym. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest natomiast zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, wyrażona w art. 123 § 1 cyt. ustawy, zgodnie z którą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami w sprawie wydanych rozstrzygnięć. Obowiązek ten - co istotne - istnieje od momentu wszczęcia postepowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego (vide. wyrok WSA w Warszawie z 31 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa51/18). Zgodnie zaś z treścią art. 211 Ordynacji podatkowej, organ doręcza stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej zapadłą w sprawie decyzję. W świetle powyższego, kwestią pierwszorzędna było zatem ustalenie stron postępowania zmierzającego do określenia opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi. I tak w myśl art. art. 6h w zw. z art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązani są ponosić na rzecz gminy właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Przez właścicieli ww. ustawa rozumie także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4). Zatem nawet fakt niezamieszkiwania współwłaściciela na nieruchomości – w świetle ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – nie zwalnia go z obowiązków nałożonych tą ustawą, także z obowiązku uiszczenia opłaty. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postępowanie w zakresie ustalenia zobowiązania w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej przy [...], za 2018 r., zostało wszczęte wobec Małżonków, co potwierdza postanowienie o wszczęciu postępowania z [...] października 2018 r. Ww. byli również adresatami decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r. Każdemu z osobna, została ona też doręczona. Odwołanie od ww. decyzji wniósł jedynie P.M. Nie oznacza to jednak, że jego małżonka z tego powodu utraciła status strony także w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem, postępowanie przed organem odwoławczym było prowadzone jedynie wobec skarżącego. Współwłaściciel nieruchomości w osobie jego żony nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu odwoławczy, nie została jej też doręczona decyzja organu II instancji, mimo, że akcentuje się w niej, że postępowanie dotyczy określenia opłaty w stosunku do współwłaścicieli nieruchomości tj. D. i P.M. Powyższe - zdaniem Sądu - doprowadziło do naruszenia art. 123, art. 165 § 3a oraz art. 211 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, gdyż to na organach podatkowych spoczywał obowiązek powiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia im orzeczenia. Dodatkowo Sąd uznał za konieczne zauważyć, że rozstrzygnięcie SKO cechuje pewna nieścisłość i sprzeczność pomiędzy tym co wynika ze zgromadzonego materiału w zakresie sposobu wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości w celach rekreacyjno – wypoczynkowych, a tym, co na jego tle przyjęło Kolegium. Na karcie 7 zaskarżonej decyzji stwierdzono bowiem, że "przeprowadzone postępowanie z przesłuchania świadków nie wskazuje na stałe zamieszkiwanie Odwołującego w przedmiotowej nieruchomości". Tymczasem, w aktach sprawy znajdują się trzy pisma – notatka służbowa dotycząca M.S., pismo B.K., pismo K.W. (karty akt administracyjnych – odpowiednio: 34, 36, 37), które wprost zaprzeczają tezie organu. Wskazać choćby należy, że M.S. zamieszkały w [...] oświadczył, że Państwo M. zamieszkują tam wiosna, lato, jesień zima i mają piękny dom całoroczny. Z kolei B.K. w piśmie z [...] stycznia 2019 r. potwierdził, że P.M. zamieszkuje przy [...] całorocznie również w okresie zimowym. Sołtys wsi [...] K.W. w przesłanym do organu oświadczeniu stwierdził, że P.M. mieszka w [...], widuje go prawie codziennie po pracy, także w weekendy na spacerach z żoną D. Zatem za lakoniczne, wybiórcze i zbyt pochopne należy uznać stwierdzenie organu, że przesłuchania świadków nie wskazują na stałe zamieszkiwanie na nieruchomości, skoro z oświadczeń sąsiadów wynika zgoła coś odmiennego. Jednocześnie Sąd zauważa, że choć w aktach sprawy znajduje się pismo Komendy Powiatowej Policji w [...] z [...] listopada 2018 r. to nie sposób nie dostrzec, że jest ono w swej treści bardzo nieprecyzyjne. Nadto, nie zawiera żadnych skonkretyzowanych danych osobowych. Należy podkreślić, że organy przy ocenie zgromadzonego materiału muszą mieć na względzie treść art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem - organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodów nie może się koncentrować wokół jednego lub części dowodów. Stwierdzenie, że dana okoliczność została udowodniona wymaga oceny wszystkich dowodów we wzajemnym ze sobą powiązaniu, do czego konieczne jest uprzednie przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego. Ocena dowodów powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek nie tylko zrelacjonować, jakie dowody przeprowadził i opisać je, ale również wyjaśnić, którym dowodom dał wiarę i dlaczego, a które uznał za niewiarygodne i z jakich powodów. Organ odwoławczy ma przy tym obowiązek odniesienia się do dowodów wskazywanych przez stronę oraz jej argumentacji prezentowanej tak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w toku całego postępowania podatkowego (zob. wyrok NSA z 12 października 2017 r., II FSK 3032/15). Decyzja, musi zawierać rzeczową analizę treści wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. Nie pomijać argumentów powoływanych przez skarżącego w odwołaniu. Powyższe potwierdza, że SKO naruszyło art. 191 Ordynacji podatkowej. Nadto, brak miarodajnych rozważań dotyczących oceny poszczególnych dowodów w treści decyzji, w tym w szczególności nie podanie przyczyny, z powodu której pewnej grupie dowodów odmówiono wiarogodności, powoduje również, że nie została zrealizowana dyspozycja art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rolą organu będzie zatem umożliwienie czynnego udziału w postępowaniu współwłaścicielowi nieruchomości przy [...] tj. D.M. oraz przeprowadzenie postępowania odwoławczego zgodnie z zasadami, ale i również zasadą dwuinstancyjności postępowania, z której wynika, że organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Oceniając zaś sposób wykorzystywania nieruchomości, organ będzie zobowiązany mieć na uwadze definicję miejsca zamieszkania wskazaną w art. 25 k.c. oraz to, że aby uznać dane miejsce za miejsce zamieszkania rozstrzygać będzie zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania (por. m.in. S. Grzybowski (w:) System Prawa Cywilnego, t. 1, s. 333–334; W. Popiołek, glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III CZP 76/93, PS 1995, nr 3, s. 86–87; wyroki SN z 21 listopada 1966 r., II PR 512/66, OSNC 1967, nr 7–8, poz. 136, oraz z 7 czerwca 1983 r., II UR 4/84, OSP 1984, z. 12, poz. 265) W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. ) uchylił zaskarżoną decyzję.