I SA/Go 592/11

Sygnatura akt I SA/Go 592/11 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2011r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku skarżącego G.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić wniosek. Sygnatura akt 1 SA/Go 592/11 UZASADNIENIE Skarżący G.G. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, od której został określony wpis w wysokości 380zł. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, skarżący złożył wniosek o zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Referendarz sądowy poddając analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał za zasadne odmówienie przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie pełnomocnik reprezentujący skarżącego wniósł skutecznie sprzeciw. W jego treści zarzucił, że dokonując oceny sytuacji materialnej strony nie uwzględniono wszystkich faktów na które powołano się we wniosku o udzielenie prawa pomocy. Rzecz dotyczy nabycia przez skarżącego i jego współmałżonkę po licytacji komorniczej w marcu 2011r. domu w budowie, na którego wykończenie zaciągnęli oni kredyt w kwocie 309.125,21zł. i który strona musi jak najszybciej wykończyć Zwrócił uwagę, że Skarżący obecnie ponosi koszty utrzymania dotychczasowego mieszkania, koszty obsługi kredytu, oraz że wszystkie pozostałe środki przeznacza na wykończenie budowy, na prace na które to kredytu nie otrzymał. Wskazał, że do wykonania pozostały instalacja grzewcza, wodnokanalizacyjna, elektryczna, zakup pieca, okien, wylewki, malowanie i biała armatura. Wykończenie jest finansowane środkami własnymi, a szacunkowa wartość wykończenia to 50 tys. Tym samym, dla strony jest oczywistym, że w takiej sytuacji, gdy zapożycza się u osób prywatnych w celu jak najszybszego wykończenia zakupionej budowy i każdą złotówkę przeznacza na ten cel, nie może ona uiścić opłaty od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto pełnomocnik stwierdził, że wniosek o zwolnienie jest tym bardziej zasadny, że obecnie mija pięć lat nabycia spadku, za nabycie którego Izba Skarbowa ustaliła podatek zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 20011r. gdyby Izba Skarbowa wydała decyzję ustalającą podatek po pierwszej decyzji urzędu skarbowego skarżący mógłby opłacić skargę korzystając ze środków nabytych w drodze dziedziczenia. Jednak w tej chwili, po upływie pięciu lat od dziedziczenia masa spadkowa została zużyta. Sygnatura akt I SA/Go 592/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl treści art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw złożony przez skarżącego w piśmie z dnia [...] września 2011 r. okazał się skuteczny, zatem postanowienie referendarza z dnia 6 września 2011r. utraciło moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu obecnie przez sąd, na posiedzeniu niejawnym . Prawo pomocy obejmuje na podstawie art.244 §1 P.p.s.a. między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, o co wniósł skarżący. Zakres częściowy tego zwolnienia, zgodnie z art.245 §3 i §4 P.p.s.a., dotyczyć może zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części. Przepis art.246 §1 P.p.s.a. określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Przyznanie prawa pomocy takiej osobie w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 §1 pkt2 P.p.s.a.). Z treści cytowanego przepisu wynika, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w tym zakresie. Okoliczności wskazane we wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie, czy to nastąpiło, należy do oceny sądu. Tym samym, warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że poniesienie w całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i niewątpliwie winno mieć miejsce jedynie w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Konfrontacja brzmienia powyższych norm prawnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie przekonuje do udzielenia Skarżącemu w niniejszym postępowaniu prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Treść złożonych przez niego Sygnatura akt I SA/Go 592/11 oświadczeń i dokumentów nie wskazuje na to, że nie jest on w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Wypada bowiem zwrócić uwagę, że jedyną opłatą obciążającą skarżącego na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi wynoszący 380zł (zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego wydziału - k: 32). Poddając z kolei analizie sytuację rodzinną i materialną skarżącego, przypomnieć wypada, że skarżący jest żonaty. Ma dwójkę dzieci, w wieku 12 i 5 lat. Wraz z żoną są właścicielami domu mieszkalnego o powierzchni 170m. kw. nabytego w stanie nieukończonym, na którego wykończenie zaciągnęli kredyt w wysokości 309.125,21zł., przy czym miesięczna rata kredytu wynosi 2.333,83zł. Małżonkowie są również właścicielami samochodu [...] o wartości 49.000zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny strony kształtują się na poziomie 5.230zł. (według oświadczenia skarżącego). Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę. W ostatnich trzech miesiącach skarżący zarobił (podano wartości brutto wszystkich należnych skarżącemu kwot): w czerwcu 2011r. - 5.409,88zł, w lipcu 2011r. - 5.462,84zł, a w sierpniu 2011r. -5.381,23zł. (według zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę - k. 62). Żona skarżącego w okresie od [...] czerwca 2011r. do [...] sierpnia 2011r. zarabiała natomiast średnio 3.875,64zł netto miesięcznie (według zaświadczenia - k. 63). Małżonkowie posiadają dwa rachunki bankowe. Saldo na obydwu z nich jest dodatnie i na [...] sierpnia 2011 r. wynosiło: na jednym z nich 3.411 t63zł. (według wyciągu z rachunku bankowego - k. 89), a na drugim 2.119,09zł. (według wyciąg z rachunku bankowego - k. 90). Ponadto, jak wynika ze sprzeciwu - znaczny wpływ na wysokość miesięcznych kosztów rodziny skarżącego mają wydatki związane z wykończeniem zakupionego w licytacji komorniczej domu. Rzecz dotyczy prac, na które to nie otrzymał kredytu. W szczególności, to właśnie ta okoliczność, zdaniem strony, uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Według skarżącego istotnym jest również fakt, że sprawa dotyczy spadku nabytego w 2006r. i że obecnie nie dysponuje on "jakimikolwiek korzyściami wynikającymi z faktu jego nabycia". Mając na względzie całokształt poczynionych ustaleń stwierdzić należy, że uwzględniając wysokość zarobków skarżącego oraz stan posiadania, nie można podzielić jego stanowiska, by poniesienie należnej opłaty naraziło skarżącego na odczuwalny uszczerbek finansowy, a tym bardziej groziło niemożnością sfinansowania podstawowych wydatków jego rodziny. Sygnatura akt I SA/Go 592/11 Pozyskane od skarżącego informacje i dokumenty zaświadczają, że on i jego żona uzyskują stałe dochody, a saldo ich rachunków bankowych jest dodatnie i wielokrotnie wyższe od należnego wpisu od skargi. Co istotne, wpis ten jest niższy od różnicy pomiędzy wartością miesięcznych dochodów, a deklarowaną przez stronę wartością stałych wydatków. W przekonaniu Sądu, w świetle powyższych ustaleń w pełni uprawnione jest uznanie, że skarżący może bez uszczerbku ponieść należne koszty sądowe - na obecnym etapie dotyczy to wyłącznie uiszczenia wpisu od skargi. Można bowiem przyjąć i będzie to ocena uwzględniająca warunki egzystowania skarżącego, że bez nadzwyczajnego ograniczania wydatków utrzymania koniecznego możliwe będzie uiszczenie tego wpisu i to z osiąganych na bieżąco dochodów. Sąd w pełni podziela pogląd, że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu, strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 14 października 2005 r. i SA/Gd 618/05). Przyznanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do sytuacji, w której strona realizuje swoje potrzeby w zakresie przekraczającym potrzeby koniecznego utrzymania, a koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowego zostają przerzucone na Skarb Państwa. Nie powinien też umykać uwadze fakt, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych jest instytucją wyjątkową, która winna być stosowana jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym, jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny (por. postanowienie WSA w Warszawie z 24 maja 2005 r., II! SABA/Va 65/04). Zatem, instytucja prawa pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy korzystające z pomocy społecznej, posiadające bardzo niskie dochody (zob. H. Knysiak - Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W kontekście analizowanej sprawy, nie ulega wątpliwości, że sytuacja majątkowa skarżącego nie kwalifikuje go do takiej grupy osób. Sygnatura akt 1 SA/Go 592/11 Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść w niniejszej sprawie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Sąd na podstawie powołanych wcześniej przepisów art.246 §1 pkt2 w zw. z art.260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 6/6