I SA/Go 598/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk- Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Referent stażysta Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi TF S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie. Skarżąca - TF S.A. – złożyła skargę do Sądu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. i orzekł o uznaniu za zasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] czerwca 2009 r. wystawił wobec skarżącej dwa tytułu wykonawcze Nr [...]. Tytułu wykonawcze zostały skarżącej doręczone w dniu 29 lipca 2009r. W dniu [...] lipca 2009 r. skarżąca złożyła zarzuty na wymienione powyżej tytuły wykonawcze. W zarzutach skarżąca wskazała, że tytuły te zostały wystawione "pomimo nieistnienia obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług za sierpień 1995r. Podana przez wierzyciela w rubryce 30 przedmiotowych tytułów wykonawczych podstawa prawna należności nie ustala ani nie określa żadnych zaległości podatkowych". Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] wydanego na podstawie art. 18 i art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że na skutek decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] ograniczono kwotę określającą należność odsetkową o wartość 1.818,50 zł. Kwota ta została przekazana Komornikowi Sadowemu na poczet zajętej wierzytelności i praw z dnia [...] października 2008r. [...]. Wyrokiem z dnia 31 marca 2009 r. w sprawie I SA/Go 11/09 WSA w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2008r. Powyższe spowodowało, iż TF S.A. winno dokonać zwrotu przekazanych Urząd Skarbowy kwot wynikających z decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2008r. Na przedmiotowe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. W zażaleniu wniosła o uchylenie postanowienia i nakazanie bezzwłocznego wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi [...]. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie jest niezgodne z prawem ponieważ spółka nie ma zaległości w podatku VAT za sierpień 1995r., a w szczególności nie posiada zaległości na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2008r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie organu I instancji i orzekł o uznaniu za zasadnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych oraz o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z [...] czerwca 2009r. W uzasadnieniu organ wskazał, że tytuły wykonawcze [...] z dnia [...] czerwca 2009 r wystawione zostały w związku z nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Go 11/09, który stanowił jedyną podstawę działań podjętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Od powyższego orzeczenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, która do dnia wydania niniejszego postanowienia nie została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Organ podkreślił, że nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego nie wywołuje skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Skoro zatem kwestia obowiązywania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzających ją decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. nie została prawomocnie rozstrzygnięta przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego to działania podjęte przez organ egzekucyjny, pozostający jednocześnie wierzycielem, były co najmniej przedwczesne. Tym samym sformułowany przez spółkę zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku znajduje uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Na to postanowienie skarżąca spółka złożyła skargę do Sądu. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy. Powołaną podstawę prawną w tytułach wykonawczych stanowiła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2008 r. Wobec zarzutu, że decyzja ta nie określa, ani nie uzasadnia żadnej zaległości do zapłaty, a wręcz przeciwnie – określa kwotę, jaka od podatnika została pobrana nienależnie, organ zobowiązany był odnieść się do tego zarzutu – czego nie uczynił. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2010 r. skarżąca poszerzyła uzasadnienie skargi, wskazując, że sentencja zaskarżonego postanowienia jest prawidłowa, natomiast uzasadnienie rozstrzygnięcia nie ma związku ani z zarzutami zgłoszonymi przez skarżącą do tytułów wykonawczych, ani ze stanem faktycznym sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uznać za zasadną. W ocenie sądu organ naruszył przepisy postępowania art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - dalej u.p.e.a. - z uwagi, że rozpoznał zarzuty nie zgłoszone w postępowaniu, natomiast nie rozstrzygnął sprawy w zakresie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną. Skarżący zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez bezzasadne przyjęcie, iż podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego był nieprawomocny wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 31 marca 2009 r. Odnosząc się do powyższego , z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z orzeczeniem WSA z 31 marca 2009 r. Nie oznacza to jednak, że na podstawie tego orzeczenia prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Słusznie skarżąca wskazuje, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2009 r. Decyzja ta została wskazana jako podstawa prawna należności. Skarżąca wskazała w zarzutach, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nie ustalała ani nie określała żadnych zaległości podatkowych, wobec powyższego nie istnieje obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług za sierpień 1995r. W tym zakresie winien organ zarzuty rozpoznać. Zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu zobowiązany może skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez wykazanie okoliczności uzasadniających odstąpienie od egzekucji natomiast nie jest dopuszczalne składanie zarzutów czy też powoływanie się na nowe podstawy. W przypadku dokonania takiej czynności (zgłoszenia zarzutu, powołania nowej podstawy ) czynność taka jest nieskuteczna. Istotną cechą zarzutów jest fakt, iż prawo do ich wniesienia przysługuje jedynie dłużnikowi. Jest to dla niego główny i podstawowy środek ochrony własnych interesów przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji. Ponadto tylko dłużnik uprawniony jest do wskazania podstawy zarzutu. Zobowiązany kwestionując prowadzone postępowanie egzekucyjne może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ust u.p.e.a. Wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie zmierzające do jego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany jest rozpoznać zarzut zgłoszony przez zobowiązanego, a nie samodzielnie "zmieniać" zakres żądania strony. W sytuacji gdy organ uznał, że zachodzą inne przyczyny umorzenia postępowania wydaje postanowienie w trybie art. 59 u.p.e.a. Powyższe może uczynić z urzędu. ...... Zgodnie z treścią przepisu art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca w dniu [...] lipca 2009 r. złożyła zarzuty na tytuły wykonawcze nr [...]. Strona wskazała, że "tytuły wykonawcze zostały wystawione pomimo nieistnienia obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług za 08.1995r. Podana przez wierzyciela w rubryce 30 przedmiotowych tytułów wykonawczych podstawa prawna należności nie ustala ani nie określa żadnych zaległości podatkowych." Nie budzi wątpliwości Sądu, że strona wskazała na podstawę zarzutu określoną w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. - nieistnienie obowiązku. Strona wskazała, że powołana podstawa prawna należności nie ustala ani nie określa żadnych zaległości podatkowych. Organ pierwszej instancji – Naczelnik Urzędu Skarbowego – wydając postanowienie powołał art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Natomiast organ odwoławczy w wydanym zaskarżonym postanowieniu, pomimo wskazania, że uwzględnia zarzuty strony i z tego względu umarza postępowania, w uzasadnieniu wskazał, że "zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku znajduje uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym". Powyższe wskazuje, że organ odwoławczy rozpoznał zupełnie inną podstawę zarzutu niż zgłoszona przez stronę. Rozstrzygnięcie organu odnosiło się do podstawy wskazanej w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – brak wymagalności obowiązku. Organ nie jest uprawniony do zmiany podstaw zarzutu (nawet zobowiązany po upływie siedmiodniowego terminu od doręczenia tytułu wykonawczego nie może zmieniać podstaw zarzutu). Organ nie rozpoznał zarzutu który strona wniosła. Jeżeli organ miał wątpliwości co do tego z jakiej podstawy zostały zgłoszone zarzuty, winien podjąć czynności wyjaśniające. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez zobowiązanego budzi wątpliwości, organ egzekucyjny powinien wyjaśnić jego rzeczywistą wolę. Na organie cięży obowiązek Organ jest gospodarzem postępowania, jednak w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym to podstawy ich rozpoznania określa sama strona. To strona wskazuje zarzut, który w jej ocenie uniemożliwia prowadzenie egzekucji. Organ jest uprawniony do rozpatrzenia wyłącznie zgłoszonego zarzutu, nawet nie ma uprawnienia do tego by w tym postępowaniu rozpoznawać , obok zgłoszonego, inne. Ponadto jak wynika z treści art. 34 § 4 u.p.e.a. organ wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów a nie w sprawie wszystkich zarzutów określonych w art. 33 u.p.e.a. Ostatecznie w niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpoznał sprawę w innym zakresie niż uczynił organ I instancji. Nie wydał natomiast postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Strona w zasadnie wskazuje, że pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia nie zgadza się z uzasadnieniem tego rozstrzygnięcia. W niniejszej w ocenie Sądu organ przyjął wadliwą koncepcję rozstrzygnięcia sprawy i z tego względu zaskarżone postanowienie zostało uchylone. Oczywiście nie przesądza to, że organ uwzględni zarzuty skarżącej, co spowoduje umorzenie postępowania. Organ winien rozważyć zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z decyzji stanowiącej podstawę prawną należności którą chce wyegzekwować organ. Organ egzekucyjny na tym etapie (na etapie postępowania drugoinstancyjnego) nie jest uprawniony do oceny czy zobowiązanie w podatku VAT za sierpień 1995r. istnieje czy też nie. Na marginesie wskazać należy, że podstawą prawną należności nie może stanowić decyzja która została wyeliminowana z obrotu prawnego.